کتاب درة التاج لغرة الدباج

درة التاج لغرة الدباج (بخش حساب) نوشته قطب‌الدین محمود ‌بن ‌مسعود ‌بن مصلح کازرونی شیرازی (درگذشتۀ ۷۱۰ هـ.ق) است که با انشای ابن ظافِر شیرازی (قرن هشتم هجری) و تصحیح و تعلیقات سید عبدالله انوار در نشر میراث مکتوب به چاپ رسیده است.

مؤسسه پژوهشی میراث مكتوب در سال ۱۳۷۲ ش به قصد حمایت از كوشش‌های محققان و مصححان و احیا و انتشار مهمترین آثار مكتوب فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی با نام «دفتر نشر میراث مكتوب» و با كمك وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأسیس شد. پس از یک دهه فعالیت، مؤسسه نخست به «مركز نشر میراث مكتوب» و سپس در سال ۱۳۸۴ ش با دریافت مجوز چهار گروه پژوهشی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به «مؤسسه پژوهشی میراث مكتوب» تغییر نام داد و علاوه بر كار نشر به كار پژوهشی نیز رو آورد.

فعالیت‌های موسسه میراث مکتوب بر تصحیح نسخه‌های خطی فارسی و عربی و تحقیق در متون، پژوهشهای متن شناسی، نسخه‌شناسی و فهرست‌نویسی، میراث‌های مشترک ایران و حوزة ایران فرهنگی، و تاریخ علم متمركز است.

میراث مكتوب آثار خود را در چند عنوان اصلی و بر اساس موضوع منتشر می كند. در حوزه متون كهن، منشورات مؤسسه به ۱۶ موضوع اصلی تقسیم می شود، از جمله زبان و ادبیات فارسی، علوم و معارف اسلامی، علوم و فنون، تاریخ و جغرافیا، متن‌شناسی، فهرست نسخه‌های خطی، نسخه‌برگردان، رسائل، ارج نامه‌ها، همایش ها و نكوداشت ها و ....

بخش اصلی این آثار به متون فارسی اختصاص دارد. بسیاری از این متون كه در سلسله­ ای غیر از زبان و ادبیات فارسی نیز منتشر شده اند، به عنوان یك متن كهن فارسی نیز دارای اهمیت بسیارند.

جدای از این آثار ، میراث مكتوب مجموعه‌ای با عنوان «كارنامۀ دانشوران اسلام و ایران» به چاپ می‌رساند. در این مجموعه متون كهن به قصد استفادۀ جوانان یا كسانی كه دانش استفاده از اصل متون كهن را ندارند، تلخیص، ساده‌نویسی و بازنویسی می شود

میراث مكتوب همچنین سه نشریه منتشر می‌كند:

«آینه میراث» كه دوفصلنامه است و هر شش ماه یكبار منتشر می شود و «ویژه کتابشناسی، نقد کتاب و اطلاع رسانی در حوزۀ متون» است. «گزارش میراث» كه فصلنامه است و به پژوهشهای «حوزۀ نقد و تصحیح متون نسخه شناسی و ایران شناسی» اختصاص دارد و میراث علمی ایران و اسلام که دوفصلنامه است و به «تاریخ علوم و فناوری دورۀ اسلامی» اختصاص دارد

افزون بر این، موسسه میراث مكتوب تا کنون نشست‌های نقد و بررسی متعددی دربارۀ مباحث متن پژوهی و متون كهنِ منتشر شده در مؤسسه با حضور استادان و صاحب نظران برگزار كرده است. همچنین همایش‌هایی را در حوزه ‌های مختلف ادبی و فرهنگی و پژوهشی برگزار یا در برگزاری آنها مشارکت كرده است.

درباره کتاب درة التاج لغرة الدباج

درة التاج لغرة الدباج از مهم‌ترین آثار قطب‌الدین شیرازی (۶۳۴ ـ ۷۱۰ ق) اثری دانشنامه‌گونه‌ای به زبان فارسی در حکمت عملی و نظری است که شامل دوازده علم است. قطب‌الدین شیرازی این اثر را به خواهش دُبّاج بن فیلشاه‌بن رستم بن دُبّاج از فرمانروایان گیلان نوشته است.

درة التاج لغرة الدباج دارای یک «فاتحه»، پنج «جمله» و یک «خاتمه» است، و جملۀ چهارم این اثر در علم ریاضی است که در چهار فن (شاخه) ۱. هندسه، ۲. هیئت و نجوم، ۳. ارثماطیقی یا حساب ۴. موسیقی رده بندی شده است، و اثر حاضر بخش حساب (فن سوم از جملۀ چهارم) است که تحت تأثیر کتاب شفاء ابن‌سینا نگاشته شده و در آن از مسائلی چون خواص اعداد از آن جهت که از کمّیات هستند؛ خواص اعداد از جهت نسبت آنها با یکدیگر؛ رسم اعداد به وسیلۀ شکل‌ها و نسبت‌های بین اعداد سخن گفته شده است.