کتاب نوروز

کتاب نوروز (انگیزه‌ی نو، فصل نو، بینش نو) نوشته غلامرضا توکلی نژاد، مجموعه‌ای از شعرهای عاشقانه، نیایشی و تأمل‌هایی درباره‌ی رنج، امید و انتخاب انسان است. نام این مجموعه هم به بهار پیوند دارد و هم یاد پدر شاعر را زنده نگه می‌دارد؛ پدری که نوروز نام داشته است. شعرها میان اشتیاق دیدار، اندوه دوری، مهر مادر و پرسش از معنای زندگی حرکت می‌کنند. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. تصویرهای شکوفه، باران، دریا و روشنایی در این مجموعه، زمینه‌ای برای بیان دگرگونی درونی و میل به دوباره‌برخاستن می‌سازند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نوروز

کتاب نوروز سروده‌ی غلامرضا توکلی نژاد، تجربه‌ی اندوه را در کنار امکان تازه‌شدن قرار می‌دهد. شاعر در مقدمه، مجموعه را به پدر و مادرش تقدیم کرده است و سرچشمه‌ی محبت و امید را در حضور آنان می‌بیند. عنوان مجموعه نیز معنایی دوگانه دارد: نوروز نشانه‌ی رویش طبیعت است و نام پدری که خاطره‌اش با بهار گره خورده است. این پیوند، جشن و سوگ را کنار هم می‌نشاند؛ چنان‌که شعر پدر، شکفتن گلستان را در برابر دلتنگی بازمانده قرار می‌دهد. مجموعه پس از مقدمه، شعرهایی با عنوان‌های مستقل دارد؛ از جمله از غم تا نور، بی‌وفایی، نارسون، امید، وجدان، مادر، اختیار و همزادِ من. شعرها عمدتاً بر بیت‌های هم‌قافیه، خطاب به معشوق یا خداوند و تصویرهای آشنا از طبیعت تکیه دارند. برخی سروده‌ها بیان احوال عاشق‌اند و برخی دیگر، گفت‌وگویی میان دل، عقل، پیر یا صدایی درونی را شکل می‌دهند. این جابه‌جایی، بیان احساس را به پرسش و پاسخ درباره‌ی زندگی نزدیک می‌کند.
کتاب نوروز در کنار دلتنگی و اشتیاق وصال، دغدغه‌های اخلاقی و اجتماعی نیز دارد. شعر مرد میدان، ارزش انسان را به مهار نفس و صفای وجدان مربوط می‌داند؛ شعر اختیار، آزادی را از مسئولیت جدا نمی‌کند. غنایِ دل نیز دارایی درونی را در برابر سودجویی و جلوه‌های ثروت قرار داده است. شاعر در رگِ زخمِ زمان، از بار زندگی بر دوش پدر و نگاه کودک به لقمه‌ی نان سخن می‌گوید؛ بنابراین رنج در این مجموعه همیشه تجربه‌ای خصوصی نیست. تصویرهای شب و صبح، خشکی و باران، خزان و بهار، زمینه‌ی بیان بسیاری از این معناها هستند. شعر پایانی، یا خدا بزن بارون، از بیان رسمی‌تر شعرهای پیشین فاصله می‌گیرد و واژگان محاوره‌ای، تکرار یک ترجیع و دعای باران را کنار هم می‌نشاند. یادداشت همراه این شعر نیز معنای واژه‌ی هَدرِسه را توضیح داده است. خواندن مجموعه، حرکت میان نیایش، یاد عزیزان، گلایه از جدایی و اندیشیدن به رفتار انسان را پیش می‌کشد. امید در این شعرها همیشه به معنای نبود درد نیست؛ گاهی در دل همان تجربه‌ی تلخ شکل می‌گیرد.

چرا باید کتاب نوروز را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نوروز را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• شعرها امکان تأمل درباره‌ی نسبت رنج، ایمان و امید را فراهم می‌کنند.
• سروده‌های مربوط به پدر و مادر، مهر و فقدان را در کنار خاطره‌های خانوادگی بیان می‌کنند.
• گفت‌وگوهای منظوم، پرسش‌هایی درباره‌ی اختیار، وجدان و ارزش درونی انسان مطرح می‌کنند.
• دعای باران پایانی، نمونه‌ای از تغییر لحن و استفاده از واژگان محاوره‌ای در مجموعه است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نوروز به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعرهای عاشقانه و نیایشی که تصویرهای طبیعت را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که به بیان شاعرانه‌ی سوگ پدر و مهر مادر علاقه دارند.
• مخاطبانی که شعرهای تأملی درباره‌ی مسئولیت، خودشناسی و امید در برابر دشواری را می‌پسندند.

بخشی از کتاب نوروز

«گفتم: ای شیخ بگو جوهرِ جان چیست بگو
گوهر آدمی از خاک اگر نیست بگو
خنده زد گفت که: ای غرقهٔ دریای نیاز
جوهر آن است که سوزد نه که ماند به مجاز
گفتمش خرّمی از چیست در این پنج سرا؟
بی‌غم آیا بشود زیست در این شهر فنا؟
گفت: خرّم دل آن است که در بندِ تن است
لیک دل شاد فقط در طلبِ جانِ من است
گفتم: ای پیر متاعی ز دو عالم ننمود
گفت: عشقی که تو را از خود و از غم بربود
گفتم این نقشِ جهان نقشهٔ تقدیرِ خداست
هر چه بینی گذر و آن‌چه بماند دلِ ماست
بُگسَل از بندِ تن ای دل که همه وادیِ خاک
عشق بنگر که چه سان می‌دَرَد این پردهٔ پاک
زندگی هر نفسی پردهٔ تکرارِ غم است
زان که در دار فنا سَهمیهٔ عشق کم است
گفتم این چرخه چرا این همه تکرارغم است؟
گفت: از آن رو که درونت عطشِ نور کم است
چشم اگر باز کنی هر نفست صبح دم است
دل اگر رو به خدا شد سینه‌ات هم حرم است
غم نیامد که تو را در قفس درد نهد
آمده تا که دلت را پر پرواز دهد
نیست قلاده به گردن اگر آگاه شوی
رشته‌ای هست که با عشق تو همراه شوی
هر که در بندِ غم افتاد اگر دل سپَرد
بند و زنجیر هم او را به تجلّا بِبَرد
زندگی پردهٔ تکرار نبود ار نگری
پله‌پله‌ست اگر دل به تماشا ببری
سهم ما از همهٔ دایرهٔ چرخ و زمان
جرعه‌ای نور دل است لحظهٔ دیدارِ نهان
چشم بگشا که جهان آینهٔ دیدار است
هر که او زنده به عشق است از این دیوار است
غم اگر حلقه به گردن بنهد راهی هست
نیست قلاده اگر عشق به همراهی هست»