کتاب دروغ ها، شورها، توهمات

کتاب دروغ ها، شورها، توهمات (تخیل دموکراتیک در قرن بیستم) نوشته فرانسوا فوره، نقش ایده‌ها و احساسات را در شکل‌گیری باورهای سیاسی بررسی می‌کند. پرسش اصلی فوره این است که چگونه امید به جامعه‌ای برابر می‌تواند در برابر شواهد نقض‌کننده دوام بیاورد و به پشتیبانی از حکومتی سرکوبگر بینجامد. کاوه حسین زاده راد این کتاب را ترجمه کرده و انتشارات کتابستان برخط آن کتاب را منتشر کرده است. متن از گفت‌وگوی فوره و پل ریکور شکل گرفته و کریستف پوشسون ویرایش و مقدمه‌نویسی این کتاب را بر عهده داشته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دروغ ها، شورها، توهمات

کتاب دروغ ها، شورها، توهمات تأملات فرانسوا فوره درباره‌ی قدرت باور کمونیستی و نسبت این باور با آرمان‌های دموکراتیک را گرد آورده است. فوره، مورخ انقلاب فرانسه، مسئله‌ی کمونیسم را صرفاً از مسیر تصمیم‌های حکومتی، مناسبات اقتصادی یا قدرت نظامی دنبال نمی‌کند. او می‌خواهد بفهمد چه نیروهایی ذهن و احساس انسان‌ها را به یک وعده‌ی سیاسی پیوند می‌زنند. تجربه‌ی پیشین او در همراهی با کمونیسم نیز بخشی از زمینه‌ی این پرسشگری است. محور بحث، فاصله‌ی میان خواست برابری و آزادی با تجربه‌ی تاریخی رژیمی است که مدعی تحقق این خواست‌ها بود. نویسنده میان دروغ، به‌معنای فریب عمدی، و توهم، به‌معنای باوری متأثر از شور و نیاز به باورداشتن، تمایز می‌گذارد. این تمایز امکان بررسی وضعیتی را فراهم می‌کند که در آن مبلغان یک عقیده، خود نیز به سخنانشان باور دارند. مسئله برای فوره فقط افشای تبلیغات نیست؛ او پایداری ایمان سیاسی در مواجهه با رنج و سرکوب را موضوع بررسی قرار داده است.
کتاب دروغ ها، شورها، توهمات هشت بخش اصلی دارد؛ از جمله «ایده‌ها و احساسات»، «پایان دنیا؟»، «در باب ملت: امر جهانشمول و امر خاص»، «جنبش سوسیالیستی؛ ملت و جنگ» و «پیشه‌ی مورخ». مقدمه‌ی کریستف پوشسون نیز چگونگی شکل‌گیری متن از گفت‌وگوی ناتمام فوره و ریکور را توضیح می‌دهد. متن نهایی صورت کامل مکالمه‌ی دو نفر نیست؛ فوره سخنان خود را بازبینی کرده و سهم ریکور به‌صورت مستقل در متن نیامده است. بحث‌ها میان تاریخ و فلسفه‌ی سیاسی حرکت می‌کنند و پرسش از مسئولیت مورخ را پیش می‌کشند. نویسنده در بررسی ملت و جنگ، کشاکش آرمان‌های جهانشمول با وابستگی‌های ملی را دنبال کرده است. او همچنین درباره‌ی مفهوم توتالیتاریسم و محدودیت‌های مقایسه‌ی رژیم‌های نازی و شوروی احتیاط نشان می‌دهد. خواننده در این مسیر با شیوه‌ای از تاریخ‌نگاری آشنا می‌شود که امیدها، وفاداری‌ها و تخیل سیاسی انسان‌ها را در کنار رخدادها جدی می‌گیرد.

خلاصه کتاب دروغ ها، شورها، توهمات

فرانسوا فوره در کتاب دروغ ها، شورها، توهمات از این پرسش آغاز می‌کند که چرا باور به کمونیسم، باوجود تجربه‌های نقض‌کننده، چنین نیروی عاطفی گسترده‌ای داشت. پاسخ او به تفاوت میان تبلیغات سازمان‌یافته و توهم مشترک وابسته است: تبلیغات به‌تنهایی نمی‌تواند ماندگاری باوری را توضیح دهد که حتی قربانیان یک نظام به آن وفادار می‌مانند. فوره سپس وعده‌ی برابری را به میراث انقلاب فرانسه پیوند می‌زند و نقش ملت، جنگ و ورود توده‌ها به سیاست را بررسی می‌کند. او میان فروپاشی صورت شورویِ کمونیسم و پایان آرزوی جامعه‌ی پساسرمایه‌داری تفاوت می‌گذارد. دغدغه‌ی اصلی این کتاب، فهم رابطه‌ی امید سیاسی با واقعیت تاریخی است؛ رابطه‌ای که در آن آرمان رهایی ممکن است به توجیه سلطه تبدیل شود.

چرا باید کتاب دروغ ها، شورها، توهمات را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دروغ ها، شورها، توهمات را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز دروغ و توهم، شناخت سازوکار باورهای سیاسی را دقیق‌تر می‌کند.
• بررسی احساسات جمعی، وجهی فراتر از قدرت نظامی و اقتصادی را در توضیح نفوذ کمونیسم نشان می‌دهد.
• بحث ملت و جهانشمولی، تناقض‌های آرمان برابری را روشن می‌کند.
• تأمل درباره‌ی پیشه‌ی مورخ، مسئله‌ی فهم گذشته را پیش می‌کشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دروغ ها، شورها، توهمات به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی و تجربه‌ی کمونیسم.
• دانشجویانی که نقش ایدئولوژی و احساسات جمعی را مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت دموکراسی، ملی‌گرایی و انقلاب پرسش دارند.