کتاب گزیده غزلیات سعدی

دگر به هرچه تو گویی مخالفت نکنم که بی‌تو عیش میسّر نمی‌شود ما را

خنک آن درد که یارم به عیادت به‌سر آید دردمندان به چنین درد نخواهند دوا را

هنوز با همه دردم امیدِ درمان است که آخِری بوَد آخِر شبانِ یلدا را

سعدیا دی‌رفت و فردا همچنان موجود نیست در میان این و آن فرصت شمار امروز را

گر برانی نرود ور برود بازآید ناگزیر است مگس دکه حلوایی را

دردی است دردلم که گر از پیش آبِ چشم برگیرم آستین، برود تا به دامنم

ای مِهر تو در دلها وی مُهر تو بر لبها ‫ وی شور تو در سَرها، وی سِرّ تو در جانها ‫تا عهدِ تو دربستم، عهدِ همه بشکستم ‫ بعد از تو روا باشد نقضِ همه پیمانها

دیده را فایده آن است که دلبر بیند ور نبیند چه بوَد فایده بینایی را؟ عاشقان را چه غم از سرزنشِ دشمن و دوست! یا غم دوست خورد یا غم رسوایی را

به خشم رفته ما را که می‌برد پیغام؟ بیا که ما سپر انداختیم اگر جنگ است

گر برسد ناله سعدی به کوه کوه بنالد به زبانِ صدا

خفتگان را خبر از محنتِ بیداران نیست تا غمت پیش نیاید غمِ مردم نخوری

من دگر شعر نخواهم که نویسم که مگس زحمتم می‌دهد از بس که سخن شیرین است

۵ دردِ دل پیش که گویم غمِ دل با که خورم روم آنجا که مرا مَحْرمِ اسرار آنجاست

این که تو داری قیامت است نه قامت وین نه تبسّم که معجز است و کرامت هر که تماشای روی چون قمرت کرد سینه، سپر کرد پیشِ تیرِ ملامت هرشب و روزی که بی تو می‌رود از عمر هر نفسی می‌رود هزار ندامت عمر نبود آن که غافل از تو نشستم باقی عمر ایستاده‌ام به غرامت

گر بزنندم به تیغ در نظرش بی‌دریغ دیدن او یک نظر صد چو مرا خونبهاست

دوستان عیب کنندم که چرا دل به تو دادم باید اوّل به تو گفتن که چنین خوب چرایی!

گر برود جانِ ما در طلبِ وصل دوست حیف نباشد، که دوست دوستر از جان ماست

گر مُخَیر بکنندم به قیامت که چه خواهی دوستْ ما را و همه نعمتِ فردوس شما را

که گفت در رخِ زیبا نظر خطا باشد خطا بود که نبینند روی زیبا را

دنیا خوش است و مال عزیز است و تن شریف لیکن رفیق بر همه چیزی مقدّم است

بی‌چاره کسی که از تو ببرید آسوده تنی که با تو پیوست چشمت به کرشمه خونِ من ریخت وز قتلِ خطا چه غم خورد مست

برفت رونقِ بازار آفتابِ و قمر ز بس که ره به دُکان تو مشتری آموخت

غمِ زمانه خورم یا فراقِ یار کشم به طاقتی که ندارم کدام بار کشم

آدمی صورت اگر دفع کند شهوتِ نفس آدمی خوی شود ورنه همان جانور است

گر توانی که بجویی دلم امروز بجوی ورنه بسیار بجویی و نیابی بازم

ندانم از سرو پایت کدام خوبتر است چه جای فرق که زیبا ز فرق تا قدمی!

فردوس: بهشت. اصل کلمه اوستایی است به صورت pairi-daeza و به‌معنی باغ و بوستان است، به زبانهای مختلف از جمله یونانی (به‌صورت Paradeisos)، فرانسه (به‌صورت Paradis) و انگلیسی (به‌صورت Paradise) رفته است. فردوس معرّب کلمه و جمع عربی آن فرادیس است. فردوس در قرآن نیز به‌کار رفته

دیده را فایده آن است که دلبر بیند ور نبیند چه بوَد فایده بینایی را؟ عاشقان را چه غم از سرزنشِ دشمن و دوست! یا غم دوست خورد یا غم رسوایی را

مرد خردمند هنرپیشه را عمر دو بایست درین روزگار تا به یکی تجربه آموختن با دگری تجربه بردن به‌کار

سعدی از اخلاق دوست هرچه برآید نکوست گو همه دشنام ده کز لبِ شیرین دعاست