کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه)

کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) نوشته سیدمحمد نجفی نژاد، مسئله‌ی مهریه را در پیوند با احکام ازدواج، پیشینه‌ی تاریخی و سنت پیامبر اسلام بررسی می‌کند. نویسنده از تعریف گونه‌های مهر آغاز کرده است و به پرسشی محوری می‌رسد: تفاوت میان حدود الزام‌آور مهریه و توصیه‌های دینی درباره‌ی مقدار و شیوه‌ی تعیین مهر چیست؟ انتشارات میراث شرق این کتاب را منتشر کرده است. بحث درباره‌ی مهرالسنه در این کتاب، علاوه‌بر تحلیل روایت‌ها، به شناخت درهم و وزن نقره نیز وابسته است؛ موضوعی که بررسی مقدار مهر را به پژوهشی تاریخی پیوند می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه)

کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) پژوهشی در فقه ازدواج است که سیدمحمد نجفی نژاد در چهار فصل تنظیم کرده است. نویسنده در مقدمه، برداشت خود از مقاصد شریعت را توضیح می‌دهد و احکام فردی و اجتماعی را در نسبت با رشد معنوی انسان تفسیر می‌کند. ازدواج نیز در همین چارچوب، پیوندی برای آرامش نفس و فراهم‌شدن زمینه‌ی تکامل معنوی معرفی می‌شود. این مبنا جهت بحث درباره‌ی مهریه را تعیین می‌کند: مهر فقط تعهدی مالی نیست و بررسی جایگاه مهر به شناخت هدف ازدواج نیز نیاز دارد. فصل نخست با عنوان «مفهوم‌شناسی»، معنای لغوی و اصطلاحی مهر را توضیح می‌دهد و سپس مهرالمسمی، مهرالمثل، مهرالمتعه و تفویض مهر را بررسی می‌کند. پرسش‌هایی مانند شرایط مالِ موضوع مهریه، حکم ازدواج بدون تعیین مهر و موارد ثبوت مهرالمثل در همین فصل مطرح شده‌اند. نویسنده در بررسی این مسائل، آرای فقیهان و دلالت روایت‌ها را کنار یکدیگر قرار داده است تا اختلاف نظرها و مبانی استدلال‌ها مشخص شوند.
کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) در فصل دوم، «تاریخ‌چه مهریه قبل از اسلام»، دامنه‌ی بررسی را به تمدن‌هایی مانند بابل، روم، یونان، ایران، هند و چین گسترش می‌دهد. وضعیت زنان در جزیرة‌العرب و گونه‌های ازدواج میان اعراب نیز در این فصل جای دارند. فصل سوم، «جای‌گاه مهر در اسلام»، دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی فلسفه‌ی مهریه را طرح می‌کند؛ از تلقی مهر به‌عنوان بازمانده‌ی رسوم پیشین تا تفسیر مهر به‌منزله‌ی پاداش یا وثیقه‌ای برای کنترل طلاق. فصل چهارم، «اسلام و مدیریت سنت مهریه»، میان محدوده‌ی مجاز مقدار مهر، توصیه به کاهش یا بخشش و بحث مهرالسنه تمایز می‌گذارد. بررسی انواع درهم، وزن درهم شرعی و گزارش‌های مربوط به مقدار مهریه در ازدواج‌های مورد بحث، بخش مهمی از این فصل است. خواننده در این مسیر با بحثی روبه‌رو می‌شود که اصطلاحات فقهی، تحلیل تاریخی و داوری درباره‌ی روایت‌ها را در کنار یکدیگر پیش می‌برد. متن، اعتبار فقهی یک قرارداد و مطلوبیت اخلاقی انتخاب‌های طرفین را دو پرسش جداگانه در نظر می‌گیرد؛ تمایزی که برای فهم استدلال‌های نویسنده اهمیت دارد.

خلاصه کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه)

مهریه در استدلال این کتاب، مسئله‌ای میان حقوق مالی، سنت دینی و هدف ازدواج است. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد که عنوان کلی مهر، صورت‌های فقهی متفاوتی دارد و حکم هر صورت به شرایط عقد و وضعیت زوجین وابسته است. بررسی پیشینه‌ی مهریه سپس زمینه‌ای برای طرح این سؤال فراهم می‌کند که اسلام چگونه با رسم موجود مواجه شده است. کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) در ادامه، فلسفه‌های پیشنهادی برای مهر را ارزیابی می‌کند و بحث را به تفاوت میان جواز حقوقی و توصیه‌ی دینی می‌رساند. محور پایانی، شناخت مهرالسنه از خلال روایت‌ها و سنجش واحدهای پولی است. دغدغه‌ی اصلی نویسنده، توضیح نسبت میان تعیین مقدار مهر، رعایت حقوق زن و مرد و پیروی از سنت پیامبر است. مقدمه‌ی این استدلال نیز برداشتی توحیدی از ازدواج است که آرامش و رشد معنوی را مبنای تفسیر احکام خانواده قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بحث گونه‌های مهر، تفاوت احکام مهریه را در وضعیت‌های مختلف عقد روشن می‌کند.
• بررسی تمدن‌ها، زمینه‌ی تاریخی بحث مهریه را گسترش می‌دهد.
• تحلیل درهم و وزن نقره، مقدمات فهم گزارش‌های مربوط به مقدار مهر را توضیح می‌دهد.
• تفکیک حکم الزامی از توصیه‌ی دینی، به فهم استدلال نویسنده کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مهرالسنه (بررسی فقهی و تاریخی مهریه) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران فقه خانواده که مبانی احکام مهر را بررسی می‌کنند.
• دانشجویان حقوق که به پشتوانه‌های فقهی مهریه علاقه دارند.
• خوانندگان علاقه‌مند به تاریخ ازدواج و نسبت سنت دینی با تعهدات مالی زوجین.