کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی

کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی (الزامات و راهنمای استفاده به همراه مثال‌های کاربردی ISO ۱۴۰۰۱: ۲۰۲۶) حاصل نگارش و ترجمه فرزاد پرنور است. سازمان‌ها برای مدیریت مسئولیت‌های زیست‌محیطی به شناخت رابطه‌ی فعالیت‌هایشان با منابع طبیعی، مقررات و انتظارات ذی‌نفعان نیاز دارند. این کتاب الزامات استاندارد را در کنار توضیحات و راهنمای کاربردی قرار داده است تا این رابطه به موضوعی قابل‌بررسی در مدیریت سازمان تبدیل شود. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نکته‌ی محوری متن، تفاوت میان پذیرفتن استاندارد و دستیابی به نتایج مطلوب زیست‌محیطی است؛ پذیرش استاندارد به‌تنهایی تضمین‌کننده‌ی این نتایج نیست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی

کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی نوشته و ترجمه فرزاد پرنور، چارچوب مدیریت مسئولیت‌های زیست‌محیطی سازمان را از شناخت شرایط فعالیت تا ارزیابی نتایج توضیح می‌دهد. موضوع اصلی، پیوند حفاظت از محیط زیست با تصمیم‌گیری‌ها و فرایندهای کسب‌وکار است. متن، توسعه‌ی پایدار را حاصل توازن میان محیط زیست، جامعه و اقتصاد می‌داند و مسئولیت سازمان را در همین ارتباط بررسی کرده است. این کتاب دو فصل دارد. فصل نخست، ترجمه‌ی الزامات استاندارد و پیوست‌های راهنمای استفاده را در بر می‌گیرد. بندهایی مانند ماهیت سازمان، رهبری، طرح‌ریزی، پشتیبانی، عملیات، ارزیابی عملکرد و بهبود، محورهای این فصل هستند. فصل دوم، جداول تحلیل و راهنمای کاربردی را برای توضیح مفاهیم بندها و شاخص‌های ارزیابی عملکرد زیست‌محیطی ارائه می‌کند. این تقسیم‌بندی، متن الزامات را از توضیح کاربردشان جدا نگه می‌دارد تا جایگاه هریک روشن باشد. نویسنده در پیشگفتار نیز تصریح کرده است که این ترجمه برای مقاصد آموزشی، پژوهشی و کاربردی تهیه شده است و جایگزین ترجمه‌های رسمی مراجع ملی استانداردسازی نیست.
کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی، مدیریت محیط زیست را وظیفه‌ای جدا از سایر فعالیت‌های سازمان معرفی نمی‌کند. نقش مدیریت ارشد، تأمین منابع، صلاحیت کارکنان و ارتباطات داخلی و خارجی در کنار کنترل عملیات مطرح شده‌اند. دیدگاه چرخه‌ی عمر نیز دامنه‌ی بررسی را از فعالیت‌های داخل سازمان فراتر می‌برد؛ تأمین مواد اولیه، طراحی، حمل‌ونقل، مصرف و دفع نهایی در این بررسی جای دارند. متن همچنین میان جنبه‌ی زیست‌محیطی و پیامد زیست‌محیطی تمایز می‌گذارد تا موضوع فعالیت سازمان با تغییری که در محیط ایجاد می‌شود، یکسان تلقی نشود. پیوست توضیحی، برداشت از واژه‌ها و ارتباط متقابل بندها را روشن‌تر می‌کند. خواننده در این بخش درمی‌یابد که الزامات باید در ارتباط با یکدیگر فهمیده شوند، نه به‌صورت جمله‌هایی مستقل. استاندارد برای همه‌ی سازمان‌ها معیار عملکرد یکسان تعیین نمی‌کند؛ اندازه، ماهیت فعالیت، تعهدات و دامنه‌ی کاربرد بر جزئیات سیستم اثر دارند. بنابراین، متن بیش از ارائه‌ی نسخه‌ای ثابت، حدود مسئولیت‌ها و موضوعات لازم برای تصمیم‌گیری متناسب با شرایط هر سازمان را مشخص کرده است.

خلاصه کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی

کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی، مدیریت مسئولیت‌های زیست‌محیطی را فرایندی تکرارشونده می‌داند که بر چرخه‌ی طرح، اجرا، بررسی و اقدام استوار است. سازمان ابتدا مسائل درونی و بیرونی، ذی‌نفعان و محدوده‌ی سیستم خود را تعیین می‌کند. سپس جنبه‌های زیست‌محیطی، الزامات انطباق و ریسک‌ها و فرصت‌ها مبنای تعیین اهداف قرار می‌گیرند. اجرای برنامه‌ها به منابع، افراد دارای صلاحیت، اطلاعات مدون و کنترل عملیات نیاز دارد. سازمان باید برای وضعیت‌های اضطراری نیز آمادگی داشته باشد. پایش، اندازه‌گیری، ممیزی داخلی و بازنگری مدیریت نشان می‌دهند که فعالیت‌ها تا چه اندازه به نتایج مورد انتظار رسیده‌اند. پیام اصلی، عبور از اعلام تعهد به‌سوی مدیریت قابل‌ارزیابی است. اصلاح عدم انطباق نیز صرفاً رفع یک مشکل نیست؛ سازمان باید علت مشکل را بررسی کند تا احتمال تکرار کاهش یابد و عملکرد زیست‌محیطی بهبود پیدا کند.

چرا باید کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• متن الزامات و راهنمای کاربرد بندها را در دو فصل متمایز ارائه می‌کند.
• تفاوت اصطلاحات تخصصی مؤثر بر تفسیر الزامات را توضیح می‌دهد.
• رابطه‌ی اهداف، مسئولیت‌ها، شواهد و ارزیابی نتایج را روشن می‌کند.
• جایگاه تأمین‌کنندگان و مراحل چرخه‌ی عمر را در مدیریت محیط زیست مشخص می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مسئولان محیط زیست سازمان‌ها که با استقرار سیستم مدیریت سروکار دارند.
• ممیزان و مشاوران سیستم‌های مدیریتی که الزامات را بررسی می‌کنند.
• دانشجویان مدیریت محیط زیست که به شناخت اصطلاحات استاندارد نیاز دارند.

بخشی از کتاب ترجمه استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی

«اطلاعات توضیحی ارائه‌شده در این پیوست، برای جلوگیری از برداشت نادرست از الزامات مندرج در این استاندارد در نظر گرفته شده است. هرچند این اطلاعات به این الزامات می‌پردازد و با آن‌ها سازگار است، اما قرار نیست چیزی به آن‌ها اضافه کند، از آن‌ها بکاهد یا به هر شکلی آن‌ها را تغییر دهد. همچنین زیرکمیته ایزو که این استاندارد را تهیه کرده است (TC ۲۰۷/SC ۱)، فرایندی برای مدیریت درخواست‌های تفسیر دارد تا کاربران درک بهتری از الزامات آن پیدا کنند.
این تفسیرها در وب‌سایت زیرکمیته قابل دسترسی است: https://www.isotc۲۰۷.org/subcommittees-iso/tc-۲۰۷/sc-۱
الزامات این استاندارد باید از منظر سیستمی یا کل‌نگر دیده شوند. کاربر نباید یک جمله یا بند مشخص از این استاندارد را جدا از سایر بندها بخواند. میان الزامات برخی بندها با الزامات بندهای دیگر، ارتباط متقابل وجود دارد. برای مثال، لازم است سازمان رابطه بین تعهدات مندرج در خط‌مشی زیست محیطی خود (۵-۲ را ملاحظه نمایید) و الزاماتی را که در طرح ریزی اقدام (۶-۱-۵ را ملاحظه نمایید)، ارزیابی انطباق (۹-۱-۲ را ملاحظه نمایید) و بهبود مستمر (۱۰-۱ را ملاحظه نمایید) مشخص شده‌اند، درک کند.
نمونه‌ای دیگر، ارتباط متقابل میان "مسائل" (۴-۱ را ملاحظه نمایید) و "نیازها و انتظارات طرف‌های ذی‌نفع" (۴-۲ را ملاحظه نمایید) که بخشی از ماهیت سازمان هستند، با "جنبه‌های زیست محیطی" (۶-۱-۲ را ملاحظه نمایید) و "الزامات انطباق" (۶-۱-۳ را ملاحظه نمایید) است؛ به‌عنوان منابع "ریسک‌ها و فرصت‌های" سازمان (۶-۱-۴ را ملاحظه نمایید).»