کتاب کالیبر صفر

کتاب کالیبر صفر نوشته محسن حسن زاده لیله کوهی، دفتر شعری است که میان عشق، سوگ، باور دینی و اعتراض اجتماعی حرکت می‌کند. شاعر در کنار غزل‌های موزون، شعرهایی با سطرهای کوتاه آورده است که در آن‌ها نام مکان‌ها، اشیای روزمره و اصطلاحات سیاسی به تصویرهای شاعرانه تبدیل می‌شوند. مسئله‌ی عدالت و فاصله‌ی میان آرمان و زندگی، یکی از رشته‌های پیونددهنده‌ی این شعرهاست؛ هرچند حسرت دیدار و خاطره‌ی رفتگان نیز جای خود را دارند. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کالیبر صفر

کتاب کالیبر صفر سروده‌ی محسن حسن زاده لیله کوهی، مجموعه‌ای از شعرهای عاشقانه، آیینی، سوگ‌سروده‌ها و شعرهای اعتراضی است. شاعر قالب واحدی را برای بیان تجربه‌هایش انتخاب نکرده است. غزل‌ها بر وزن، قافیه و تکرار عبارت‌های پایانی تکیه دارند و شعرهای سپید از کوتاهی سطرها، مکث‌ها و برخورد غیرمنتظره‌ی واژه‌ها بهره می‌گیرند. این تفاوت در شکل شعرها، تغییر لحن را نیز همراهی می‌کند: گاهی گوینده از معشوق و رنج دوری سخن می‌گوید و گاهی از عدالت فراموش‌شده، تجمل یا مناسبات قدرت گلایه دارد. باورهای اسلامی و یاد شهیدان در این مجموعه حضوری آشکار دارند. تلمیح به شخصیت‌هایی چون یوسف، موسی و ابراهیم، هم در بیان دلبستگی به کار می‌رود و هم در نقد رفتارها. شاعر میان رنج شخصی و درد جمعی مرز قطعی نمی‌گذارد؛ تنهایی او گاه به بی‌اعتنایی دیگران گره می‌خورد و اندوهش گاه از سرنوشت مردم سرچشمه می‌گیرد. مجموعه از همین جابه‌جایی میان خلوت و اجتماع، دامنه‌ی موضوعی خود را می‌سازد.
کتاب کالیبر صفر همچنین میدان حضور واژه‌هایی است که معمولاً در خبر، گفت‌وگوهای روزمره یا زندگی خانگی دیده می‌شوند. پرونده، ترافیک، کولر، کنسرو و کراوات در شعرها کنار محراب، قنوت، چفیه و پلاک قرار گرفته‌اند. این هم‌نشینی گاهی طنز می‌سازد و گاهی فاصله‌ی میان ارزش‌های مورد اعتقاد گوینده و وضع موجود را برجسته می‌کند. بازی با شباهت آوایی کلمات و تغییر معنای عبارت‌ها نیز بخشی از شیوه‌ی بیان شاعر است. جغرافیا در این شعرها صرفاً پس‌زمینه نیست؛ لیله‌کوه، لنگرود، خزر، عمان و مکان‌های دیگر به خاطره، تعلق یا سوگ پیوند می‌خورند. در شعرهای مربوط به مرگ و سالمندی، اشیای خانه و تصویر سرما، جای بیان صریح تنهایی را می‌گیرند. در مقابل، شعرهای عاشقانه از گل، روشنایی، عطر و تصویرهای نیایش برای توصیف محبوب استفاده می‌کنند. تقدیم‌نامه‌ها و یادکرد اشخاص نیز نشان می‌دهند که شماری از سروده‌ها پاسخی به فقدان، دوستی یا رخدادی مشخص هستند. خواننده در این مجموعه با صدایی روبه‌رو می‌شود که گاه خطابش شخصی و گاه جمعی است و میان دلتنگی، اعتراض، امید و وفاداری به باورهایش رفت‌وآمد می‌کند.

چرا باید کتاب کالیبر صفر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کالیبر صفر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• هم‌نشینی غزل و شعر سپید، امکان مشاهده‌ی تفاوت بیان یک شاعر در دو شکل شعری را فراهم می‌کند.
• بازی‌های کلامی، اصطلاحات سیاسی و اشیای معمولی را به بخشی از تصویرسازی شعر تبدیل کرده‌اند.
• شعرها فرصتی برای تأمل در پیوند دلبستگی شخصی، اعتقاد دینی و حساسیت نسبت به عدالت اجتماعی فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب کالیبر صفر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به مجموعه‌های شامل غزل و شعر سپید.
• خوانندگان شعر آیینی و سوگ‌سروده‌های مرتبط با شهادت.
• مخاطبان شعر اجتماعی که به طنز انتقادی و بازی‌های واژگانی توجه دارند.
• دوستداران شعرهای عاشقانه با تصویرهای دینی و طبیعت‌محور.

بخشی از کتاب کالیبر صفر

«به یمن چهل سالگی انقلاب اسلامی
اگر چه داغ شقایق همیشه جانکاه است
دلم خوش است به سرسبزی‌ای که در راه است
برای نم نم باران نوید مغتنمی ست
صدای غرش رعدی که گاه و بی گاه است
در این بهار خوشا یاد سروهای صبور
که زخم قامتشان یادگار دی ماه است
چهل بهار از این انقلاب می‌گذرد
خدا ذلیل کند هر که را که بدخواه است
مگیر بر من اگر طعم واژه‌ام تلخ است
مگیر بر من اگر شمع هر شبم آه است
به رغم فتنه و مکر برادران غیور
عزیز می‌شود آن یوسفی که در چاه است
به سرخ و سبز مبادا وجودمان سرگرم
نسیم رحمت حق بر دلی که آگاه است
گذشتی از شب طوفان و صبح نزدیک است
بشوی چشم که این جلوهٔ سحرگاه است
***
قسم به خون شهیدی که بر زمین نچکید
قسم به مادر پیری که چشم در راه است
سوختم با درد خود اما کسی زاری نکرد
قطرهٔ اشکی به روی گونه‌ها جاری نکرد
دل به بازار وفا بردم ولی سودی نداشت
هیچ کس این کهنه کالا را خریداری نکرد
خرمن افکار زیبایم عبث بر باد رفت
دشتبانی، آسیابانی مرا یاری نکرد
مُردم از غمهای مردم سالها مانند شمع
هیچ کس در ماتمم یک شب عزاداری نکرد
ناله‌هایم را کسی نشناخت جز پژواک شعر
گرچه فریادم غزل را زنگ بیداری نکرد
اشک من دریا شد و دریای اشکم موج خون
خون دل اما مرا غرق ریاکاری نکرد
در غم بیچارگی‌های دل بی طاقتم
هیچ کس مانند چشمم آبرو داری نکرد
من فقط عشق تو را دارم تو را دارم فقط
یار دیرینی که اشکم را پرستاری نکرد
ای پگاه روشن هستی گریبان چاک تو
من سراپا سوختم اما کسی کاری نکرد»