کتاب گرداب

کتاب گرداب نوشته ایوب بهرام، داستان مردی به نام غریب است که میان اکنون و خاطرات زندگی‌اش رفت‌وآمد می‌کند. صدای باران، بوی نفت بخاری و آینه‌ی شکسته‌ی خانه‌ی مادربزرگ، هرکدام او را به دیدار آدم‌ها و مکان‌های گذشته می‌برند. غریب گاهی کودکی خودش را تماشا می‌کند و گاهی دوباره در همان روزها حضور می‌یابد؛ روزهایی که بازی و مهر نزدیکان، کنار ترس از تنهایی و حمله‌های هوایی قرار گرفته‌اند. انتشارات آنان این کتاب را منتشر کرده است. داستان، فاصله‌ی میان به‌یادآوردن یک اتفاق و دوباره زیستن در دل آن اتفاق را کم‌رنگ می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گرداب

کتاب گرداب نوشته ایوب بهرام، گذشته را نه به‌شکل مجموعه‌ای از اتفاق‌های مرتب، بلکه از خلال تجربه‌های پراکنده‌ی غریب پیش می‌برد. راوی اول‌شخص، مردی است که سفیدی شقیقه‌هایش را می‌بیند، اما ناگهان خود را کنار دوستان دوران کودکی یا پشت نیمکت کلاس پیدا می‌کند. او از گذشت زمان خبر دارد، درحالی‌که آدم‌های خاطراتش اغلب چنین فاصله‌ای را احساس نمی‌کنند. همین تفاوت، موقعیت‌هایی می‌سازد که گاهی خنده‌آورند و گاهی اندوه و سردرگمی به همراه دارند. نویسنده، حرکت داستان را به تداعی‌ها سپرده است: یک صدا، تصویر یا بو می‌تواند مکان را عوض کند و راوی را به روز دیگری ببرد. خانه‌ی بی‌بی، کوچه‌های محله، مدرسه، بازار و محل کار پدر، فضاهایی هستند که بخشی از تجربه‌ی زیسته‌ی غریب را در خود نگه داشته‌اند. جزئیات حسی نیز در این جابه‌جایی‌ها نقش دارند؛ زبری تنه‌ی درخت، سردی آینه یا بوی گچ، حضور آدم‌های غایب را برای راوی ملموس می‌کنند.
کتاب گرداب، دلتنگی را کنار بازبینی گذشته قرار داده است. غریب فقط مشتاق دیدار دوباره‌ی عزیزانش نیست؛ او بعضی از چهره‌ها و اتفاق‌ها را متفاوت از کودکی می‌فهمد. خانه‌ای که زمانی ترسناک به نظر می‌رسید، اکنون می‌تواند نشانه‌ای از محرومیت و نیاز به مراقبت باشد. خاطره‌ی مهر پدربزرگ نیز در کنار تصویر خشونت علیه یک حیوان قرار می‌گیرد تا گذشته فقط پناهگاهی خوشایند نباشد. اهوازِ گرفتار حمله‌های هوایی، اضطراب را به زندگی روزمره وارد می‌کند؛ مدرسه، خرید و کار رستوران از صدای انفجار دور نیستند. گفت‌وگوهای محلی، شوخی‌های دوستان و نگرانی‌های کارگران، تفاوت آدم‌ها را نشان می‌دهند. بخش‌های مربوط به تربیت معلم و تدریس در روستا نیز وجه دیگری از زندگی راوی را آشکار می‌کنند: رابطه‌ی او با آموختن، شاگردان و شعر. تجربه‌ی خواندن این داستان، همراه‌شدن با ذهنی است که می‌خواهد به نزدیکانش دسترسی پیدا کند، اما نمی‌تواند زمان دیدار و مدت ماندن در هر خاطره را تعیین کند.

خلاصه داستان گرداب

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
غریب با شنیدن صدای باران و نشستن کنار بخاری قدیمی مادربزرگ، به یاد روزهای کودکی می‌افتد. خاطره‌ها به‌تدریج شکل حضور پیدا می‌کنند: مادر در حیاط است، پدربزرگ با دست‌های گچی او را در آغوش می‌گیرد و دوستان قدیمی منتظر بازی هستند. غریب گاهی خودش را از بیرون می‌بیند و گاهی وارد اتفاق‌ها می‌شود. او می‌خواهد با آدم‌هایی که مدت‌ها ندیده است حرف بزند، اما همه صدایش را نمی‌شنوند یا حرف‌هایش را باور نمی‌کنند. مسیر مدرسه، بازار اسباب‌بازی و رستوران پدر، او را میان شادی‌های کوچک و هراس‌های دوران جنگ می‌گردانند. این رفت‌وآمدها سپس به خوابگاه تربیت معلم و کلاس‌های روستا می‌رسند. راوی می‌کوشد جای خودش را در این دیدارها بفهمد، درحالی‌که هر خاطره او را به موقعیتی دیگر می‌کشاند.

چرا باید کتاب گرداب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گرداب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تداخل زمان‌ها، فاصله‌ی میان یادآوری خاطره و احساس حضور در گذشته را موضوع داستان می‌کند.
• جزئیات زندگی در اهواز، تأثیر جنگ بر مدرسه، کار و روابط روزمره را نشان می‌دهند.
• تغییر نگاه راوی به آدم‌های محله، زمینه‌ای برای فکرکردن به قضاوت‌های دوران کودکی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گرداب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های اول‌شخص درباره‌ی حافظه، دلتنگی و گذر عمر.
• خوانندگانی که به بازتاب جنگ در زندگی روزمره‌ی مردم اهواز علاقه دارند.
• مخاطبانی که داستان‌های مبتنی بر تداعی خاطرات و جابه‌جایی زمان را می‌پسندند.