کتاب صوتی علیمردان خان

کتاب صوتی علیمردان خان با تنظیم رادیویی شیرین سپهراد، ماجرای پسری نازپرورده را به نمایشی طنز درباره‌ی تربیت، ثروت و مسئولیت تبدیل می‌کند. علیمردان هر خواسته‌ای را حق خود می‌داند و خانواده‌اش نیز برای رفتارهای آزاردهنده‌ی او بهانه می‌آورند. انتشارات آواراد این کتاب صوتی را با گویندگی احمد هاشمی، سعید سلطانی، فریبا طاهری، علیرضا تابان، راضیه مومیوند، شیرین سپهراد و بهادر ابراهیمی منتشر کرده است. شعر، آواز و گفت‌وگوهای نمایشی، کشمکش این پسر با اطرافیانش را پیش می‌برند؛ کشمکشی که پشت شوخی‌هایش، سؤال مهمی درباره‌ی سهم بزرگ‌ترها در رفتار کودکان وجود دارد.

درباره کتاب صوتی علیمردان خان

کتاب صوتی علیمردان خان، تنظیم رادیویی شیرین سپهراد از نمایشنامه‌ای نوشته علیرضا اکبریان و برگرفته از ادبیات عامیانه‌ی ایران است. فضای قصه را خانه‌ی اعیانی، خدمتکاران، درشکه، مکتب و مناسبات مبتنی بر لقب و دارایی می‌سازند. شخصیت اصلی در خانواده‌ای بزرگ می‌شود که آرزوی داشتن فرزند را داشته‌اند اما آمادگی تربیت او را ندارند. پدر و مادر، رسیدگی به کودک را بیشتر در فراهم‌کردن خوراک، آسایش و خدمتکار می‌بینند. آن‌ها اعتراض دیگران را چندان جدی نمی‌گیرند و حفظ غرور پسرشان را بهانه‌ی چشم‌پوشی از آزارهایش قرار می‌دهند. طنز نمایش از همین فاصله شکل می‌گیرد: خانواده تصویری باشکوه از فرزندش دارد اما اطرافیان با پسری روبه‌رو هستند که حد خواسته‌های خود و حقوق دیگران را نمی‌شناسد. قصه، رفتار کودک را جدا از محیط خانه بررسی نمی‌کند و سهم بزرگ‌ترها را نیز در شکل‌گرفتن این وضعیت نشان می‌دهد.
کتاب صوتی علیمردان خان از کنار هم قراردادن شعر، آواز، نقل قصه و صحنه‌های گفت‌وگو شکل گرفته است. راوی میان موقعیت‌ها پل می‌زند و گاهی با لحنی شبیه نقالان، شنونده را به فضای تازه‌ای می‌برد. تکرار عبارت‌هایی مانند «دلم می‌خواد» نیز خودخواهی شخصیت اصلی را به نشانه‌ای شنیداری تبدیل می‌کند. حضور چند گوینده، تفاوت میان اعتراض همسایه‌ها، درماندگی خدمتکاران و خودنمایی اعضای خانواده را برجسته می‌سازد. نمایش علاوه‌بر تربیت کودک، خرافه‌گرایی، منفعت‌طلبی و نفوذ ثروت بر برخورد با خطاکاران را دستمایه‌ی طنز قرار داده است. ماجرای مراجعه به رمال، نمونه‌ای از سوءاستفاده از آرزوهای دیگران است. ناکامی همسایه‌ها در پیگیری شکایت نیز نشان می‌دهد که رفتار یک خانواده می‌تواند آرامش جمع را مختل کند. معلم در برابر این مناسبات، ارزش انسان را نه در القاب موروثی بلکه در صداقت، مسئولیت و نوع برخورد با مردم می‌بیند. شنونده در میان شوخی‌ها با دو برداشت متفاوت از محبت روبه‌رو می‌شود: برآورده‌کردن بی‌چون‌وچرای خواسته‌ها یا پذیرفتن مسئولیت پرورش کودک.

خلاصه کتاب صوتی علیمردان خان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
عباس قلی خان و همسرش پس از انتظار بسیار صاحب پسری می‌شوند و نام او را علیمردان می‌گذارند. خانواده برای تولد این فرزند جشن مفصلی می‌گیرد و همه‌چیز را در خدمت آسایش او قرار می‌دهد. علیمردان به‌تدریج عادت می‌کند که خواسته‌هایش بی‌درنگ برآورده شوند. خدمتکاران از دستورهای او به ستوه می‌آیند و هم‌بازی‌ها و همسایه‌ها نیز از آزارش در امان نیستند. پدر و مادر شکایت‌ها را با کوچک‌شمردن رفتار پسرشان پاسخ می‌دهند. غیبت‌های مدرسه و ادامه‌ی دردسرها، سرانجام معلم را به گفت‌وگویی جدی با پدر می‌کشاند. معلم مسئله را فقط بی‌ادبی یک کودک نمی‌داند؛ او شیوه‌ی تربیت خانواده و تکیه‌ی آن‌ها بر پول و جایگاه اجتماعی را زیر سؤال می‌برد. این برخورد، قصه را به‌سوی آزمودن تصمیمی متفاوت برای تربیت علیمردان می‌برد.

چرا باید کتاب صوتی علیمردان خان را بشنویم؟

دلایل شنیدن این نمایش را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• شعر و آواز در کنار اجرای چند گوینده، قصه را از طریق صحنه‌ها و برخورد شخصیت‌ها پیش می‌برند.
• رفتار والدین، تفاوت محبت به کودک و تسلیم‌شدن در برابر خواسته‌های او را روشن می‌کند.
• ماجرای شکایت همسایه‌ها، فرصتی برای فکرکردن به رابطه‌ی امتیاز اجتماعی و مسئولیت در برابر دیگران فراهم می‌کند.

شنیدن این کتاب صوتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به نمایش‌های صوتی طنز که از همراهی قصه، شعر و آواز لذت می‌برند.
• والدین و مربیانی که به بازتاب رفتار بزرگ‌ترها در تربیت کودکان توجه دارند.
• مخاطبانی که قصه‌های عامیانه با مضمون خودخواهی، مسئولیت‌پذیری و مناسبات اجتماعی را دنبال می‌کنند.