دانلود و خرید کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی

کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی نوشته‌ی الهه خانی آرانی مجموعه‌ای است که به‌طور مشخص به شایعات و شبهات سیاسی پرگردش در شبکه‌های اجتماعی می‌پردازد و تلاش کرده است الگوی مواجهه‌ی نقادانه با این محتواها را به شنونده نشان دهد. نشر الهه خانی آرانی آن کتاب را منتشر کرده است و کتاب صوتی با گویندگی نجمه آخوندزاده و مرتضی مجتهدی در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. این کتاب صوتی از دل تجربه‌ی چندساله‌ی فعالیت یک گروه دانشگاهی در صفحات روشنگری فضای مجازی شکل گرفته است؛ گروهی که به‌طور مستمر شایعات پرانتشار را رصد کرده و برای آن‌ها پاسخ مستند فراهم کرده است. تمرکز آن کتاب بر شایعاتی است که بیشترین تکرار و بازنشر را در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشته‌اند و ذهنیت سیاسی بخش قابل‌توجهی از کاربران را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. نویسنده در پیشگفتار توضیح داده است که هدف فقط «جواب‌دادن» به چند متن خاص نیست بلکه ارائه‌ی الگویی است که شنونده بتواند با تکیه‌بر آن در مواجهه با موارد مشابه نیز درست‌سنجی کند و میان واقعیت و تحریف تمایز بگذارد. در این کتاب صوتی شایعات و شبهات در سه دسته‌ی کلی اعتقادی، تاریخی و سیاسی معرفی شده‌اند اما جلد حاضر به‌طور اختصاصی به شایعات سیاسی می‌پردازد. پاسخ‌ها کوتاه، فشرده و متکی به منابع تاریخی و اسناد شناخته‌شده تنظیم شده‌اند و در بسیاری موارد ضمن نقل عین متن شایعه، خطاهای تاریخی، تحریف‌ها و حذف‌های عمدی آن نشان داده شده است. لحن کتاب در عین انتقادی‌بودن، بر استدلال و سند تکیه دارد و شنونده را به این نتیجه می‌رساند که برای هر شبهه‌ای می‌توان سراغ تحقیق و پرسش رفت و پذیرش بی‌چون‌وچرای متن‌های پرهیجان فضای مجازی تنها به گسترش فریب و تحریف کمک می‌کند.

درباره کتاب شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی

کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی با تمرکز بر نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی افکار عمومی نوشته شده است و الهه خانی آرانی در پیشگفتار آن توضیح داده است که چگونه پیام‌رسان‌ها و کانال‌ها به ابزاری برای تبلیغ هر نوع عقیده و روایت سیاسی تبدیل شده‌اند؛ از الحاد و براندازی تا جعل تاریخ و بازنویسی کارنامه‌ی حکومت‌ها. در آن کتاب ابتدا مسئله‌ی «واکسینه‌کردن فکر و قلب» در برابر شایعات مطرح شده است؛ یعنی به‌جای منع دسترسی یا صرفاً فیلترکردن، باید مخاطب را به تفکر انتقادی و سنجش‌گری مجهز کرد تا در برخورد با متن‌های پرزرق‌وبرق و احساسی بتواند سؤال بپرسد، منبع بخواهد و تناقض‌ها را تشخیص دهد. نویسنده توضیح داده است که محتوای کتاب حاصل حدود پنج سال کار گروهی اساتید دانشگاه در صفحات پاسخ‌گویی به شبهات فضای مجازی است و شایعات انتخاب‌شده از میان مواردی برگزیده شده‌اند که بیشترین تکرار و بازنشر را داشته‌اند. کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی در این جلد بر شایعات سیاسی متمرکز است و ساختار آن در چهار بخش کلی تنظیم شده است: ۱) شایعات عصر پهلوی درباره‌ی رضا شاه و محمدرضا شاه، ۲) شایعات عصر جمهوری اسلامی شامل اصل انقلاب اسلامی، ولایت فقیه، شورای نگهبان و جنگ تحمیلی، ۳) شایعات مربوط به جبهه‌ی مقاومت مانند فلسطین و محورهای مرتبط، و ۴) شایعات مربوط به شخصیت‌ها و گروه‌های سیاسی. در بخشی که در متن حاضر آمده، تمرکز بر بخش اول یعنی شایعات عصر پهلوی است و چند شایعه‌ی پرکاربرد درباره‌ی «خدمات رضا شاه»، «نجات ایران از تجزیه»، «نقش او در تأسیس دانشگاه تهران»، «اولین راه‌آهن»، «تونل کندوان»، «وطن‌پرستی و حفظ تمامیت ارضی»، «کشف حجاب»، «برخورد با روحانیت»، «ملی‌شدن نفت» و «آزادی و ارزانی در دوره‌ی پهلوی» به‌تفصیل نقل و نقد شده است. ساختار هر مدخل تقریباً ثابت است: ابتدا متن شایعه یا روایت فضای مجازی با همان لحن احساسی و اغلب اغراق‌آمیز آورده می‌شود، سپس در بخش «پاسخ شایعه» با استناد به تاریخ، اسناد، خاطرات رجال، آمار اقتصادی و مقایسه‌ی دوره‌ها، ادعاها بررسی و خطاها و تحریف‌ها مشخص می‌شود. در خلال پاسخ‌ها علاوه‌بر رد یا تصحیح یک ادعا، الگوی تحلیل نیز آموزش داده شده است؛ مثلاً این‌که چگونه باید میان «وجود برخی خدمات» و «قهرمان‌سازی سیاسی» تفکیک کرد، یا چرا نباید یک شاخص مانند قیمت دلار را جدا از قدرت خرید و ساختار طبقاتی جامعه معیار قضاوت قرار داد.

خلاصه کتاب شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی

در آن کتاب مجموعه‌ای از شایعات سیاسی که در کانال‌ها و صفحات سلطنت‌طلب یا ضدانقلاب به‌طور مکرر بازنشر می‌شوند محور بحث قرار گرفته‌اند. نویسنده ابتدا در سطحی کلی توضیح داده است که هر حکومت حتی دیکتاتورها نیز ممکن است اقداماتی عمرانی انجام دهند اما مسئله‌ی اصلی نسبت میان این اقدامات و ساختار وابستگی، استبداد و خیانت است. سپس در قالب شایعه‌ی «۲۰ خدمت رضا شاه» فهرستی از ادعاهای رایج مانند ساخت اولین دبستان و دبیرستان و دانشگاه، ابداع دادگستری، ساخت اولین راه‌آهن، مشخص‌کردن مرزها، یکپارچه‌کردن کشور، ساخت پالایشگاه‌های بزرگ، پایه‌گذاری صنعت بیمه، نابودی راهزنی، تحریم نفتی آمریکا، اخراج انگلیس از خلیج فارس، آزادسازی جزایر سه‌گانه، جنگ‌های متعدد با عراق، اعطای حق رأی و شغل دولتی به زنان، رایگان‌کردن آموزش و قرارگرفتن پول ایران در میان ۱۰ ارز برتر جهان نقل شده است. در پاسخ، کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی با رجوع به تاریخ قاجار و اسناد دوره‌ی پهلوی نشان داده است که بسیاری از این موارد یا پیش از رضا شاه وجود داشته‌اند (مدارس، دارالفنون، دادگستری، راه‌آهن‌های محلی، بیمه، شهربانی)، یا اساساً تحریف و اغراق‌اند (تحریم نفتی، اخراج انگلیس، ۱۰۴ جنگ با عراق، ارز جهانی)، یا در زمان محمدرضا شاه رخ داده‌اند (جزایر سه‌گانه، برخی صنایع). سپس بحث به این سمت رفته است که حتی اگر برخی خدمات را بپذیریم، نمی‌توان با استناد به آن‌ها قتل مخالفان، مصادره‌ی گسترده‌ی املاک، واگذاری بخش‌هایی از خاک ایران در قرارداد سعدآباد، سرکوب قیام‌ها، کشف حجاب اجباری، ممنوعیت عزاداری و وابستگی شدید اقتصادی و نظامی به قدرت‌های خارجی را نادیده گرفت. در شایعه‌ی «رضا شاه ایران تجزیه‌شده را متحد کرد» روایت رایج سلطنت‌طلبان از ناامنی و چندپارگی اواخر قاجار نقل شده و سپس با استناد به تلگراف‌های دیپلمات‌های انگلیسی و تحلیل جنبش‌های محلی توضیح داده شده است که هدف اصلی لندن از روی‌کارآوردن رضا خان، سرکوب قیام‌های ضد استعماری و حفظ یکپارچگی ایران در چارچوب منافع بریتانیا بوده است نه نجات ملی. در شایعات مربوط به دانشگاه تهران، راه‌آهن و تونل کندوان، کتاب نشان داده است که چگونه با حذف نقش چهره‌هایی چون امیرکبیر، عباس میرزا، علی‌اصغر حکمت و دیگران، همه‌ی دستاوردهای آموزشی و عمرانی به نام یک فرد نوشته می‌شود و در عین حال وابستگی فنی و معماری به غرب و کارکرد نظامی پروژه‌هایی مانند راه‌آهن شمال–جنوب برای متفقین پنهان می‌ماند. بخش دیگری از کتاب به شایعاتی می‌پردازد که می‌کوشند رضا شاه را «مبارز با خرافات» و «ضد روحانیت وابسته به انگلیس» نشان دهند؛ مانند داستان ساختگی «لخت‌کردن آخوندهای ختنه‌نشده» یا حکایت «شفای کور مادرزاد در حرم عبدالعظیم». در پاسخ، نویسنده با بررسی هویت علما، زمان و مکان وفات آنان و نبود هرگونه سند معتبر، جعلی‌بودن این روایت‌ها را نشان داده و در مقابل، روند واقعی دشمنی حکومت پهلوی با نهاد دین را از نمایش‌های مذهبی اولیه‌ی رضا خان تا ممنوعیت عزاداری، کشف حجاب اجباری و قتل روحانیون مخالف ترسیم کرده است. در ادامه، شایعات مربوط به «ملی‌شدن واقعی نفت به‌دست شاه»، «آزادی و حجاب اختیاری در دوره‌ی پهلوی»، «نبود فساد و اختلاس» و «ارزانی و رفاه مثال‌زدنی» بررسی شده است. کتاب با استناد به قرارداد دارسی، کنسرسیوم پس از کودتای ۲۸ مرداد، سهم واقعی ایران از درآمد نفت، اسناد بانک مرکزی، گزارش‌های سفارت‌های غربی و خاطرات رجال، نشان داده است که چگونه بخش عمده‌ی درآمد نفتی در اختیار شرکت‌های خارجی و خاندان سلطنتی بوده، فساد ساختاری در بالاترین سطوح جریان داشته و در عین حال اکثریت مردم با فقر، سوءتغذیه، بیماری‌های واگیردار و کمبود زیرساخت‌های بهداشتی و رفاهی دست‌وپنجه نرم می‌کرده‌اند. در بحث «ارزانی»، معیار قدرت خرید و نسبت دستمزد به قیمت کالاها و مسکن به‌کار رفته تا نشان داده شود که مقایسه‌ی صرف نرخ دلار یا قیمت اسمی چند کالا بدون توجه به درآمد و توزیع ثروت، تصویری گمراه‌کننده از گذشته می‌سازد. در مجموع، پیام محوری کتاب این است که شایعات سیاسی فضای مجازی اغلب در خدمت یک «کلان‌روایت» هستند؛ مثلاً قهرمان‌سازی از پهلوی و تحقیر انقلاب اسلامی یا برعکس. نویسنده تأکید کرده است که راه برون‌رفت، نه تعصب کور که بازگشت به سند، مقایسه‌ی منصفانه‌ی دوره‌ها، توجه به زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی و پرهیز از ساده‌سازی تاریخ در قالب چند جمله‌ی احساسی است.

چرا باید کتاب شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی برای کسانی که با حجم انبوه محتواهای سیاسی در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو هستند فرصتی فراهم می‌کند تا پشت‌صحنه‌ی بسیاری از متن‌ها و کلیپ‌های پرطرفدار را ببینند. آن کتاب فقط چند شایعه را رد نکرده است بلکه نشان داده است هر شایعه چگونه ساخته می‌شود، بر کدام گزینش‌های تاریخی و حذف‌ها تکیه دارد و با چه تکنیک‌هایی احساسات مخاطب را هدف می‌گیرد. شنونده در خلال بررسی نمونه‌های متعدد یاد می‌گیرد که هنگام مواجهه با یک ادعای تاریخی یا سیاسی، چه سؤالاتی بپرسد، چگونه منبع بخواهد و چرا باید میان «خدمت»، «تبلیغ» و «تحریف» مرز بگذارد. این کتاب صوتی همچنین برای کسانی که در بحث‌های روزمره‌ی سیاسی مدام با جملاتی مانند «قبل از فلان حکومت هیچ چیز نبود» یا «فلان شخص همه چیز را ساخت» روبه‌رو می‌شوند، ابزار تحلیلی فراهم کرده است. با شنیدن آن کتاب می‌توان فهمید که چگونه یک روایت یک‌سویه از گذشته، امروز را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و چرا نقد منصفانه‌ی هر دو دوره‌ی قاجار و پهلوی و نیز دوره‌ی پس از انقلاب، بدون افتادن در دام تبلیغات، ضروری است. از سوی دیگر، تمرکز کتاب بر اسناد، آمار و خاطرات، شنونده را به این عادت می‌رساند که به‌جای تکیه بر کلیپ‌های کوتاه و متن‌های هیجانی، به دنبال ریشه‌ها و منابع برود. ویژگی دیگر آن کتاب این است که به‌طور غیرمستقیم مهارت «تفکر انتقادی در فضای مجازی» را تقویت کرده است. شنونده می‌بیند که چگونه می‌توان یک متن پرشور را خط‌به‌خط باز کرد، ادعاها را دسته‌بندی کرد، با تاریخ تطبیق داد و در نهایت به جمع‌بندی رسید. این مهارت محدود به موضوع پهلوی یا انقلاب نمی‌ماند و در مواجهه با هر شایعه‌ی سیاسی دیگر نیز قابل‌استفاده است؛ از بحث‌های مربوط به جنگ تحمیلی و جبهه‌ی مقاومت تا مناقشه‌های روز درباره‌ی نهادهای حاکمیتی. برای کسانی که دغدغه‌ی گفت‌وگوی مستند و کم‌تنش درباره‌ی سیاست دارند، این کتاب صوتی می‌تواند نقطه‌ی شروعی جدی باشد.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی شایعات رایج فضای مجازی؛ شایعات سیاسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود: - به دانشجویان و علاقه‌مندان تاریخ معاصر ایران که درگیر بحث‌های مربوط به قاجار، پهلوی و انقلاب اسلامی هستند. - به فعالان و کاربران پرحضور در شبکه‌های اجتماعی که مرتباً با شایعات و متن‌های سیاسی احساسی روبه‌رو می‌شوند. - به معلمان، مربیان و طلابی که در کلاس‌ها و جلسات پرسش‌وپاسخ با سؤالات و شبهات سیاسی نسل جوان مواجه‌اند. - به پژوهشگران و روزنامه‌نگارانی که می‌خواهند نمونه‌های عینی از سازوکار تولید و بازنشر شایعات سیاسی در فضای مجازی را بشناسند. - به نوجوانان و جوانانی که به‌دنبال تقویت تفکر انتقادی و یادگرفتن شیوه‌ی سنجش ادعاهای تاریخی و سیاسی هستند.