نها الراضی

نها الراضی (۲۷ ژانویه‌ی ۱۹۴۱ ـ ۳۰ اوت ۲۰۰۴) نویسنده، سفالگر و نقاش عراقی بود که بیشتر به‌خاطر نگارش کتاب یادداشت های بغداد شناخته می‌شود؛ اثری که تجربه‌ی زیستن در دل جنگ خلیج فارس را با جزئیاتی زنده و تأثیرگذار روایت می‌کند.

او در خانواده‌ای سرشناس در عراق به دنیا آمد؛ خانواده‌ای که از چهره‌های برجسته‌ی آن محمود شوکت پاشا، از رجال مهم امپراتوری عثمانی، بود. پدرش، محمد سلیم الراضی، از نخستین عراقی‌هایی بود که در ایالات متحده تحصیل کرد و در رشته‌ی کشاورزی در تگزاس آموزش دید. او بعدها به‌عنوان دیپلمات فعالیت کرد و به‌عنوان سفیر عراق در ایران و سپس در هند منصوب شد. نها بخش زیادی از دوران کودکی و نوجوانی خود را در هند گذراند و در مدارس خصوصی انگلیسی‌زبان در دهلی و شیملا تحصیل کرد. در سال ۱۹۵۶ برای تقویت زبان عربی مدتی را در مدرسه‌ای شبانه‌روزی در اسکندریه گذراند، اما این دوره به‌دلیل وقوع بحران سوئز ناتمام ماند.

پس از انقلاب عراق در سال ۱۹۵۸ و سقوط نظام سلطنتی، مسیر زندگی او تغییر کرد و به هنر روی آورد. او در مدرسه‌ی هنر بایام شاو در لندن تحصیل کرد. بعد از آن به بغداد بازگشت و آثارش را در عراق، بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی به نمایش گذاشت. در سال ۱۹۶۹ همراه خانواده‌اش به بیروت رفت، در دانشگاه آمریکایی بیروت تحصیل کرد و پس از فارغ‌التحصیلی به تدریس و فعالیت هنری ادامه داد، اما با آغاز جنگ داخلی لبنان ناچار شد به بغداد بازگردد.

در سال ۱۹۹۱ و هم‌زمان با آغاز بمباران‌های عملیات طوفان صحرا در جریان جنگ خلیج فارس، نوشتن یادداشت‌های روزانه‌اش را به زبان انگلیسی آغاز کرد. این نوشته‌ها ابتدا در قالب یک دفترچه منتشر شدند و سپس گسترش یافتند و در سال ۱۹۹۸ در کتاب یادداشت های بغداد منتشر شدند. این اثر که به زبان‌های مختلف ترجمه شد، روایتی دست‌اول از جنگ و پیامدهای آن ارائه می‌دهد و در چاپ سال ۲۰۰۳ نیز یادداشتی درباره‌ی حمله‌ی آمریکا به عراق به آن افزوده شده است.

نها الراضی در سال ۲۰۰۴ در اثر ابتلا به سرطان خون درگذشت. خانواده‌اش بر این باور بودند که این بیماری ممکن است به مهمات حاوی اورانیوم ضعیف‌شده در جریان جنگ مرتبط بوده باشد.

آثار هنری او در کشورهای مختلف عربی به نمایش درآمده‌اند و بسیاری از کارهای سفالی‌اش از فرهنگ عامه‌ی عراق الهام گرفته‌اند. نوشته‌ها و آثارش به‌دلیل نگاهی زنانه و متفاوت به تجربه‌ی جنگ، اشغال و تحریم‌های اقتصادی مورد توجه و تحسین قرار گرفته‌اند و کتاب یادداشت های بغداد مهم‌ترین اثر او به‌ شمار می‌آید.