بریده‌هایی از کتاب آوای کوهستان

«آن‌چه را دیدنش مشکل بود، دیده‌ام، آن‌چه را شنیدنش مشکل بود، شنیده‌ام.»

«تو زن‌ها را درک نمی‌کنی. وقتی زن‌ها غمگین هستند فرق می‌کند.»

«این روزها، چه‌قدر از مسئولیت ازدواج بچه‌ها بر عهدهٔ پدر و مادرشان است؟»

«دربارهٔ امریکاست. جایی به اسم بوفالو در نیویورک. در بوفالو گوش مردی در یک تصادف رانندگی کنده می‌شود و آن مرد پیش دکتر می‌رود. دکتر با عجله به محل حادثه می‌رود و گوش بُریده را درحالی‌که خون از آن می‌چکید می‌یابد دوباره پیوندش می‌زند، تا حالا هم خوب و سالم سرجایش مانده است.» «می‌گویند اگر انگشتی هم بُریده و کنده بشود و به‌موقع پیوندش بزنند درست می‌شود.» «راستی؟» یاسوکو مدتی به خواندن ادامه داد، بعد انگار چیزی یادش آمده باشد، گفت «فکر می‌کنم دربارهٔ زن‌وشوهر هم صدق بکند. اگر آن‌ها را هم به‌موقع بچسبانند، به هم جوش می‌خورند. ولی حالا خیلی دیر شده است.»

«حتی وقتی هم هوا خوش است، حال‌وهوای دلِ آدمیزاد بد است.»

سوزان سانتاگ نویسندگان بزرگ را به دو دسته تقسیم می‌کند: شوهرها و معشوق‌ها. شوهرها تکیه‌گاه‌اند، فهیم، سخی، برازنده و دارای سایر فضایل استوار. در ادبیات ژاپن، که پُر است از نویسندگان معشوق‌صفت، یاسوناری کاواباتا استواریِ یک پدر و یک استاد همیشه قابل‌اتکا را به‌تمامی در خود دارد.

«یکی گفت وقتی بمیریم ما را برای سؤال‌وجواب از گناهان‌مان ببرند، باید بگوییم ما که زندگی نکردیم که بخواهیم مرتکب گناهی هم بشویم، ما فقط تماشاگر بودیم، و حالا که زنده‌ایم نباید زندگی کمی هم به ما روی خوش نشان دهد؟»

«گفتید غریبه‌ها، ولی من پدر شوئیچی هستم. خیال می‌کنم بچه‌تان هم پدری دارد!» «پدری نخواهد داشت. یک بیوهٔ جنگ تصمیم گرفته است یک حرام‌زاده را به دنیا بیاورد. هیچ‌چیزی هم از شما نخواهم خواست، جز این‌که راحتم بگذارید و اجازه بدهید خودم تکلیف خودم را با این بچه روشن کنم. فقط فراموشش کنید، خیال کنید کار خیر کرده‌اید. بچه در شکم من است و مال من خواهد بود.»

«بچه‌های زیادی از پدرهایی ماندند که در جنگ کُشته شدند و مادرهای بی‌شماری هم ماندند تا زجر بکشند، فکر کنید که او به جزایر اشغال‌شده رفته باشد و یک دورگه از خودش جا گذاشته باشد. زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند.»

قول معروفی است از نویسندهٔ فقید کشورمان، هوشنگ گلشیری، که «داستان نباید به هدف بزند. باید به کنار هدف بزند تا خواننده خودش هدف را دریابد.»

«شاید باورش سخت باشد، اما بدان که عدهٔ آقایان متشخص پنجاه شصت‌ساله‌ای که از ترس زن‌های‌شان شب‌ها در خیابان پرسه می‌زنند کم نیست.»

معنی عبارت «باتلاق زن ـ شوهر» فقط آن بود که زن‌وشوهر باید به‌تنهایی بار تحمل بدرفتاری‌های یکدیگر را بر دوش بکشند و طی سال‌ها این باتلاق را عمیق‌تر کنند.

«منظورت از “نیمه‌بیوه” چیست؟» «او عروسی نکرده است، اما مردی که دوستش داشت و قرار بود نامزدش باشد، در جنگ کُشته شد.»

قول معروفی است از نویسندهٔ فقید کشورمان، هوشنگ گلشیری، که «داستان نباید به هدف بزند. باید به کنار هدف بزند تا خواننده خودش هدف را دریابد.»

به آن‌چه خواب‌ها برایت تدارک می‌بینند توجهی نکن.

شوئیچی گفت «ماندن در خانه مثل پنهان شدن در یک برکهٔ عمیق است.»

وقتی در قطار بودم، به راهی فکر می‌کردم که بتوان ذهن را از گزند هر فکروخیالی مصون نگه داشت. مثلاً بُریدش، البته ممکن است کمی خشونت‌آمیز باشد. یک جوری جدایش می‌کردند و می‌بردند به یک بیمارستان، درست مثل لباسی که به خشک‌شویی بدهند، و بگویند “لطفاً تمیزش کنید.” و بقیهٔ بدن، هنگامی که در بیمارستان مشغول پاک‌سازی و آشغال‌زدایی سر آدم بودند، سه چهار روز یا یک هفته استراحت می‌کرد؛ بی‌دردسر و بی‌فکروخیال.»

واقعاً به کی‌کوکو بیش‌ازحد توجه می‌کنی. این نهایت بی‌مهری است. دختر بیچاره حتی نمی‌تواند حسادتش را بروز دهد، چون می‌ترسد تو را ناراحت کند. واقعاً دلم را به درد می‌آورد. ای کاش این توفان همهٔ ما را سربه‌نیست کند.

ازم پرسید هزار ین بیش‌تر است یا یک‌میلیون ین؟ کدام بیش‌تر است؟ ما هم خندیدیم. به او گفتم، وقتی پدربزرگ آمد خانه از او بپرس. منتظر شما بود که خوابش برد.» «اگر سؤالش دربارهٔ هزار ین قبل از جنگ و یک‌میلیون بعد از جنگ بوده، سؤال خوبی بوده است.»

«و این هم هیچ مانعی ندارد، مگر نه؟ وقتی زنی گیرت آمد که کمی فرق دارد باید آبستنش کنی و ولش کنی تا خودش بچه‌اش را بزرگ کند؟»

تصور می‌کرد در نبود شوئیچی موفق به حل قضیه خواهد شد، اما حالا احساس می‌کرد بهتر است دیگر به تصور کردن ادامه ندهد.

به عروسش گفت «درخت چهل‌سکه نیرویی دارد که در درخت گیلاس نیست. به این فکر می‌کنم که آن‌هایی که عمر درازتری دارند باید با دیگران فرق داشته باشند. باید قدرت زیادی در آن درخت پیر باشد که توانسته است نزدیک پاییز دوباره جوانه بزند.» «اما چیز غم‌انگیزی هم در آن هست.»

سال‌ها قبل شینگو از یکی از دوستانش شنیده بود مردی که یک زن حاضر می‌شود محرمانه‌ترین رازهایش را با او در میان بگذارد همه‌چیز آن زن است. اما اگر قلبش در گروِ مردی دیگر باشد، رازش را برای خودش حفظ می‌کند. یک دختر هرگز رازهایش را به پدرش نمی‌گوید.

تا آخر عمر که نمی‌شود با معجزه زندگی کرد. ممکن است کسی مثل کیتاموتو موهای سفیدش را بکند و با پیری بجنگد، ولی زندگی مسیر خودش را طی می‌کند. با موی سیاه که عمر طولانی‌تر نمی‌شود. حتی ممکن است خلافش هم اثبات شود. امکان دارد او تمام قوایش را صرف رشد آن دسته موی سیاه کرده باشد و خود همین هم عمرش را کوتاه‌تر کرده باشد.

بی‌شک کسانی هستند که به اقتضای طبیعت‌شان همراهان و شرکای زندگی خود را نابود و درمانده می‌کنند، و کسانی هم هستند که به علت همین طبیعت به طرف نابودی و بیچارگی سوق داده می‌شوند.

معنی عبارت «باتلاق زن ـ شوهر» فقط آن بود که زن‌وشوهر باید به‌تنهایی بار تحمل بدرفتاری‌های یکدیگر را بر دوش بکشند و طی سال‌ها این باتلاق را عمیق‌تر کنند.

انگار جایی که کودکی شادمانه جست‌وخیز می‌کند، تاریکی جایی ندارد.

«تو از اول بی‌خیال بودی. وقتی دیگران در حال غرق شدن بودند، تو آرام شنا می‌کردی.»

«یکی گفت وقتی بمیریم ما را برای سؤال‌وجواب از گناهان‌مان ببرند، باید بگوییم ما که زندگی نکردیم که بخواهیم مرتکب گناهی هم بشویم، ما فقط تماشاگر بودیم، و حالا که زنده‌ایم نباید زندگی کمی هم به ما روی خوش نشان دهد؟»

«یک پرندهٔ مصمم، اما نه زیاد دوست‌داشتنی.»