بریده‌هایی از کتاب روس ها در ایران

«ما روس‌ها در اروپا بربریم، ولی در آسیا اروپایی هستیم.» تولستوی

دیوید هاروی در کتاب فوق‌العادهٔ «وضعیت پسامدرنیتهٔ» خود تأکید دارد هر سه انقلاب روسیه، مشروطه و عثمانی دقیقاً در زمانه‌ای روی داد که در حوزهٔ ارتباطات جهانی و صنعت حمل‌ونقل پیشرفت‌های چشمگیری صورت گرفته بود که این مقوله خود به تشدید تأثیر نظریهٔ فشردگی زمان_ مکان انجامید و با سرعت فزاینده‌ای جهان را به هم نزدیک‌تر کرد. منظور هاروی از نظریهٔ فشردگی زمان_ مکان وجود فرایندی است که کیفیت عینی و مشهود زمان و مکان را دگرگون می‌کند و انسان را وامی‌دارد به افراطی‌ترین شکل ممکن جهان را کاملاً متفاوت از گذشته برای خویشتن تعریف و تفهیم کند و آن را با درک و دریافت‌های پیشین جایگزین سازد.

کاترین آشکارا از سرنگونی پادشاه ایران و چه‌بسا سلسلهٔ قاجار سخن می‌گفت

در منطقهٔ قفقاز نگرش به گریبایدوف در دوران اتحاد جماهیر شوروی و به‌ویژه پس از فروپاشی این اتحادیه بسی پیچیده‌تر است. در خطهٔ آذربایجان او را نمایندهٔ استعمار روس می‌دانند که ارامنه را به منطقهٔ قره‌باغ آورد و در آنجا اقامت داد، در ارمنستان وی نماد اقتدار دولت محلی است، در گرجستان نمایندهٔ استعمار روس است و هم به‌دلیل داشتن پدرزنی متمول و متنفذ جزو خاندان اشراف به حساب می‌آید که می‌کوشد با توسل به پروژه‌های شرکت فراقفقازی خود در تفلیس، گرجستان را به ولایتی کمابیش مستقل و خودمختار ارتقا دهد.

تأثیر تاریخی ارامنهٔ قفقاز در امپراتوری عثمانی، به‌ویژه در ایران، تأثیری مهم و انکارنشدنی داشته است. بسیاری از معلمان که هم‌زمان فعال سیاسی و انقلابی نیز بودند، در سال‌های پایانی قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم، از قفقاز جنوبی به امپراتوری عثمانی و به ویژه به ایران مهاجرت کردند. حضور و فعالیت آنان زندگی سیاسی و اقدامات ارامنهٔ عثمانی و ایران را به‌شدت تحت تأثیر خود قرار داد و آنان را متحول کرد. بسیاری از معلمان ارمنی ساکن ایران از قفقاز به‌ویژه تفلیس به ایران آمده بودند و برخی نیز اهل امپراتوری عثمانی بودند. در میان آنان نویسندگان ملی‌گرا، چهره‌های دانشگاهی و علمی و فعالان انقلابی حضور داشت. احزاب سیاسی ارمنی فعالیت‌های خود را در قفقاز و آناتولی شرقی آغاز کردند، اما خیلی زود در سال‌های پایانی قرن نوزدهم دامنهٔ فعالیت و اقدامات آنان به ایران نیز کشیده شد.