کتاب سکوت بزرگ

کتاب سکوت بزرگ نوشته پرچ زیتونتسیان و ترجمه آندرانیک خچومیان، زندگی یک شاعر ارمنی را در میانه‌ی تهدید، تبعید و خشونت به صحنه می‌آورد. دانیل واروژان میان نگرانی برای خانواده، همبستگی با دوستان و نیاز به نوشتن گرفتار شده است؛ شاعری که از نان و زندگی می‌نویسد اما سایه‌ی کشتار بر خانه‌اش افتاده است. پرسش اصلی فقط زنده‌ماندن نیست؛ مسئله این است که شعر و موسیقی در برابر نابودی انسان‌ها چه معنایی دارند. انتشارات آیاس این مجموعه را منتشر کرده است که دو نمایش‌نامه و یک داستان را در بر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سکوت بزرگ

کتاب سکوت بزرگ مجموعه‌ای از پرچ زیتونتسیان است که دو نمایش‌نامه‌ی سکوت بزرگ و قیام کنید، دادگاه رسمی است و داستان به آینه نگاه نکن را در بر دارد. دو نمایش‌نامه‌ی مجموعه به نسل‌کشی ارمنیان مربوط‌اند. نمایش‌نامه‌ی نخست، دانیل واروژان را در مرکز ماجرا قرار می‌دهد؛ شاعری که همسر، پدر و دوست نیز هست. نویسنده شخصیت او را فقط از خلال عقایدش معرفی نمی‌کند. شوخی با مهمان‌ها، یادآوری دوران آشنایی با آراکسی و حساسیت نسبت به نوشته‌هایش نیز بخشی از تصویر او هستند. خانه، محل بازجویی و زندان، فضاهایی‌اند که هرکدام وجهی از فشار بر شخصیت‌ها را آشکار می‌کنند. شعرهای میان گفت‌وگوها نیز صرفاً برای معرفی حرفه‌ی دانیل نیامده‌اند؛ تصویر گندمزار، نان و رویش در برابر محرومیت و تهدید قرار می‌گیرد. همین تقابل، فاصله‌ی میان زندگی مطلوب شاعر و واقعیتی را نشان می‌دهد که قدرت سیاسی بر او تحمیل کرده است. شخصیت‌ها در موقعیتی قرار دارند که حتی اطمینان‌دادن به یکدیگر نیز با ترس و تردید همراه است.
کتاب سکوت بزرگ از طریق بازگشت به گذشته، لحظه‌های عاشقانه و خاطرات کودکی را کنار اضطراب تبعید می‌نشاند. این جابه‌جایی‌ها نشان می‌دهند که خشونت فقط جان انسان‌ها را تهدید نمی‌کند؛ روابط، خاطرات و امکان ادامه‌ی کار هنری نیز در معرض نابودی‌اند. آراکسی نگرانی‌های ملموس زندگی مشترک را به صحنه می‌آورد. روبن سواک و پرووم، قاچاقچی هم‌سلول شاعران، شکل‌های متفاوتی از دوستی و همبستگی را نمایندگی می‌کنند. حضور کومیتاس، آهنگساز ارمنی، پرسش دشوار دیگری پیش می‌کشد: هنرمند چگونه می‌تواند پس از مشاهده‌ی رنج جمعی به آفرینش ادامه دهد؟ گفت‌وگوی دانیل و جمال اوغوز نیز تقابل حافظه با فراموشی سیاسی را برجسته کرده است. اوغوز خشونت را با منطق منفعت و ضرورت توجیه می‌کند اما دانیل مسئله‌ی وجدان و مسئولیت را پیش می‌کشد. نویسنده در کنار مقاومت، فرسودگی و میل به نجات خانواده را نیز نشان داده است. فضای نمایش از برخورد همین خواسته‌های دشوار و گاه ناسازگار شکل می‌گیرد.

خلاصه کتاب سکوت بزرگ

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
دانیل واروژان در خانه‌اش می‌کوشد دوستانش را برای ماندن متقاعد کند. شوخی او با پنهان‌کردن پالتوها خیلی زود جای خود را به بحث درباره‌ی فهرست‌های تبعید می‌دهد. خبر احتمال معاف‌بودن دانیل از تبعید، به‌جای آرام‌کردنش، احساس شرم و نگرانی او را برمی‌انگیزد؛ او نمی‌خواهد امنیتش به معنای جدایی از دیگران باشد. آراکسی میان همراهی با همسر و ترس برای فرزندانشان مانده است. ورود مأموران، زندگی خانه را به بازجویی و زندان پیوند می‌زند. دانیل در برخورد با یک مقام حزبی درباره‌ی هویت، تاریخ و فراموشی سخن می‌گوید. زندانیان نیز میان امید به رهایی، حفظ باورهایشان و مسئولیت نسبت به یکدیگر دست‌وپنجه نرم می‌کنند. شعر و آواز در این موقعیت، هم یادآور زندگی بیرون‌اند و هم موضوع تردید درباره‌ی توان هنر در برابر خشونت.

چرا باید کتاب سکوت بزرگ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سکوت بزرگ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• نمایش، تأثیر تهدید جمعی را بر رابطه‌ی همسران و دوستی‌ها نشان می‌دهد.
• گفت‌وگوهای شاعر و مقام حزبی، زمینه‌ای برای اندیشیدن به مسئولیت و تحریف تاریخ فراهم می‌کنند.
• حضور شعر و موسیقی، مسئله‌ی ادامه‌ی آفرینش در دل رنج را مطرح می‌کند.
• شخصیت‌های زندان، تعارض میان حفظ هویت و میل به بقا را ملموس می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سکوت بزرگ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌های تاریخی و سیاسی با محوریت سرنوشت ارمنیان.
• خوانندگان علاقه‌مند به پیوند ادبیات، موسیقی و حافظه‌ی جمعی.
• مخاطبان نمایش‌هایی که کشمکش اخلاقی شخصیت‌ها در شرایط تهدید و تبعید را دنبال می‌کنند.