کتاب به خاطر پروانه

کتاب به خاطر پروانه نوشته مهناز سید جواد جواهری، مجموعه‌ای از قصه‌های کوتاه و بلند درباره‌ی آدم‌هایی است که در اداره‌ها، خانه‌ها، باغ‌ها و محله‌های شهر زندگی می‌کنند. یک ناهار دسته‌جمعی در اداره، کار روزانه‌ی زنی زحمتکش یا دلبستگی کارمندی به محل کارش، در این قصه‌ها به موضوعی برای شناخت خلق‌وخو و گرفتاری‌های انسان‌ها تبدیل می‌شود. انتشارات صبای الوند این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده در کنار شوخی‌ها و خاطرات خوش کودکی، از فقر، تنهایی و خشونت نیز گفته است؛ موضوع‌هایی که گاهی پشت ظاهر معمولی روابط پنهان می‌مانند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب به خاطر پروانه

کتاب به خاطر پروانه مجموعه‌ای از داستان‌های فارسی مهناز سید جواد جواهری است که شخصیت‌هایش را از میان کارمندان، زنان زحمتکش، اعضای خانواده و کاسبان انتخاب کرده است. نویسنده قصه‌های کوتاه و بلند این مجموعه را به پروانه نصرالهی تقدیم کرده و او را مشوق خود در خلق این اثر دانسته است. داستان‌هایی مانند ماهی سفید، بلقیس، شازده قراضه و خوراک اعیونی، فضای یکسانی ندارند؛ اما توجه به رفتار آدم‌ها و جزئیات زندگی روزانه، میانشان پیوند برقرار می‌کند. اتاق مشترک چند همکار در کاخ دارایی، باغ عین‌الدوله، محله‌ی دروازه غار و باغی در امامزاده قاسم، هرکدام زمینه‌ی شکل‌گیری رابطه‌هایی متفاوت‌اند. شخصیت‌ها اغلب از خلال عادت‌هایشان شناخته می‌شوند: شیوه‌ی تعارف‌کردن غذا، نحوه‌ی لباس‌پوشیدن، اصرار بر حفظ آداب یا رفتاری که هنگام عصبانیت نشان می‌دهند. گفت‌وگوهای محاوره‌ای و اصطلاحات رایج نیز به مشخص‌شدن فاصله‌ی اجتماعی و خلق‌وخوی هریک کمک می‌کند. راوی گاهی از بیرون رفتار شخصیت‌ها را دنبال می‌کند و گاهی از جایگاه کسی سخن می‌گوید که خودش در ماجرا حضور داشته است.
کتاب به خاطر پروانه میان موقعیت‌های خنده‌آور و تجربه‌های تلخ زندگی حرکت می‌کند. شوخی همکاران بر سر غذا، در کنار شرح فرسودگی زنی قرار می‌گیرد که بار معاش خانه را به‌دوش می‌کشد. این تفاوت حال‌وهوا باعث می‌شود زندگی اجتماعی فقط از دریچه‌ی خاطرات خوش دیده نشود. داستان بلقیس، کار طاقت‌فرسا، وابستگی اقتصادی و خشونت خانگی را کنار یکدیگر قرار داده است. شازده قراضه نیز دلبستگی به یک مکان را از حد علاقه به شغل فراتر می‌برد و زمینه‌ی توجه به گذشته و تعلق خاطر را فراهم می‌کند. جزئیات حسی در قصه‌ها سهم قابل‌توجهی دارند؛ بوی غذا، صدای ساعت، سرمای برف و منظره‌ی باغ، فضای هر موقعیت را می‌سازند. غذا به‌ویژه در چند داستان، فقط چیزی برای رفع گرسنگی نیست؛ سفره می‌تواند محل همراهی، تعارف، پنهان‌کاری یا ابراز محبت باشد. نویسنده از همین اتفاق‌های کوچک برای نشان‌دادن تفاوت میان ظاهر رفتار و انگیزه‌های پنهان آدم‌ها استفاده کرده است. خواننده در این مجموعه با روابطی روبه‌رو می‌شود که محبت، قضاوت، ترحم و آزار گاهی هم‌زمان در آن‌ها حضور دارند.

خلاصه داستان به خاطر پروانه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب به خاطر پروانه داستان واحدی را دنبال نمی‌کند و هر قصه، ماجرای جداگانه‌ای دارد. در ماهی سفید، چهار همکار عادت دارند ناهارشان را روی یک سفره بگذارند. آق‌چلی که معمولاً از غذای دیگران سهم می‌گیرد، روزی ظرف غذای خودش را پنهان کرده و برخلاف همیشه از نشستن کنار سفره خودداری می‌کند. این رفتار، کنجکاوی و شوخی همکاران را برمی‌انگیزد. در بلقیس، راوی از مادر و دختری می‌گوید که برای کمک به مادربزرگش به باغ می‌آیند؛ زن جوان علاوه‌بر تأمین هزینه‌های فرزندانش، گرفتار اعتیاد و خشونت شوهرش است. شازده قراضه سرگذشت کارمندی را دنبال می‌کند که حتی پس از بازنشستگی نمی‌تواند از اداره دل بکند. خوراک اعیونی نیز از نخستین روزه‌ی کامل کودکی آغاز می‌شود که بالای رختخواب‌های جمع‌شده نشسته و چشم‌انتظار افطار است؛ حضوری پنهانی که نگرانی پدربزرگ را به‌دنبال می‌آورد.

چرا باید کتاب به خاطر پروانه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب به خاطر پروانه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• قصه‌ها امکان آشنایی با فضاهای گوناگون زندگی، از محیط اداری تا باغ و بازارچه را فراهم می‌کنند.
• رفتار شخصیت‌ها زمینه‌ای برای فکرکردن به فاصله‌ی میان قضاوت دیگران و انگیزه‌های شخصی است.
• داستان‌ها مسائل مشخصی مانند خشونت خانگی، تنهایی پس از بازنشستگی و فشار تأمین معاش را در قالب ماجراهای روزمره نشان می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب به خاطر پروانه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به مجموعه‌داستان‌های فارسی با موضوع روابط اجتماعی.
• خوانندگان علاقه‌مند به قصه‌های محیط کار و خاطرات کودکی.
• کسانی که به بازتاب فقر، خشونت خانگی و تنهایی در داستان توجه دارند.