کتاب بانکداری اسلامی در جمهوری اسلامی ایران

بانکداری اسلامی در جمهوری اسلامی ایران کتابی به قلم شاپور زردموی است که در انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است.

جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان نظامی‌که بر پایهٔ دین مبین اسلام، تحت هدایت و رهبری امام خمینی (ره) و تلاش و استقامت و پایمردی ملت مسلمان ایران، شکل گرفته است، کوشیده نظام بانکداری بدون ربا را در سیستم اقتصادی خود پایه‌ریزی و اجرا کند. اینکه در عمل تا چه حد توانسته به این مفهوم جامهٔ عمل بپوشاند و موفق شود، موضوعی است که سعی شده در این اثر به آن پاسخ داده شود.

 خواندن کتاب بانکداری اسلامی در جمهوری اسلامی ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 پژوهشگران اقتصاد به ویژه اقتصاد و بانکداری اسلامی.

 بخشی از کتاب بانکداری اسلامی در جمهوری اسلامی ایران

اقتصاددانان سرمایه‌داری، بهره را قیمت پول می‌دانند که در قبال قرض دادن آن، باید پرداخت گردد و پول را یک کالای اقتصادی مفید و کمیاب به حساب می‌آورند که مصرف‌کنندگانش حاضرند در برابر در اختیار گرفتن آن، قیمت مزبور را پرداخت نمایند تا بدین وسیله، کالاهای مورد نیاز خود را تهیه کنند.

وجود ربا یکی از مهم‌ترین فصول متمایز اقتصاد سرمایه‌داری از اقتصاد اسلامی است. اینک یکی از پیچیده‌ترین مباحت اقتصادی که بخش قابل توجهی از کتاب‌های علم اقتصاد را به خود اختصاص می‌دهد، مبحث نرخ بهره و طریقهٔ عملکرد و تأثیرات و کارآیی آن است. بهره، در حقیقت ستون فقرات اقتصاد سرمایه‌داری به حساب می‌آید.

اقتصاددانان غربی ربا را از ضروریات نظام اقتصادی می‌دانند و برای آن محاسنی برمی‌شمرند. در مقابل، در اقتصاد اسلامی ربا به شدت نهی شده است و تعابیری برای تهدید و تحذیر مؤمنان به کار رفته است که در کمتر گناهی تا این حد سختگیری شده و بر آن وعدهٔ عذاب شدید داده شده است؛ تا جایی که قرآن ادامهٔ رباخواری را جنگ با خدا و رسول خدا (ص) می‌نامند و حدیث شریف، یک درهم ربا را برابر هفتاد بار زنا با محرم در خانهٔ کعبه قلمداد می‌کند. همهٔ فقیهان شیعه و سنی، گرفتن ربا را حرام شمرده‌اند. با چنین دیدگاهی، مسلم است که یکی از وجوه تمایز اقتصاد اسلامی از اقتصاد سرمایه‌داری، نبودن بهره است. اقتصاددانان مسلمان معایب زیادی را برای نظام ربوی قائل هستند، از جمله:

اولاً، در نظام ربوی «بهره» تعیین‌کنندهٔ حد سرمایه‌گذاری است؛ مثلاً اگر نرخ بهره ده درصد باشد تنها اجرای آن دسته از طرح‌ها، اقتصادی شمرده می‌شود که پیش‌بینی گردد بازده آنها بیش از ده درصد است و این موجب محدودیت سرمایه‌گذاری و راکد ماندن بخشی مهمی از سرمایه‌های نقدی جامعه است.

 فهرست کتاب بانکداری اسلامی در جمهوری اسلامی ایران

• مقدمه
• پیشگفتار
• فصل اول: ربا از منظر فقهی، حقوقی و اقتصادی
• ربا در قرآن
• ماهیت ربا از نظر حقوقی
• ربا از نظر اقتصادی
• سپرده‌های ثابت از دیدگاه فقهی و حقوقی
• عدم تناسب نظریهٔ وکالت با معاملات بانکی
• آرای فقهی امام خمینی پیرامون ربا و معاملات بانکی
• آرای فقهی امام در خصوص معاملات بانکی
• فصل دوم: خصوصیات و ویژگی‌های بانکداری اسلامی
• پایه‌های اساسی بانکداری اسلامی در ایران
• خصوصیات ویژهٔ بانکداری اسلامی‌در ایران
• فصل سوم: بررسی تطبیقی بانکداری اسلامی‌با بانکداری متعارف
• ۱ ـ تفاوت بانکداری اسلامی با بانکداری متعارف در مبانی هستی‌شناختی
• ۲- اصول و اهداف دو سیستم اقتصاد اسلامی‌و سرمایه‌داری
• ۳ ـ نحوهٔ عمل بانکداری سرمایه‌داری و اسلامی
• ۴- وجوه افتراق بانکداری اسلامی با بانکداری ربوی در تجهیز منابع پولی
• ۵- وجوه افتراق بانکداری اسلامی با بانکداری ربوی در تخصیص منابع پولی
• فصل چهارم: تجربهٔ بانکداری اسلامی در ایران
• ۱ ـ روش‌های اعطای تسهیلات و مشخصات عمومی آن
• ۲ ـ قرض‌الحسنه
• ۳ ـ عقد مضاربه
• ۴ ـ معامله سلف
• ۵ ـ مشارکت مدنی
• ۶ ـ جعاله
• ۷ ـ فروش اقساطی
• ۸ ـ اجاره به شرط تملیک
• ۹ ـ مشارکت حقوقی
• ۱۰ ـ سرمایه‌گذاری مستقیم
• ۱۱ ـ خرید دین
• ۱۲ ـ مشکلات بانکداری بدون ربا
• کتابنامه
• یادداشت‌ها