کتاب ابداع شهرهای آینده

کتاب ابداع شهرهای آینده نوشته مایکل بتی، پرسشی درباره‌ی شناخت شهر مطرح می‌کند: اگر آینده پیش‌بینی‌پذیر نیست، برنامه‌ریزی برای شهرها چه معنایی دارد؟ نویسنده، شهر را حاصل تصمیم‌ها، ارتباطات و سازگاری‌های بی‌شمار می‌داند؛ سامانه‌ای که ظاهر ساختمان‌ها و خیابان‌هایش همه‌ی واقعیتش را نشان نمی‌دهد. سیدمجتبی قاضی میرسعید و لادن مصطفی زاده مترجمان این کتاب هستند و انتشارات دانشگاه سمنان این کتاب را منتشر کرده است. بحث اصلی بر تفاوت پیش‌بینی آینده و مشارکت در ابداع آینده استوار است؛ تفاوتی که نقش فناوری، اطلاعات و زندگی روزمره را در فهم شهر برجسته می‌سازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ابداع شهرهای آینده

کتاب ابداع شهرهای آینده، شهر را نه مجموعه‌ای ثابت از ساختمان‌ها و کاربری‌های زمین، بلکه سامانه‌ای پیچیده، تطبیقی و در حال تکامل معرفی می‌کند. مایکل بتی بحث را از محدودیت‌های پیش‌بینی آغاز کرده است و میان شناخت الگوهای تکرارشونده و پیش‌بینی دگرگونی‌های بنیادی تفاوت می‌گذارد. رفتارهای روزمره ممکن است تا اندازه‌ای پیش‌بینی‌پذیر باشند، اما ترکیب تصمیم‌های مردم، تغییر فناوری و تأثیر محیط پیرامون، شناخت مسیر کلی شهر را دشوار می‌کند. نویسنده برای توضیح این مسئله از فلسفه‌ی علم، نظریه‌ی پیچیدگی، اقتصاد و مطالعات شهری کمک می‌گیرد. دیدگاه‌های کارل پوپر درباره‌ی ابطال‌پذیری و اندیشه‌های جین جیکوبز درباره‌ی شکل‌گیری شهر از پایین به بالا، بخشی از زمینه‌ی بحث هستند. مسئله‌ی اصلی، ترسیم تصویری قطعی از شهر مطلوب نیست؛ شناخت فرایندهایی است که الگوهای شهری را پدید می‌آورند و تغییر می‌دهند. این نگاه، توجه را از نقشه‌ی نهایی به رابطه‌ی میان تصمیم‌های کوچک و پیامدهای بزرگ منتقل می‌کند و جایگاه زمان را در کنار فضا روشن می‌سازد.
کتاب ابداع شهرهای آینده هشت فصل دارد. فصل نخست، پیش‌بینی، پیچیدگی و ابداع آینده، زمینه‌ی نظری مباحث را توضیح می‌دهد و فصل گذار بزرگ به شهری‌شدن جهان و توزیع اندازه‌ی شهرها اختصاص دارد. نویسنده سپس مسئله‌ی تعریف شهر و روابط شبکه‌ای را دنبال می‌کند و در فصل فرم تابع عملکرد است ـ یا نه؟، نسبت ظاهر کالبدی و فعالیت‌های شهری را به پرسش می‌کشد. فصل ضربان شهر، چرخه‌های زمانی، حمل‌ونقل، حسگرها و داده‌های لحظه‌ای را بررسی کرده است. مباحث بعدی نیز گسترش افقی، رشد درونی، توسعه‌ی عمودی، شهر هوشمند و ابداع مستمر را در بر می‌گیرند. نویسنده نشان می‌دهد که جریان انسان، کالا، سرمایه و اطلاعات برای شناخت شهر به‌اندازه‌ی مکان‌ها اهمیت دارد. داده‌های کارت‌های هوشمند حمل‌ونقل و رسانه‌های اجتماعی، نمونه‌هایی از امکان مشاهده‌ی این جریان‌ها هستند. پی‌نوشت‌های مفصل نیز زمینه‌های نظری و منابع بحث را توضیح می‌دهند. این کتاب به‌جای ارائه‌ی دستورالعمل طراحی، زمینه‌ای برای اندیشیدن درباره‌ی عدم‌قطعیت، بازخورد و سازگاری در برنامه‌ریزی فراهم می‌آورد؛ زمینه‌ای که فاصله‌ی میان شکل ظاهری شهر و مناسبات پنهان درون شهر را جدی می‌گیرد.

خلاصه کتاب ابداع شهرهای آینده

کتاب ابداع شهرهای آینده بر این ایده استوار است که آینده‌ی شهرها از دل تصمیم‌ها و ابداع‌های انسان شکل می‌گیرد، اما پیامدهای مجموع این تصمیم‌ها از پیش معلوم نیست. شهرها مرزهایی کاملاً بسته ندارند و ارتباطشان با محیط و دیگر شهرها، پیش‌بینی را دشوار می‌کند. نویسنده میان این عدم‌قطعیت و امکان شناخت برخی نظم‌های شهری تمایز می‌گذارد؛ برای مثال، تکرار رفت‌وآمدهای روزانه می‌تواند موضوع تحلیل باشد، بی‌آنکه مسیر کلی تحول شهر قطعی شود. فناوری اطلاعات نیز رابطه‌ی فاصله، مجاورت و فعالیت را تغییر می‌دهد. ارتباط از دور لزوماً اهمیت نزدیکی مکانی را از بین نمی‌برد و ظاهر شهر هم الزاماً نشان‌دهنده‌ی عملکرد درونی نیست. نتیجه‌ی محوری بحث، ضرورت توجه به فرایندهای تغییر است: برنامه‌ریزی باید رشد، تعامل، بازخورد و سازگاری را جدی بگیرد، نه اینکه صرفاً یک وضعیت نهایی را روی نقشه تثبیت کند.

چرا باید کتاب ابداع شهرهای آینده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ابداع شهرهای آینده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بحث پیش‌بینی را از تصورهای تصویری درباره‌ی ظاهر شهر جدا می‌کند.
• رابطه‌ی تصمیم‌های محلی و شکل‌گیری الگوهای کلان شهری را توضیح می‌دهد.
• نقش داده‌های لحظه‌ای را در شناخت ریتم حمل‌ونقل و فعالیت‌ها نشان می‌دهد.
• محدودیت‌های برنامه‌ریزی مبتنی بر وضعیت نهایی و ثابت را روشن می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ابداع شهرهای آینده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان شهرسازی و جغرافیای شهری که به نظریه‌ی پیچیدگی علاقه دارند.
• برنامه‌ریزان شهری که با مسئله‌ی عدم‌قطعیت روبه‌رو هستند.
• پژوهشگران علاقه‌مند به شبکه‌ها، داده‌های شهری و فناوری اطلاعات.
• خوانندگان پیگیر مباحث شهر هوشمند و تحول فضایی.