کتاب از ابژه تا تجربه معماری

کتاب از ابژه تا تجربه معماری (دستاوردی بدیع در طراحی معماری) نوشته هری فرانسیس مالگریو، مسئله‌ی طراحی را از ظاهر ساختمان به تجربه‌ی انسان در فضا می‌برد. نویسنده رابطه‌ی معماری، فرهنگ و بدن را بررسی کرده است و می‌پرسد محیط ساخته‌شده چگونه احساس، ادراک و عادت‌های انسان را شکل می‌دهد. یوسف گرجی مهلبانی، پگاه پایه دار اردکانی و سیدسوشیانت عابدی مترجمان این کتاب هستند. انتشارات دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) این کتاب را منتشر کرده است. محور بحث، مسئولیت معمار در ساختن مکان‌هایی است که زندگی انسانی در بسترشان جریان دارد، نه صرفاً خلق فرم‌هایی برای تماشا. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از ابژه تا تجربه معماری

کتاب از ابژه تا تجربه معماری، نوشته هری فرانسیس مالگریو، معماری را در پیوند با فلسفه، انسان‌شناسی، روان‌شناسی محیطی، علوم اعصاب و زیست‌شناسی تکاملی بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی نویسنده، محدودیت نگرشی است که ساختمان را همچون یک شیء دیداری یا حامل معناهای انتزاعی ارزیابی می‌کند. مالگریو در برابر چنین برداشتی، انسان را موجودی زنده می‌داند که ادراک، هیجان، حرکت و زندگی اجتماعی‌اش از محیط جدا نیست. تجربه‌ی مکان در این نگاه، پیش از داوری آگاهانه آغاز می‌شود و مجموعه‌ی حواس و واکنش‌های بدن را درگیر می‌کند. نویسنده از این بحث به مفهوم فرهنگ می‌رسد؛ فرهنگی که فقط مجموعه‌ی نمادها و باورها نیست، بلکه شرایط مادی و اجتماعی پرورش انسان را نیز در بر می‌گیرد. معماری از این منظر، هم حاصل فرهنگ است و هم در ساختن فرهنگ نقش دارد. بررسی اندیشه‌های جان دیویی و لویی سالیوان نیز نشان می‌دهد که توجه به پیوند تجربه‌ی حسی، محیط و زندگی جمعی، بخشی از زمینه‌ی فکری این استدلال است.
کتاب از ابژه تا تجربه معماری نه فصل دارد و مسیر بحث را از رابطه‌ی معماری و فرهنگ به ادراک، احساس فضا و مسئولیت طراحی می‌رساند. فصل‌هایی مانند معماری؛ تجلی عملی فرهنگ، نزاع‌های فرهنگی و الگویی فرهنگی برای طراحی، زمینه‌ی بحث را می‌سازند. مدل‌های جدید ادراک، ادراک زیبایی‌شناختی، احساس برای فرم، احساس برای فضا و اتمسفر مکان، توجه را به کیفیت مواجهه‌ی انسان با محیط معطوف می‌کنند. آتشدان و قصه‌گو نیز در ادامه‌ی همین مسیر قرار دارد و فصل پایانی به آیین و منش اخلاقی طراحی اختصاص یافته است. نمونه‌های معماری در کنار مباحث نظری قرار گرفته‌اند؛ برای مثال، بررسی بانک ملی کشاورزان سالیوان، نقش رنگ، بافت مصالح، نور و سازماندهی فضای داخلی را در ایجاد تجربه‌ی مکان نشان می‌دهد. نویسنده یافته‌های رشته‌های مختلف را دستورالعمل قطعی طراحی معرفی نمی‌کند. این دانش قرار است شناخت معمار از انسان را گسترش دهد و مبنایی برای تصمیم‌های خلاقانه و مسئولانه فراهم کند. نتیجه‌ی این بحث، بازاندیشی در معیارهایی است که کیفیت ساختمان و آموزش معماری براساس آن‌ها سنجیده می‌شود.

خلاصه کتاب از ابژه تا تجربه معماری

مالگریو در کتاب از ابژه تا تجربه معماری استدلال می‌کند که طراحی محیط، تنها سامان‌دادن به اشیا و عملکردها نیست؛ محیط ساخته‌شده در شکل‌گیری شیوه‌ی زیستن انسان نیز دخالت دارد. ساختمان‌ها می‌توانند عادت‌ها، یادگیری، احساس و روابط اجتماعی را تحت‌تأثیر قرار دهند. بنابراین شناخت نیازهای انسان نباید به تعریف یک کاربر انتزاعی محدود بماند. نویسنده جداسازی ذهن از بدن و فرهنگ از طبیعت را نقد کرده است و تجربه‌ی معماری را حاصل تعامل این قلمروها می‌داند. مفهوم همدلی در این میان اهمیت دارد، زیرا معمار باید بتواند نیازها و تجربه‌ی ساکنان را در تصور خود جای دهد. پیام اصلی این کتاب، تغییر کانون طراحی از نمایش فرم به ساختن مکان‌هایی برای زندگی است. دانش زیستی و شناختی می‌تواند این تغییر را پشتیبانی کند، اما جای قضاوت، تخیل و حساسیت طراح را نمی‌گیرد.

چرا باید کتاب از ابژه تا تجربه معماری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از ابژه تا تجربه معماری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مبانی نقد معماری چشم‌محور و فرم‌گرا را توضیح می‌دهد.
• خواننده پیوند ادراک چندحسی، هیجان و حرکت را با تجربه‌ی فضا بهتر می‌شناسد.
• نمونه‌های بررسی‌شده، نقش مصالح و کیفیت‌های محیطی را در بحث نظری روشن می‌کنند.
• بحث همدلی، معیاری برای اندیشیدن به مسئولیت معمار در برابر ساکنان فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب از ابژه تا تجربه معماری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان معماری که به مبانی نظری طراحی علاقه دارند.
• معمارانی که کیفیت تجربه‌ی ساکنان دغدغه‌ی آن‌هاست.
• پژوهشگران رابطه‌ی محیط، فرهنگ و ادراک انسان.
• مدرسان معماری که درباره‌ی جایگاه همدلی در آموزش طراحی مطالعه می‌کنند.