کتاب مثل کف دست

کتاب مثل کف دست (داستان‌هایی کوتاه درباره آیینه‌ها) نوشته محمدحسن مردانی، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است که آیینه را از گوشه‌ی خانه و حمام تا زندان و خیابان دنبال می‌کند. آیینه در این داستان‌ها گاهی یادگار یک تولد است و گاهی وسیله‌ای برای رقابت، پنهان‌کاری یا روبه‌روشدن با خاطره‌ها. شخصیت‌ها در بازتاب شیشه فقط چهره‌ی خود را نمی‌بینند؛ ترس‌ها، حسرت‌ها و خواسته‌هایشان نیز آشکار می‌شود. انتشارات مشاهیر فردا این کتاب را منتشر کرده است. روایت‌ها میان تلخی تجربه‌های اجتماعی، طنز موقعیت و اتفاق‌های نامنتظر حرکت می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مثل کف دست

کتاب مثل کف دست نوشته محمدحسن مردانی، مجموعه‌ای از موقعیت‌های داستانی را پیرامون یک شیء آشنا شکل داده است. آیینه در این مجموعه فقط بخشی از وسایل صحنه نیست؛ حضور، غیبت، شکستگی یا حتی تصویر خیالی آیینه می‌تواند مسیر اتفاق‌ها را تغییر دهد. مقدمه نیز از پیوند آیینه‌ها با قصه، باور و راز سخن گفته است. داستان‌ها همین ظرفیت را در زندگی شخصیت‌هایی با گرفتاری‌های متفاوت دنبال می‌کنند: زنی که از دیدن چهره‌اش فاصله گرفته، زنانی که می‌خواهند در زندان سفره‌ی عید بچینند، صاحب حمامی که به یک یادگار دل بسته و دختری که مسئولیت نگهداری از پدر را بر دوش می‌کشد. فضاها اغلب از زندگی روزمره گرفته شده‌اند. خانه، محل کار، مغازه و کوچه محل شکل‌گرفتن کشمکش‌هایی هستند که از یک نیاز کوچک آغاز می‌شوند و به رنج یا تعارضی بزرگ‌تر راه می‌برند. نام خیابان‌ها و محله‌هایی مانند چهارباغ، احمدآباد و پاقلعه نیز به بعضی روایت‌ها نشانی مشخص می‌دهد.
کتاب مثل کف دست در داستان‌هایی مانند آیینه‌ی عمر، آیینه‌ی دق و آیینه‌ی خیال، نسبت آدم‌ها با تصویری را بررسی می‌کند که از خود و دیگران ساخته‌اند. حسادت، تنهایی، وابستگی به گذشته، نگرانی از قضاوت دیگران و دشواری مراقبت از سالمند، از درون‌مایه‌های این مجموعه‌اند. شیوه‌ی روایت یکسان نیست؛ بعضی داستان‌ها از بیرون به شخصیت نزدیک می‌شوند و بعضی دیگر، دلخوری‌ها و توجیه‌های راوی اول‌شخص را پیش می‌کشند. گفت‌وگوهای محاوره‌ای، تک‌گویی‌های درونی و تعبیرهای عامیانه سهم زیادی در معرفی آدم‌ها دارند. طنز نیز همیشه نشانه‌ی آسودگی نیست؛ شوخی و کنایه گاهی کنار تنگدستی، تحقیر یا گرفتاری قرار می‌گیرد. نویسنده در برخی روایت‌ها مرز میان امر عادی و رخدادی توضیح‌ناپذیر را کم‌رنگ کرده است. همین جابه‌جایی، معنای آیینه را تغییر می‌دهد: وسیله‌ای برای دیدن ظاهر می‌تواند به نشانه‌ای از حافظه، وجدان یا باور بدل شود. تجربه‌ی خواندن مجموعه از کنار هم قرارگرفتن همین کارکردهای متفاوت ساخته می‌شود، نه از دنبال‌کردن ماجرایی واحد و پیوسته.

خلاصه داستان مثل کف دست

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
داستان‌های کتاب مثل کف دست از برخورد آدم‌ها با آیینه‌هایی آغاز می‌شوند که هرکدام معنایی متفاوت پیدا کرده‌اند. زنی پس از تجربه‌ی خشونت، آیینه‌های خانه را زیر روزنامه پنهان کرده است. چند زن زندانی برای کامل‌کردن سفره‌ی هفت‌سین، میان وسایل اندک خود جست‌وجو می‌کنند. صاحب یک حمام، آیینه‌ی زنگارگرفته را همزاد خود می‌داند و حاضر نیست جایگزینی برای این یادگار بپذیرد. نوجوانی نیز برتری دوستش در مسابقه‌های دوچرخه‌سواری را به آیینه‌های تازه‌ی دوچرخه نسبت می‌دهد و درگیر حسادت می‌شود. در روایتی دیگر، دختری از رفتار پدری به ستوه آمده که مقابل جای خالی یک آیینه می‌ایستد. این ماجراهای مستقل، فاصله‌ی میان دیدن و پذیرفتن را پیش می‌کشند؛ شخصیت‌ها گاهی از تصویر خود می‌گریزند و گاهی آنچه را می‌خواهند در شیشه یا حتی روی دیوار می‌بینند.

چرا باید کتاب مثل کف دست را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مثل کف دست را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان‌ها کارکردهای متفاوت یک شیء مشترک را در موقعیت‌های مستقل نشان می‌دهند.
• روایت‌ها امکان تأمل درباره‌ی حسادت، احساس گناه و داوری از روی ظاهر را فراهم می‌کنند.
• کنار هم قرارگرفتن طنز و تلخی، تفاوت واکنش شخصیت‌ها به محرومیت و فشار را آشکار می‌کند.
• برخی ماجراها برداشت معمول از واقعیت و خیال را به پرسش می‌کشند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مثل کف دست به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان کوتاه فارسی با موقعیت‌های اجتماعی و روزمره.
• خوانندگانی که به مضمون حافظه، تنهایی و روابط میان نزدیکان علاقه دارند.
• مخاطبانی که از پیوند طنز تلخ، باورهای عامیانه و اتفاق‌های نامنتظر در داستان لذت می‌برند.