کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول)

کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) نوشته‌ سید محمدحسین حسینی طهرانی، اثری است از مجموعه‌ی دوره‌ی علوم و معارف اسلام که به‌طور متمرکز به بحث توحید، نور الهی و حقیقت ولایت می‌پردازد. در این مجلد، نقطه‌ی آغاز بحث آیه‌ی الله نور السماوات و الارض و تفسیر دقیق و گسترده‌ی آن بر پایه‌ی قرآن، روایات معصومان و به‌ویژه بهره‌گیری عمیق از تفسیر المیزان علامه طباطبایی است. کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) با گویندگی یاسر دعاگو توسط نشر مکتب وحی منتشر شده است. فضای اثر سرشار از استناد به آیات، احادیث، دعاها و مناجات‌هاست و نویسنده با ترکیب نگاه فلسفی، عرفانی و روایی، شنونده را قدم‌به‌قدم از بحث‌های مقدماتی توحید و نور، به مباحث دقیق‌تری مانند ولایت، مشیت الهی، حقیقت وجود و جایگاه پیامبر و اهل‌بیت در شبکه‌ی فیض الهی وارد می‌کند. این کتاب صوتی برای مخاطبانی تنظیم شده که حوصله‌ی شنیدن مباحث طولانی، استدلالی و پرارجاع در حوزه‌ی معارف توحیدی و ولایی را دارند و می‌خواهند از دل متن‌های قرآنی و روایی، تصویری منسجم از الله و نسبت او با عالم و انسان به دست آورند.

درباره کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول)

کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) با تمرکز بر آیه‌ی نور الله نور السماوات و الارض آغاز می‌شود و نویسنده در همان صفحات نخست، حمد الهی، صلوات بر پیامبر و اهل‌بیت و طرح کلی پروژه‌ی علمی خود را بیان می‌کند. سید محمدحسین حسینی طهرانی توضیح داده است که سال‌ها محور گفت‌وگوهای علمی او با شاگردان و دوستان، تفسیر آیات قرآن و روایات معصومان بوده و در کنار آن، مباحث فلسفی، عرفانی، اجتماعی و تاریخی را نیز به‌عنوان پشتوانه‌ی فهم دین به‌ کار گرفته است. 

او ابتدا تصمیم داشته یک دوره‌ی کامل تفسیر قرآن به فارسی بنویسد که حاوی نکات المیزان باشد، اما بعد به این نتیجه رسیده که بهتر است در هر موضوع اعتقادی، عبادی، اخلاقی و اجتماعی رساله‌ای مستقل بنگارد، رساله‌هایی مانند اعجاز قرآن، شفاعت، ولایت، امامت، نبوت، برزخ، قیامت، صراط، میزان، حقوق، ربا، حکومت، نماز، روزه، حج و… . بااین‌حال، به‌سبب اشتغالات فراوان، این طرح گسترده تنها در چند رساله تحقق یافته و سپس به‌شکل دیگری ادامه پیدا کرده است: تدوین دوره‌ی علوم و معارف اسلام که بخش اعتقادی آن شامل الله‌شناسی، امام‌شناسی و معادشناسی است و سه محور توحید، ولایت و معاد را پوشش می‌دهد. 

کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) در این چارچوب، به‌عنوان بخش توحیدی این دوره عرضه شده است. سید محمدحسین حسینی طهرانی در مقدمه‌ شرح می‌دهد که چگونه تصمیم اولیه برای شروع نگارش الله‌شناسی در ربیع‌الاول ۱۴۰۰ قمری، با هجرت او به مشهد و توسل به امام رضا (ع) به تعویق افتاده و پس از ۱۵ سال، در ربیع‌الاول ۱۴۱۵ قمری دوباره آغاز شده است. در این فاصله، مجلدات متعدد امام‌شناسی و معاد‌شناسی و نیز کتاب‌ها و رساله‌هایی در فقه، تفسیر، سیاست دینی و مسائل اجتماعی نوشته شده است. 

سید محمدحسین حسینی طهرانی در این کتاب صوتی، ابتدا با نقل و تحلیل گسترده‌ی عبارات علامه طباطبایی در تفسیر آیه‌ی نور، مفهوم نور را از سطح نور حسی به معنای وجود، ظهور، معرفت و هدایت گسترش می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه الله به‌عنوان نور آسمان‌ها و زمین، اصل وجود و ظهور همه‌ی موجودات است، سپس با آوردن روایات فراوان از توحید صدوق، اصول کافی، تفسیر نورالثقلین، تفسیر برهان و دیگر منابع، جایگاه پیامبر، اهل‌بیت، ولایت، نور محمدی و فاطمی و نسبت این انوار با آیه‌ی نور را توضیح می‌دهد. در ادامه، بحث به نقد دیدگاه‌های جسم‌انگارانه درباره‌ی خدا، تبیین معنای صحیح عرش، کرسی، ید، نزول و رؤیت و نیز تحلیل فلسفی مشیت الهی و رابطه‌ی علت و معلول کشیده می‌شود. 

ساختار کتاب صوتی الله شناسی؛ جلد اول مبتنی‌بر مباحث پی‌درپی است: مقدمه‌های دوگانه، طرح کلی دوره‌ی علوم و معارف، معرفی بخش الله‌شناسی، سپس مبحث اول و دوم در تفسیر آیه‌ی نور و شرح مفصل واژگان و ترکیب‌های آن و بعد ورود به لایه‌های عرفانی و ولایی آیه، از مشکات و مصباح و زجاجه تا شجره‌ی مبارکه و نور علی نور. در خلال این مباحث، نقل دعاها و مناجات‌ها، به‌ویژه مناجات شعبانیه و دعای جوشن کبیر و نیز گفت‌وگوهای نویسنده با استادش علامه طباطبایی، فضای کتاب را از یک متن صرفاً نظری فراتر برده و آن را به نوعی سیر ذهنی و قلبی در مراتب نور و توحید تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول)

نویسنده در کتاب صوتی الله‌شناسی (جلد اول) بحث خود را با آیه‌ی نور، الله نور السماوات و الارض، آغاز می‌کند و معنای نور را از مفهوم حسی آن تا نور عقل، ایمان و درنهایت نور وجود و ذات حق بررسی می‌کند. از این منظر، خداوند نور آسمان‌ها و زمین به معنای اصل وجود و ظهور همه‌ی موجودات است، نه نوری مادی. نویسنده باتکیه‌بر مباحث تفسیری و فلسفی، سپس اجزای آیه‌ی نور مانند مشکات، مصباح، زجاجه، شجره‌ی مبارکه و نور علی نور را بررسی می‌کند و آن‌ها را به مراتب ایمان، معرفت و نور الهی در قلب انسان پیوند می‌دهد.

بخش مهمی از کتاب حاضر به نقد برداشت‌های جسم‌انگارانه از صفاتی مانند عرش، کرسی، ید، نزول و رؤیت خدا اختصاص دارد. نویسنده با استناد به مباحث فلسفی، تفسیری و روایی، تأکید می‌کند که این تعابیر نباید به معانی مادی و جسمانی حمل شوند. در ادامه، با نقل روایاتی از منابعی مانند توحید صدوق و اصول کافی، جایگاه نور محمدی و علوی، عقل، روح و نور ائمه را در نظام آفرینش و هدایت انسان بررسی می‌کند.

در ادامه، بحث نور با مسئله‌ی ولایت پیوند می‌خورد. نویسنده ولایت تکوینی و تشریعی را مجرای فیض الهی می‌داند و با استناد به آیات و روایات، جایگاه پیامبر و اهل‌بیت را در هدایت انسان و افاضه‌ی رحمت الهی توضیح می‌دهد؛ همچنین روایات تفسیری درباره‌ی آیه‌ی نور و ارتباط مشکات، مصباح، زجاجه و نور علی نور با فاطمه و ائمه را بررسی می‌کند.

در بخش پایانی، دعاها و مناجات‌هایی مانند مناجات شعبانیه و دعای جوشن کبیر، زمینه‌ای برای توضیح مفاهیمی مانند حجب نور، نور وجه خدا و کمال انقطاع الی الله فراهم می‌کنند. کتاب درمجموع، آیه‌ی نور را تصویری از مراتب وجود و معرفت و همچنین سیر نفس انسان از نور ایمان و معرفت به‌سوی توحید و نور مطلق می‌داند.

چرا باید کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) را بشنویم؟

کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) برای شنونده‌ای که به‌دنبال فهم عمیق‌تر از توحید و نسبت خدا با عالم است، یک متن پرجزئیات و پرارجاع فراهم کرده است. این کتاب صوتی نه‌تنها آیه‌ی الله نور السماوات و الارض را از سطح یک تعبیر زیبا به سطح یک دستگاه فکری و وجودی می‌برد، بلکه نشان می‌دهد چگونه می‌توان از دل یک آیه، به بحث‌های گسترده‌ای درباره‌ی وجود، نور، معرفت، ولایت، مشیت، عرش، کرسی و حقیقت انسان رسید. 

شنونده در طول اثر می‌بیند که نویسنده چگونه میان قرآن، روایات، فلسفه و عرفان پیوند برقرار کرده است، از تفسیر المیزان بهره می‌گیرد، روایات توحیدی و ولایی را نقل و تحلیل می‌کند و درعین‌حال، نقد دیدگاه‌های جسم‌انگارانه و سطحی از خدا را نیز پیش می‌برد. این کتاب صوتی همچنین تصویری گسترده از جایگاه پیامبر و اهل‌بیت در شبکه‌ی فیض الهی ارائه کرده است، از نور محمدی و علوی و فاطمی سخن گفته، روایات خلقت نخستین نور، عقل، قلم و روح را کنار هم گذاشته و آن‌ها را با آیه‌ی نور و تعبیراتی مانند مشکات، مصباح، زجاجه و شجره‌ی مبارکه پیوند داده است. 

این کتاب صوتی برای کسانی که پیش‌تر مجلدات امام‌شناسی و معادشناسی را شنیده‌اند، جای خالی بخش توحیدی دوره‌ی علوم و معارف اسلام را پر می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه سه محور توحید، ولایت و معاد در نگاه نویسنده به‌هم پیوسته‌اند. شنیدن کتاب صوتی حاضر فرصتی است برای همراهی با یک سیر طولانی فکری و سلوکی که از مقدمه‌های شخصی و تاریخی آغاز شده و به تفسیر دقیق آیات، تحلیل فلسفی و عرفانی مفاهیم و درنهایت، دعوت به توجه قلبی و انقطاع الی الله ختم شده است.

شنیدن کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول)  را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی الله شناسی (جلد اول) به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مباحث عمیق توحید، تفسیر آیات قرآن به‌ویژه آیه‌ی نور و پیوند میان قرآن، روایات، فلسفه و عرفان علاقه‌مند هستند. این کتاب صوتی برای طلاب، دانشجویان الهیات و فلسفه‌ی دین، پژوهشگران معارف شیعی و نیز مخاطبانی مناسب است که پیش‌زمینه‌ای در مفاهیم اعتقادی مانند توحید، ولایت، امامت و معاد دارند و می‌خواهند این مفاهیم را در سطحی دقیق‌تر و استدلالی‌تر دنبال کنند. این اثر همچنین به کسانی توصیه می‌شود که پیش‌تر با آثار سید محمدحسین حسینی طهرانی در امام‌شناسی و معادشناسی آشنا شده‌اند و به‌دنبال تکمیل تصویر توحیدی این دوره‌ی علوم و معارف اسلام هستند.