کتاب پس از سقوط

قدرت یا از وجدان پاک ناشی می‌شه یا از وجدان مُرده.

حقیقت اینه که هر وقت همه‌جا تاریکه، اون مثل یه نور می‌مونه واسه‌م.

قدرت یا از وجدان پاک ناشی می‌شه یا از وجدان مُرده. ندیدن پلشتی‌های خودت ـــــ قدرت می‌آره! همین‌طور حقانیت! پس وجدان رو بکُش. بکُشش.

و چقدر زنی که جذاب نیست باید دلیر باشه! چقدر باید بر رفتار خودش مسلط باشه که موزه‌های هنری رو به آتش نکشه. جوان

یادته؟ اون‌قدر باهام حرف می‌زدی تا خوابم ببره؟ کوئنتین: من یه وقتی روزها و هفته‌ها کنار تو نشسته‌م، مَگی، ولی تو هیچ‌وقت یادت نمی‌آد. کلی با ماشین گردوندمت تا آروم بگیری؛ ساعت‌ها با قایق توُ دریاچه گردوندمت و بچه‌های دفتر، شمال و جنوب رو دنبال من می‌گشته‌ن، ولی تو فقط بدی‌ها یادت می‌مونه.

میکی: فقط یه چیزی رو می‌تونم با اطمینان بهت بگم ـــــ هیچ‌وقت مقصر نباش.

نباید ازدواج می‌کردیم. می‌دونستم. به محض اینکه ازدواج می‌کنی، همه‌چی عوض می‌شه. هر مردی رو دیده‌م از زنش متنفر بوده.

مادر: (در حال بالارفتن از پله‌ها) دوست ندارم دیر برسیم این بار. پدر: وقت زیاده؛ نیم ساعت دیر برسیم، عروس نمی‌زاد. مادر: این‌قدر کنایه نزن! پسره عاشق شده، چیش این‌قدر وحشتناکه؟ پدر: همه‌شون با پول من عاشق می‌شن.

می‌دونی؟ وقتی دو تا زن با‌هم پچ‌پچ می‌کنن و تا پیدات می‌شه ساکت می‌شن...

ندیدن پلشتی‌های خودت ـــــ قدرت می‌آره! همین‌طور حقانیت! پس وجدان رو بکُش. بکُشش.

نباید ازدواج می‌کردیم. می‌دونستم. به محض اینکه ازدواج می‌کنی، همه‌چی عوض می‌شه. هر مردی رو دیده‌م از زنش متنفر بوده.

هیچی، ازش خواسته بود با‌هم بخوابن، برای آخرین بار... فلیس: تو از کجا می‌دونستی؟ کوئنتین: (ناگهان فلیس او را می‌چسبد؛ لحن کوئنتین در پاسخ به او‌ست.) چون خیلی سخته آدم شاهد مرگ عشق باشه و به روی خودش نیاره و راهش رو بکشه بره. (اینک رو به فلیس بر‌می‌گردد.) فلیس: به نظر شما باید این کار رو می‌کردم؟ کوئنتین: خب، چه ضرری داشت؟ فلیس: سؤال من هم همین بود! منتها چیز خنده‌داری می‌شد ها، نه؟ همون روزی که از هم جدا شده بودیم؟ آخه می‌دونی، می‌خواستم طلاقه یه معنایی داشته باشه!

اون موقع یه دانشجوی خشک و خالی پزشکی بود، با جیب خالی، پدرم راهش نمی‌داد توُ خونه. کسی چه می‌دونست پزشک حاذق و بزرگ سنگ کیسه صفرا می‌شه؟ جوون بیچاره، همه‌ش برای من کتاب می‌آورد بخونم، داستان، شعر، فلسفه، و خدا می‌دونه چه چیزهای دیگه! یه دفعه حتی یواشکی با‌هم رفتیم کنسرت راخمانینوف...

کوئنتین: (با خنده‌ای برخاسته از رنجی فراوان، فریاد می‌زند:) باور کن اون موقع معتقد بودم زنه خودش نمی‌دونه لخته! بهشت روی زمین!... بابا، اون شوهر داشت! چطور ممکنه زنی که تشخیص می‌داد کوارتت زهی بوداپست داره خارج می‌زنه، زنی که حاضر نبود جوراب ابریشمی بپوشه، چرا، چون ژاپنی‌ها به منچوری حمله کرده بودن، زنی که شوهرش ـــــ دوست من و استاد پرهیزگار حقوق ـــــ داره بیرون اون پنجره روی چمن‌ها اولین استیناف من به دادگاه عالی رو اصلاح می‌کنه ـــــ و دارم نوک کله‌ش رو از بالای سینۀ زنه می‌بینم، ببین تو رو خدا!... معلومه که می‌فهمیدم، ولی این همونیه که خودت تن به پذیرشش می‌دی! تن می‌دی بپذیری که چیزی که داری می‌بینی اصول رو به مخاطره بندازه!

کوئنتین: چطور می‌تونی همچنان امیدوار باشی؟ من خودم رو از شر امیدواری‌ها خلاص کرده‌م، می‌فهمی؟

حقیقت از نظر من، اینه که این حزب سر تا پاش توطئه و تبانیه... بگذار حرفم رو تموم کنم. به نظر من، ما فریب خوردیم؛ از حق‌طلبی ما سوء‌استفاده کردن و خرج مقاصد روس‌ها کردن. و من معتقدم ما دیگه نمی‌تونیم به این حقیقت پشت کنیم، به صِرف اینکه ارتجاع هم همین رو می‌گه. منظورم اینه که ـــــ بیایید عشقمون نسبت به همدیگه رو از این منجلاب سیاسی جدا کنیم. عشق ما اون حزب نبود، عشق ما حقیقتِ همدیگه بود.

و چه چیزی باعث می‌شه فکر کنم در پایان روز حتماً باید برم خونه؟ متوجه‌اید؟ اون هم روزی که ناغافل هیچ چیزش مقدر نیست. فقط... «حالا»‌ست که، تیک‌تیک، تموم می‌شه.

خیلی مسخره و بی‌معنیه که این شهر پُر از آدم‌هاییه که سر و دست می‌شکنن با یکی آشنا بشن، لوئیز.

دماغ عمل‌کردن یه‌جور دو رویی توش هست. یعنی می‌تونه باشه. آخه استواری یا شکنندگی شخصیت آدم فقط بسته به شکل و شمایل یه تکه غضروفه؟ یعنی کل زندگی‌من بر این پایه قراره ساخته بشه...

انگار هیچ شبکۀ ارتباطی نامرئی‌ای دیگه بین آدم‌ها نیست. چیزی که همیشه یه‌جورهایی مطمئن بودم هست

فکر می‌کنم بدبختی من از روزی شروع شد که بالا رو که نگاه کردم... دیدم کرسی خالیه. قاضی‌ای دیده نمی‌شه. چی باقی موند؟ یه بگومگوی لایتناهی با خودت، اقامۀ دعوای هستی در برابر کرسی قضاوت خالی

یه‌دفعه یه در دیدم که کوبۀ برنجیش کلۀ بزرگ شیر بود؛ دویدم؛ در زدم؛ مادرم در رو باز کرد. زندگیم برگشت!

با این‌همه، اون بوسه می‌تونه حقیقی باشه. یا شاید هم اصلاً خیانتی در کار نیست و آدم رو نمی‌شه سرزنش‌کرد، مثل درخت‌ها و گربه‌ها و ابرها؟... آره، همینه، نظر من همینه؛ ولی اگه همۀ ما این‌جوری هستیم، چی ما رو در امان نگه خواهد داشت؟ لوئیز پدیدار می‌شود. یا سؤال احمقانه‌ایه؟ لوئیز: یه خواب دیدم. می‌خوام برات تعریفش کنم. کوئنتین: (دردمند) اصلاً در امان می‌شه بود؟

مغز رنگی ندارد، ولی خاطره‌ها برخلاف پس‌زمینۀ خاکستری آن درخشان‌اند.

... نه، عشق نیست؛ من همۀ اینها رو دوست داشتم، همه‌شون رو! و آگاهانه همه‌شون رو به ناکامی کشوندم، به مرگ کشوندم تا خودم بتونم زندگی کنم، همون‌طور که اونها من و همدیگه رو کشوندن، با یه کلام، یه نگاه، یه حقیقت، یه دروغ ـــــ همه‌شون هم با عشق!

ندیدن پلشتی‌های خودت ـــــ قدرت می‌آره! همین‌طور حقانیت! پس وجدان رو بکُش. بکُشش. (نگاهی به مسیر خروج لوئیز.) همه رو بدون، هیچی رو اعتراف نکن، صورتت رو از ته بتراش، تولدها رو به‌خاطر بسپار، درِ ماشین رو باز کن، لوئیز رو بچسب، نه با حقیقت، با توجه نشون‌دادن. در تنهایی نامطمئن باش، در رختخواب تمام‌عیار. در یک کلام، مرد باش... و به دنیا بپیوند.

می‌دونی... روز به روز بیشتر متوجه می‌شم که من به زندگی مثل یه پروندۀ حقوقی نگاه می‌کردم. برام عبارت بود از یک‌مشت اَدِلّه. وقتی جوونی، می‌خوایی اثبات کنی شجاع یا باهوشی؛ بعد می‌خوایی اثبات کنی عاشق خوبی هستی؛ بعدش یه پدر خوب؛ آخرش هم اینکه خیلی عاقل یا قدرتمند یا یه کوفت و زهرمار دیگه‌ای. اما الان می‌بینم مبنای همۀ اونها یه‌جور پیش‌فرضه. این پیش‌فرض که مسیر زندگی آدمیزاد یه دایرۀ بسته نیست، راهی به بالا‌ست، رو به یه‌جور تعالی، جایی که یا تأییدم می‌کنن یا محکوم، خدا می‌دونه. یه حکمی می‌دن بالاخره.

فکر می‌کنم بدبختی من از روزی شروع شد که بالا رو که نگاه کردم... دیدم کرسی خالیه. قاضی‌ای دیده نمی‌شه. چی باقی موند؟ یه بگومگوی لایتناهی با خودت، اقامۀ دعوای هستی در برابر کرسی قضاوت خالی... که تعبیر دیگه‌ش می‌شه ـــــ نومیدی. و اینکه هیچ خبر خاصی نیست.

هر صبح که از خواب پا می‌شم، سرشار از امیدم! چشمم رو که باز می‌کنم... خودم رو یه پسربچه می‌بینم با همۀ دانسته‌های الانم! برای یه لحظه توُ هوا یه‌جور نویدِ خام موج می‌زنه. از رختخواب بیرون می‌پرم، صورتم رو می‌تراشم، طاقت ندارم صبحانه رو تمام کنم ـــــ اما بعدش... دنیا، زندگیم، و بی‌معنی‌بودنش نشت می‌کنه توُ اتاقم. بعدش می‌گم... کاش می‌تونستم اون امیده رو یه گوشه گیر بندازم و ببینم از چی ساخته شده، اون‌وقت یا به جرم دروغین‌بودن بکشمش، یا واقعاً تصاحبش کنم...

تنها چیزی که من می‌خواستم این بود که بریم بزنیم به یه برهوتی چیزی، جیغ بکشیم، همدیگه رو بزنیم... طرفِ یه هدفی خیز برداریم! کوئنتین: خب الان در عالم برهوتی دیگه، هان؟ تنها زندگی می‌کنی، رختخوابت رو جمع نمی‌کنی، سۀ صبح همبرگر می‌زنی، با هر کی هم عشقت بکشه می‌خوابی. حالا فکر می‌کنی رو به هدفی می‌ری؟