بریده‌هایی از کتاب امپراتوری های بیزانس و ساسانی

برداشتی که در دوران امپراتوری روم روزبه‌روز بیشتر و شدیدتر آشکار گردید و فراگیرتر شد ــ برخاسته از این «احساس رسالت تاریخی» بود که گویا روم وظیفه دارد برای ملت‌های بیگانه تمدن به ارمغان آورد و این‌که گویا روم در یک «حکومت جهانی» ــ که البته روم به‌وجودآورندۀ آن است ــ حافظ و ضامن صلح و نظم و امنیت خواهد بود.

ساسانیان در برابر غرب اهداف ویژه و مستقلی را دنبال می‌کردند که تحقق آن‌ها [به دست شاهان بزرگ این سلسله] روم را به نهایتِ هشیاری و احتیاط و دست یازیدن به اقدامات سیاسی و نظامی وادار کرد. افزون بر این, در دورۀ حکمرانی این سلسله تماس‌های دیپلماتیک فشرده‌ای میان غرب و شرق برقرار شد و نقاط تماس پرشماری در عرصه‌های بازرگانی، مرزبانی، دین و فرهنگ به وجود آمد که در سراسر دورۀ باستانِ پسین به ایجاد روابط نزدیک میان این دو قدرت کمک کرد.

سولا در وسط نشسته بود و هدایت مذاکرات را بر عهده داشت و بنابراین صدر مجلس را به خود اختصاص داده بود. از آن‌جا که آریوبرزن شاه کاپادوکیه که از دست‌نشاندگان روم بود نیز در این مذاکرات شرکت داشت و او هم ــ مثل اوروباز ــ در کنار سولا نشسته بود، کنسول روم با این ترتیب فرستادۀ امپراتور اشکانی را با این شاه دست‌نشانده همتراز و در یک سطح قرار داده و نشان داده بود که امپراتوری اشکانی را هم مثل کاپادوکیه قدرتی مادون و درجه دو می‌داند. جالب این‌که اوروباز پس از بازگشت به همین دلیل اعدام شد. (۸)