کتاب تسهیلگر ماهر

کتاب تسهیلگر ماهر (راهنمای جامع مشاوران، تسهیلگران، مدرسان و کوچ‌ها) نوشته راجر شوارتز، درباره‌ی کمک به گروه‌ها برای تصمیم‌گیری بهتر و همکاری مؤثرتر است. نویسنده مسئله را فقط در انتخاب تکنیک‌های اداره‌ی جلسه نمی‌بیند؛ طرز فکر فردی که به گروه کمک می‌کند نیز می‌تواند مسیر همکاری را تغییر دهد. این کتاب به ترجمه فریبا یاراحمدی و سودابه محمدپور در نشر سایبان منتشر شده است. محور اصلی مباحث، یادگیری متقابل است؛ شیوه‌ای که شفافیت، کنجکاوی و مسئولیت‌پذیری را جایگزین کنترل یک‌جانبه می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تسهیلگر ماهر

کتاب تسهیلگر ماهر نوشته راجر شوارتز، تسهیل‌گری را فراتر از اداره‌کردن نوبت صحبت یا جمع‌بندی بحث‌ها معرفی می‌کند. مسئله‌ی اصلی، شناخت عواملی است که باعث می‌شوند گروهی از افراد توانمند نتوانند به‌اندازه‌ی ظرفیت جمعی خود نتیجه بگیرند. نویسنده رفتار اعضا، شیوه‌ی فکرکردن، ساختار گروه و فرایندهای تصمیم‌گیری را کنار هم قرار داده است. این نگاه، مسئولیت مشکلات را صرفاً به یک عضو پرحرف یا یک اختلاف آشکار محدود نمی‌کند. تسهیل‌گر نیز بیرون از دایره‌ی بررسی نمی‌ماند؛ فرض‌ها، احساسات و واکنش‌های او بخشی از موقعیتی هستند که باید شناخته شود. شوارتز میان نقش تسهیل‌گر، مشاور، کوچ، مدرس، میانجی و رهبر تفاوت می‌گذارد. تسهیل‌گر در تعریف او عضو گروه نیست و در محتوای تصمیم‌ها دخالت نمی‌کند. مشاور یا مدرس ممکن است به‌اقتضای نقش خود دانش تخصصی ارائه دهد. روشن‌بودن این مرزها، زمینه‌ی اعتماد و توافق درباره‌ی نوع کمک را فراهم می‌کند. مثال‌های مربوط به رفتارهای نامؤثر، مداخله‌ها و تجربه‌های خود نویسنده نیز فاصله‌ی میان توضیح یک اصل و استفاده از آن در جلسه را نشان می‌دهند.
کتاب تسهیلگر ماهر در چهار بخش و ۱۶ فصل تنظیم شده است. بخش «پایه و اساس» به نقش‌های تسهیل‌گرانه، ذهنیت کنترل یک‌جانبه، یادگیری متقابل و طراحی گروه‌های اثربخش اختصاص دارد. فصل «هشت رفتار برای یادگیری متقابل» نیز رفتارهایی را معرفی می‌کند که مبنای بررسی گفت‌وگوهای گروهی قرار می‌گیرند. بخش «عارضه‌یابی و مداخله در گروه‌ها» از مشاهده‌ی تعامل‌ها به تشخیص مسئله و انتخاب زمان و شیوه‌ی مداخله می‌رسد. فصل «عارضه‌یابی و مداخله در احساسات» هم احساسات اعضا و هم هیجان‌های خود تسهیل‌گر را وارد بحث می‌کند. بخش «توافق برای کار با یکدیگر» شامل قراردادبستن، همکاری با یک شریک و تسهیل‌گری درون‌سازمانی است. بخش «کار با فناوری» نیز انتخاب فناوری مناسب و چالش‌های جلسات مجازی را بررسی کرده است. پیوند این مباحث نشان می‌دهد که اثربخشی گروه فقط به اتفاق‌های داخل جلسه وابسته نیست؛ نوع توافق اولیه، حدود نقش‌ها و محیط همکاری نیز بر نتیجه اثر می‌گذارند. خواننده در این مسیر، علاوه‌بر شناخت فنون مداخله، با دلیل استفاده از هر روش آشنا می‌شود.

خلاصه کتاب تسهیلگر ماهر

کتاب تسهیلگر ماهر مسئله را از فاصله‌ی میان توانایی اعضا و عملکرد واقعی گروه آغاز می‌کند. گروه‌ها برای گردآوری اطلاعات و بررسی دیدگاه‌های متفاوت تشکیل می‌شوند؛ اما بی‌اعتمادی، تصمیم‌های ضعیف و کاهش تعهد می‌توانند این ظرفیت را محدود کنند. پاسخ شوارتز، انباشتن تکنیک‌های بیشتر نیست. او یادگیری متقابل را پیشنهاد می‌کند: هر فرد بخشی از اطلاعات را در اختیار دارد و ممکن است خودش نیز در ایجاد مشکل سهم داشته باشد. تسهیل‌گر بر همین مبنا، مشاهده و برداشت خود را با گروه در میان می‌گذارد تا اعضا درباره‌ی ضرورت تغییر تصمیم بگیرند. چرخه‌ی شش‌مرحله‌ای یادگیری متقابل، عارضه‌یابی را به مداخله پیوند می‌دهد. هدف نهایی، دستیابی هم‌زمان به عملکرد بهتر، روابط کاری پایدارتر و سلامت و رضایت بیشتر اعضاست؛ بدون اینکه مسئولیت حل مسئله از گروه به فرد کمک‌کننده منتقل شود.

چرا باید کتاب تسهیلگر ماهر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تسهیلگر ماهر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز نقش‌های تسهیل‌گر، مشاور و مدرس، حدود دخالت در بحث را روشن می‌کند.
• چرخه‌ی یادگیری متقابل، مشاهده‌ی گروه را به تصمیم درباره‌ی مداخله پیوند می‌دهد.
• بررسی احساسات تسهیل‌گر، سهم واکنش‌های شخصی در دشواری همکاری را آشکار می‌کند.
• مباحث قرارداد و جلسات مجازی، شرایط همکاری بیرون از گفت‌وگوی حضوری را نیز پوشش می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تسهیلگر ماهر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• تسهیل‌گرانی که در تشخیص زمان مداخله با دشواری روبه‌رو هستند.
• مشاوران سازمانی و منابع انسانی که گفت‌وگوهای دشوار گروهی را همراهی می‌کنند.
• کوچ‌ها، مدرسان و میانجی‌هایی که به شناخت مرز نقش خود نیاز دارند.