کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان

کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان نوشته هادی بهرامی احسان، احمدرضا اخوت و ریحانه فیاض، پرسش «اختلال روانی چیست؟» را در چارچوب مفاهیم قرآنی بررسی می‌کند. نویسندگان میان روبه‌روشدن با آسیب و شکل‌گیری اختلال تفاوت می‌گذارند؛ تفاوتی که مبنای بررسی ارتباط محیط، باورها و رشد انسان قرار گرفته است. انتشارات دانشگاه باقرالعلوم این کتاب را منتشر کرده است. پژوهش از بررسی استعاذه در سوره‌ی هود و سوره‌های ناس و فلق آغاز می‌شود و به تعریف حوزه‌های اختلال در ادراک، توجه، ایمان و رفتار می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان

کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان حاصل پژوهش مشترک هادی بهرامی احسان، احمدرضا اخوت و ریحانه فیاض درباره‌ی تعریف و تبیین اختلال از منظر قرآن است. نویسندگان بحث را از دشواری تعیین مرز بهنجاری و نابهنجاری آغاز کرده‌اند. معیارهایی مانند فاصله‌گرفتن از هنجارهای فرهنگی و آماری، رنج شخصی، ناکارآمدی و تاب‌آوری در دیباچه بررسی می‌شوند. نویسندگان سپس این سؤال را مطرح می‌کنند که منابع وحیانی چگونه می‌توانند در مفهوم‌پردازی اختلال نقش داشته باشند. سلامت در چارچوب پیشنهادی آنان، با هدایت و رشد پیوند دارد و اختلال به موانع درونی حرکت در این مسیر مربوط می‌شود. این تعریف، موضع نظری پژوهش است و اصطلاحات بعدی نیز در نسبت با همین مبنا توضیح داده شده‌اند. روش بررسی بر تدبر واژه‌ای و سوره‌ای استوار است؛ پژوهشگران مواجهه‌ی پیامبران و امت‌ها در سوره‌ی هود، مفهوم استعاذه و نسبت سوره‌های ناس و فلق را بررسی کرده‌اند. آنان سپس مؤلفه‌های به‌دست‌آمده را در آیات مرتبط با شیطان و وسوسه دنبال کرده‌اند.
کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان دو بخش و هفت فصل دارد. بخش نخست، دستیابی به معنای اختلال روانی از منظر قرآن، شامل دو فصل است و عوامل بیرونی و زمینه‌های درونی اختلال‌زایی را توضیح می‌دهد. استعاذه در این بخش فقط یک واژه نیست؛ اجزایی مانند فرد نیازمند، نیاز، مرجع رفع نیاز و پیامد پناه‌بردن، مبنای تحلیل قرار می‌گیرند. بخش دوم، بازنمایی اختلال در ساختار وجودی انسان، پنج فصل دارد. مباحث این بخش از تعریف اجزای ساختار انسان به بررسی القا، حوزه‌های اختلال، طبقه‌بندی تشخیصی و جمع‌بندی نشانگان می‌رسند. ادراک و باور، ذکر و توجه نفس، ایمان، توجه به دارایی‌ها و توانمندی‌ها و بروزات، حوزه‌های اصلی این دسته‌بندی هستند. نویسندگان برای توضیح هریک، تعریف‌ها و نشانه‌های برگرفته از آیات و روایات را کنار هم قرار داده‌اند. پیوست‌ها نیز جدول مؤلفه‌های استعاذه در سوره‌ی هود، آیات مرتبط با ذکر و مجموعه‌ی آیات شیطان و مؤلفه‌های وسوسه را در بر می‌گیرند. خواننده در این مسیر، چگونگی تبدیل بررسی واژگان قرآنی به یک الگوی مفهومی درباره‌ی انسان را دنبال می‌کند.

خلاصه کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان

کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان میان رخداد آسیب‌زا و فرایند درونی اختلال تمایز می‌گذارد. انسان ممکن است با دشواری مواجه شود اما لزوماً در مسیر رشد متوقف نشود. نویسندگان سه قلمرو ورود آسیب را بررسی کرده‌اند: بسترهای زندگی، اعمال و افکار و باورها، امکانات و دارایی‌ها. آنان وسوسه را فرایندی معرفی می‌کنند که در تعامل با زمینه‌های درونی رشدنایافتگی، می‌تواند آسیب را به اختلال پیوند دهد. وسوسه در این بحث، معنایی قرآنی دارد و با تردید در باورهای درست، سستی در کار خیر و تأخیر در انجام امور توضیح داده می‌شود. پژوهش سپس تأثیر القاهای بیرونی بر اجزای ساختار انسان را دنبال می‌کند. پیام محوری، در چارچوب تعریف نویسندگان، این است که شناخت اختلال به مشاهده‌ی رنج یا رفتار محدود نمی‌شود؛ نسبت ادراک، توجه، ایمان و عمل با هدایت نیز در این شناخت نقش دارد.

چرا باید کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز آسیب و اختلال را در چارچوب تعریف قرآنی نویسندگان توضیح می‌دهد.
• مسیر استخراج مفاهیم از تدبر واژه‌ای و سوره‌ای را نشان می‌دهد.
• ارتباط ادراک، توجه، ایمان و عمل را در الگوی پیشنهادی بررسی می‌کند.
• تعریف‌ها و نشانگان حوزه‌های اختلال را کنار شواهد قرآنی و روایی قرار می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب معناشناسی اختلال در ساختار انسان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران روان‌شناسی که به مبانی دینی تعریف اختلال علاقه دارند.
• دانشجویان مطالعات قرآنی که روش استخراج مفاهیم انسان‌شناختی را دنبال می‌کنند.
• خوانندگان علاقه‌مند به ارتباط هدایت، رشد و سلامت روان در اندیشه‌ی قرآنی.