کتاب رشد اقتصادی

کتاب رشد اقتصادی (ریشه‌های تاریخی و بازنگری انتقادی) نوشته دنیل ساسکیند، مسئله‌ای دووجهی را بررسی می‌کند: رشد چگونه زندگی انسان‌ها را بهتر کرده است و چرا همین فرایند می‌تواند محیط‌زیست، عدالت و کیفیت زندگی جمعی را تهدید کند؟ نویسنده از تاریخ رکود اقتصادی آغاز می‌کند و به پرسش‌های اخلاقی درباره‌ی بهای رفاه می‌رسد. مهدی فتح آبادی و مسعود صوفی مجیدپور ترجمه این کتاب را بر عهده داشته‌اند و انتشارات نور علم این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رشد اقتصادی

کتاب رشد اقتصادی نوشته دنیل ساسکیند، تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی را به بحث درباره‌ی ارزش‌های اجتماعی پیوند می‌زند. موضوع اصلی، صرفاً افزایش تولید کالاها و خدمات نیست؛ نویسنده می‌پرسد چگونه رشد به هدف محوری سیاست تبدیل شد و چه چیزهایی در سایه‌ی این اولویت قرار گرفتند. بحث از زندگی اقتصادی انسان‌ها در دوره‌های طولانی رکود آغاز می‌شود؛ دوره‌هایی که افزایش تلاش یا پیدایش ابزارهای تازه، لزوماً به بهبود پایدار معیشت نمی‌انجامید. ساسکیند برای توضیح این وضعیت، نظریه‌ی جمعیت مالتوس و مفهوم بازدهی نزولی را بررسی کرده است. سپس مدل‌های هارودـدومار و سولوـسوان را کنار هم قرار می‌دهد تا تفاوت میان انباشت سرمایه و پیشرفت فناوری روشن شود. بررسی دستمزدهای واقعی، نسبت‌های معیشتی و شاخص‌های زیستی نیز نشان می‌دهد شناخت گذشته‌ی اقتصادی به چه شواهدی وابسته است. نویسنده اختلاف‌نظر درباره‌ی اعتبار داده‌ها را کنار نمی‌گذارد و فاصله‌ی میان مدل‌های اقتصادی و تجربه‌ی واقعی کشورها را بخشی از مسئله می‌داند.
کتاب رشد اقتصادی در ۱۱ فصل، همراه با مقدمه و جمع‌بندی، از ریشه‌های تاریخی رشد به پیامدها و انتخاب‌های اخلاقی مرتبط با رشد می‌رسد. «تله»، «رهایی»، «وعده رشد»، «بهای رشد»، «رشدزدایی»، «بده‌بستان بزرگ» و «پرسش‌های اخلاقی» از عنوان‌های فصل‌ها هستند. نویسنده دستاوردهایی مانند کاهش فقر، افزایش طول عمر و گسترش امکانات پژوهش را در کنار تخریب طبیعت، نابرابری و اختلال‌های ناشی از فناوری قرار داده است. نقد او هم متوجه پیگیری بی‌قیدوشرط رشد است و هم متوجه کنارگذاشتن کامل رشد. بحث درباره‌ی تغییر معیارهای سنجش اقتصاد نیز جای مشخصی دارد، اما ساسکیند تغییر شاخص‌ها را به‌تنهایی پاسخ کافی نمی‌داند. این کتاب به‌جای ارائه‌ی فهرستی قطعی از سیاست‌ها برای هر مشکل، ارتباط میان چالش‌های متفاوت را بررسی می‌کند. خواننده در این مسیر با پرسشی فراتر از محاسبات اقتصادی روبه‌رو می‌شود: جامعه چه هدف‌هایی دارد و برای حفظ هریک، حاضر است از چه میزان رفاه مادی چشم بپوشد؟

خلاصه کتاب رشد اقتصادی

کتاب رشد اقتصادی بر این ایده استوار است که رفاه مادی باید وسیله‌ای برای رسیدن به هدف‌های ارزشمند باشد، نه جایگزین همه‌ی هدف‌ها. ساسکیند توضیح می‌دهد چرا افزایش نیروی کار و سرمایه، به‌دلیل بازدهی نزولی، رشد پایدار را تضمین نمی‌کند و پیشرفت فناوری چه نقشی در عبور از این محدودیت دارد. مسئله‌ی بعدی، انتخاب نوع رشد و پذیرفتن هزینه‌های رشد است. نویسنده پیشنهاد می‌کند جامعه ابتدا مسیرهای کم‌هزینه‌تر را جست‌وجو کند، سپس آسیب‌ها را کاهش دهد و در موقعیت‌های اجتناب‌ناپذیر، درباره‌ی اولویت‌ها تصمیم بگیرد. استدلال اصلی، دفاع از ادامه‌ی رشد همراه با پذیرش مسئولیت پیامدهای رشد است. عدالت، سلامت سیاره و منافع انسان‌هایی که هنوز متولد نشده‌اند، معیارهایی هستند که این تصمیم‌گیری را از یک مسئله‌ی صرفاً فنی فراتر می‌برند.

چرا باید کتاب رشد اقتصادی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رشد اقتصادی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت افزایش منابع و بهبود بهره‌وری را در توضیح رشد روشن می‌کند.
• خواننده با محدودیت‌های مدل‌های اقتصادی و خطر تبدیل فرض‌های نظری به سیاست آشنا می‌شود.
• بحث درباره‌ی رفاه، محیط‌زیست و عدالت، مبنایی برای سنجیدن هزینه‌های انتخاب‌های اقتصادی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رشد اقتصادی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان اقتصاد که به تاریخ نظریه‌های رشد علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به سیاست‌گذاری که دغدغه‌ی تعارض رفاه و حفاظت از محیط‌زیست را دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت پیشرفت اقتصادی، عدالت و مسئولیت در برابر نسل‌های آینده را بررسی کنند.