کتاب جامعه پردازی، درآمدی بر نظام هنجاری اسلام؛ جلد اول

کتاب جامعه‌پردازی، درآمدی بر نظام هنجاری اسلام؛ جلد اول نوشته حسن خیری یکی از کتب تخصصی مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص) برای پژوهشگران جامعه‌شناسی است.

مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، زیر نظر معاونت پژوهشی جامعه المصطفی(ص) العالمیه، با هدف ترویج و گسترش معارف اسلامی و نشر کتاب‌های مورد نیاز داخل و خارج از کشور در حوزه علوم اسلامی و انسانی از سال ۱۳۷۹ آغاز به کار نموده و مفتخر است تاکنون ۱۲۷۶ عنوان کتاب چاپ اول منتشر نموده که بعضی از آنها به چاپ دوازدهم نیز رسیده است. بیش از نیمی از کتاب‌های منتشر شده این مرکز آموزشی و نیمی از آن پژوهشی است.

فقه و اصول، کلام و عقاید، اخلاق و تربیت، ادیان و مذاب، معارف اسلامی، حدیث، ادعیه، تاریخ و علو سیاسی، علوم اجتماعی علوم قرآنی و تفسیر، اقتصاد اسلامی، ادبیات و بسیاری از حوزه های دیگر علوم انسانی و اسلامی در حوزه کاری مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص) قرار دارند.

خواندن کتاب جامعه پردازی، درآمدی بر نظام هنجاری اسلام؛ جلد اول را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

پژوهشگران و علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی مخاطبان این کتاب‌اند.

بخشی از کتاب جامعه‌پردازی، درآمدی بر نظام هنجاری اسلام؛ جلد اول

این شبه‌جوامع، ممکن است با سلطه نظامی گرد هم آیند؛ مانند وقتی که تاتار بر جامعه به‌صورت نظامی مسلط شدند، یا مستعمره می‌شوند یا در اعماق جامعه، بذر اعاده تیپ جدید رشد می‌کند و جامعه، کانون و بستر انقلاب می‌شود.

2. نمونه آرمانی و تیپ ایدئال محدود است که در آن، آینده‌نگری و دوراندیشی وجود دارد. این نمونه و تیپ، به این دلیل اتفاق می‌افتد که انسان‌ها به وضع موجود قانع نیستند و دنبال چیزهای نو و بدیع‌اند و دوست‌دار تغییر و دگرگرنی در وضع خودند؛ اما به‌میزان جهالت آنها، اهداف محدود و مقطعی و احیاناً غیر مهم را بر می‌گزینند. در این نمونه آرمانی، طبیعی است که گام‌هایی به پیش نهاده می‌شود و وضع تغییر می‌کند؛ ولی ازآنجاکه هدف آنها محدود است، به‌زودی به وضع جوامع نمونه اول مبتلا می‌گردند و زندگی تکراری می‌شود.

جامعه غربی معاصر، پس از این‌که خود را از حاکمیت افکار خشک کلیسایی رهانید، در چنین وضعیت به سر می‌برد. در این نظام، توانایی‌های انسان و آزادی او مورد تأکید قرار گرفت؛ اما مسئله این است که اگر آزادی تعریف نشود و جهت آن مشخص نگردد، خود به ابزار سوء استفاده استکبار تبدیل می‌شود و طاغوتیان جدیدی را تولید می‌کند؛ همان‌طور که به این بهانه، کرامت زن تضعیف گردید. صدر از این برداشت غلط، به «تعمیم افقی اشتباه» یاد می‌کند و ازسوی‌دیگر، از تعمیم اشتباه دیگری تحت عنوان «تعمیم زمانی اشتباه» سخن می‌گوید و آن این است که در نگرش افقی تاریخ، مشاهده می‌شود که جوامع از عشیره به قوم، و از قوم به ملت و به امت تبدیل شده‌اند. بی‌تردید، این تحولات اگرچه مثبت باشد، هدف نهایی شمرده نمی‌شود و عطش آدمی را در تکامل سیراب نمی‌کند؛ بلکه به سرابی می‌ماند که بر تشنگی می‌افزاید؛ ازاین‌رو فرمود: {وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّى إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئًا وَوَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسَابَهُ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ}.

درحقیقت، ازآنجاکه هدف در این نمونه بی‌نهایت نیست، تحول در آن سطحی است و به‌زودی همچون نمونه اول، به تکرار می‌گراید. براین‌اساس، صدر مراحل انقلاب در این نمونه را در چهار گام خلاصه کرده است:

گام یا مرحله اول، حرکت به سوی هدف: ازآنجاکه هدف او محدود است، به آن می‌رسد: {مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلَاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا ‌وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا}.

گام دوم، رهبران قیام بزرگ داشته می‌شوند، نه رهبری و راه آنها و دستور رهبران، ملاک حرکت قرار می‌گیرد، نه مرام آنها: {وَقَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا}.

گام سوم، سلطه رهبران به سلطه طبقاتی تبدیل می‌شود و طبقه مترفین شکل می‌گیرد: {كَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ}.

گام چهارم، روند امور موجب تفرق بیشتر می‌شود: در این مرحله، امت بودن جامعه از بین می‌رود. مردمی که به اصولی پایبند نیستند، در پی منافع خویش‌اند و زمینه برای روی‌کارآمدن خودکامگان فراهم می‌شود. حکومت هیتلر و حکومت نازی‌ها در اروپا نمونه‌ای از این جوامع است: {وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكَابِرَ مُجْرِمِيهَا لِيَمْكُرُوا فِيهَا وَمَا يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُونَ}.