کتاب بندیر

کتاب بندیر نوشته محبوب زمانی، داستان کودکی است که پس از آتش‌گرفتن خانه و مرگ مادرش، همراه زنی کولی زندگی می‌کند. زن برای کودک پناهی می‌سازد، اما خاطره‌ی آتش همچنان در خواب‌ها و تب‌های او زنده است. ورود مردی از گذشته‌ی کولی، امنیت این زندگی دونفره را در نگاه کودک به خطر می‌اندازد. داستان از دل این رابطه، سراغ ترس از رهاشدن و مرز باریک میان دوست‌داشتن و تصاحب‌کردن می‌رود. انتشارات داروگ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بندیر

کتاب بندیر نوشته محبوب زمانی، رابطه‌ی سه شخصیت را در فضایی آمیخته به خاطره، کابوس و تصویرهای شاعرانه دنبال می‌کند. کودک، زن کولی و مردی که به زندگی او بازمی‌گردد، هریک تجربه‌ای از فقدان دارند. همین تجربه‌ی مشترک، شکل نزدیکی و فاصله‌گرفتن آن‌ها را تعیین می‌کند. راوی سوم‌شخص گاهی به احساسات کودک نزدیک می‌شود و گاهی گذشته و نگرانی‌های دو شخصیت دیگر را آشکار می‌سازد. این جابه‌جایی، رفتارهایی را که از بیرون حسادت، بی‌اعتنایی یا اصرار به نظر می‌رسند، در پیوند با ترس‌های پنهان شخصیت‌ها قرار می‌دهد. کودک جهان را بیش از هر چیز از راه بو، صدا، لمس و رنگ می‌شناسد. بوی علف، صدای النگوها و خنکی دست‌های کولی، نشانه‌های حضور کسی هستند که می‌تواند او را از وحشت بیرون بکشد. آتش نیز فقط یک حادثه در گذشته نیست؛ خاطره‌ای است که به خواب‌ها راه پیدا می‌کند و احساس امنیت را ناپایدار نگه می‌دارد. جمله‌های کوتاه، گفت‌وگوهای محاوره‌ای و جان‌گرفتن پدیده‌هایی مانند آتش، فاصله‌ی میان اتفاق بیرونی و تجربه‌ی ذهنی کودک را کم می‌کنند.
کتاب بندیر، نقش مراقبت را در کنار نیاز زن به آزادی و عشق قرار می‌دهد. کولی تنها پناه کودک نیست؛ او گذشته، خواسته‌ها و تردیدهای خودش را دارد. مرد نیز صرفاً مزاحم پیوند آن دو نیست و اشتیاقش به ماندن، از احساس تنهایی و ازدست‌دادن سرچشمه می‌گیرد. داستان از همین تفاوت نگاه‌ها تنش می‌سازد: چیزی که برای یک شخصیت امکان نزدیکی است، برای دیگری نشانه‌ی کنارگذاشته‌شدن می‌شود. قصه‌ی زن و گندمزار که کولی برای کودک تعریف می‌کند، مسئله‌ی نیاز انسان به دیگری را به دل روایت می‌آورد. تصویرهای ستاره، خانه، سیب و گندمزار نیز آرزوی تعلق‌داشتن به جایی امن را همراهی می‌کنند. عنوان داستان در متن به معنای گرفتار و منتظر معرفی می‌شود؛ نامی که نسبت کودک با نجات‌دهنده‌اش را بازتاب می‌دهد. خواننده در این فضای عاطفی، با تفاوت میان محبت، وابستگی و خواستِ دراختیارداشتن دیگری روبه‌رو می‌شود، بی‌آنکه شخصیت‌ها به نقش‌های ثابتِ نجات‌دهنده، قربانی یا رقیب محدود بمانند.

خلاصه داستان بندیر

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
زنی کولی، کودکی را پس از آتش‌سوزی خانه‌اش با خود می‌برد و نامش را بندیر می‌گذارد. کودک در کنار او بزرگ می‌شود، اما تصویر مادر و شعله‌های آتش در کابوس‌هایش بازمی‌گردد. کولی هنگام تب و هذیان، او را در آغوش می‌گیرد و آرام می‌کند. زندگی در صحرا، بازی‌ها و آوازهای زن، دنیای کودک را می‌سازند؛ دنیایی که بندیر نمی‌خواهد کسی واردش شود. مردی که از گذشته با کولی پیوند دارد، دوباره پیدایش می‌شود و خواهان نزدیک‌شدن به اوست. بندیر حضور مرد را تهدیدی برای جایگاه خودش می‌بیند. مهربانی مرد هم ترس او را از ازدست‌دادن کولی از میان نمی‌برد. زن می‌کوشد تفاوت شکل‌های دوست‌داشتن را برای کودک توضیح دهد، اما بندیر امنیت را فقط در تنها‌ماندن با او جست‌وجو می‌کند. رابطه‌ی این سه نفر به‌تدریج زیر فشار انتظارها و هراس‌های متفاوتشان قرار می‌گیرد.

چرا باید کتاب بندیر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بندیر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان، ترس از رهاشدن را از خلال واکنش‌ها و برداشت‌های یک کودک نشان می‌دهد.
• تغییر مرکز توجه راوی، امکان شناخت نیازهای متفاوت هر سه شخصیت را فراهم می‌کند.
• تصویرهای حسی و کابوس‌ها، حضور گذشته در زندگی کودک را ملموس می‌کنند.
• رابطه‌ها زمینه‌ای برای اندیشیدن به مرز محبت، مراقبت و احساس مالکیت می‌سازند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بندیر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های روان‌شناختی با محور وابستگی و ترس از جدایی.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی کودک و سرپرست توجه دارند.
• دوستداران داستان‌هایی که تصویرهای شاعرانه، رؤیا و کابوس در شکل‌گیری فضای آن‌ها نقش دارند.