کتاب اصول پیاده سازی فناوری در کتابداری و دانش شناسی

کتاب اصول پیاده‌سازی فناوری در کتابداری و دانش‌شناسی (ساخت مجموعه، دیجیتال‌سازی اسناد، مدیریت کیفی و ارزیابی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی) نوشته شهرزاد نیاکان، کاربرد فناوری در سازماندهی منابع و ارائه‌ی خدمات اطلاعاتی را بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این کتاب، فراتر از تهیه‌ی تجهیزات است: کتابخانه چگونه می‌تواند منابع، کارکنان و خدماتش را متناسب با نیاز کاربران سامان دهد؟ نویسنده مباحث طراحی کتابخانه‌ی دیجیتال را به مجموعه‌سازی، حفاظت اطلاعات و سنجش کیفیت پیوند داده است. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اصول پیاده سازی فناوری در کتابداری و دانش شناسی

کتاب اصول پیاده‌سازی فناوری در کتابداری و دانش‌شناسی (ساخت مجموعه، دیجیتال‌سازی اسناد، مدیریت کیفی و ارزیابی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی) نوشته شهرزاد نیاکان، کتابخانه را مجموعه‌ای از منابع، فرایندها، نیروهای انسانی و ارتباطات می‌بیند. نویسنده مسئله‌ی دسترسی به اطلاعات را تنها به وجود رایانه یا شبکه محدود نکرده است؛ مهارت استفاده از منابع و تناسب خدمات با نیازهای مخاطبان نیز در این بحث جای دارند. این کتاب هشت فصل دارد. فصل نخست، مفاهیمی مانند داده، اطلاعات، مدیریت دانش و نظام اطلاعاتی را توضیح می‌دهد. فصل دوم به طراحی، پیاده‌سازی و ارزیابی مراکز اطلاع‌رسانی اختصاص دارد و موضوعاتی چون شناخت سازمان، تحلیل نیازهای اطلاعاتی و بررسی رفتار اطلاع‌یابی را مطرح می‌کند. فصل سوم، اصول طراحی و پیاده‌سازی کتابخانه‌ی دیجیتال را دربر می‌گیرد. نویسنده در این فصل، تفاوت کتابخانه‌های الکترونیکی، دیجیتال و مجازی را شرح داده است. بحث درباره‌ی مهارت‌های کارکنان، اجزای کتابخانه و ویژگی‌های نرم‌افزارها نیز نشان می‌دهد که تغییر خدمات، به آماده‌سازی نیروی انسانی و انتخاب ابزار مناسب وابسته است.
کتاب اصول پیاده‌سازی فناوری در کتابداری و دانش‌شناسی (ساخت مجموعه، دیجیتال‌سازی اسناد، مدیریت کیفی و ارزیابی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی) در فصل‌های چهارم تا هفتم، طراحی بانک اطلاعاتی، وب‌سایت کتابخانه‌ها، معماری اطلاعات و مجموعه‌سازی، مدیریت و کنترل کیفیت را دنبال می‌کند. فصل هشتم نیز شامل سؤالات تشریحی و تستی است. مباحث وب‌سایت، برنامه‌ریزی، قابلیت جستجو، رابط کاربر و نگهداری صفحات را کنار یکدیگر قرار می‌دهند. بخش مجموعه‌سازی نیز خدمات مرجع الکترونیکی و معیارهای ارزیابی منابع اینترنتی را پوشش می‌دهد. نویسنده در بحث مدیریت، انتخاب فناوری را به برنامه‌ریزی راهبردی، خودکارسازی و شاخص‌های سنجش عملکرد مرتبط کرده است. نمونه‌های نرم‌افزاری، جدول‌ها و نمودارها، مباحث مفهومی را به فعالیت‌های مشخص کتابخانه نزدیک می‌کنند. توجه به حقوق مؤلف، سطح دسترسی کاربران و حفظ امکان استفاده از فایل‌ها نیز نشان می‌دهد که دیجیتال‌سازی صرفاً تبدیل تصویر اسناد نیست. این کتاب، انتخاب منبع، توصیف محتوا، انتشار، حفاظت و ارزیابی را اجزای مرتبط یک خدمت اطلاعاتی در نظر می‌گیرد.

خلاصه کتاب اصول پیاده سازی فناوری در کتابداری و دانش شناسی

کتاب اصول پیاده‌سازی فناوری در کتابداری و دانش‌شناسی، فرایند به‌کارگیری فناوری را از شناخت نیازهای سازمان و کاربران آغاز می‌کند. مرکز اطلاع‌رسانی باید بداند چه اطلاعاتی لازم است، کاربران چگونه جستجو می‌کنند و چه موانعی دسترسی آنان را دشوار می‌سازد. مرحله‌ی بعد، فراهم‌آوری زیرساخت، انتخاب منابع، دیجیتال‌سازی، تهیه‌ی فراداده و ایجاد امکانات بازیابی است. نویسنده حفاظت از محتوا، رعایت حقوق مؤلف و تعیین مجوزهای دسترسی را نیز بخشی از همین فرایند می‌داند. پیام محوری این کتاب، پیوند امکانات فنی با هدف خدمات است: حجم ذخیره‌سازی یا تعداد ابزارها، به‌تنهایی کیفیت را مشخص نمی‌کند. معیارهایی مانند تناسب اطلاعات با نیاز، زمان پاسخگویی، قابلیت اعتماد و انعطاف‌پذیری باید در ارزیابی حضور داشته باشند. بازخورد کاربران نیز مبنایی برای اصلاح مجموعه و شیوه‌ی ارائه‌ی خدمات فراهم می‌آورد.

چرا باید کتاب اصول پیاده سازی فناوری در کتابداری و دانش شناسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اصول پیاده‌سازی فناوری در کتابداری و دانش‌شناسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت کتابخانه‌های دیجیتال، مجازی و الکترونیکی را روشن می‌کند.
• ارتباط نیازسنجی کاربران با انتخاب منابع و طراحی خدمات را توضیح می‌دهد.
• موضوعات فراداده، حفاظت دیجیتال و حقوق دسترسی را کنار زیرساخت فنی قرار می‌دهد.
• معیارهایی برای بررسی کیفیت نظام اطلاعاتی و عملکرد کتابخانه معرفی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب اصول پیاده‌سازی فناوری در کتابداری و دانش‌شناسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کتابداری و دانش‌شناسی که مباحث کتابخانه‌ی دیجیتال را مطالعه می‌کنند.
• کتابدارانی که در سازماندهی منابع الکترونیکی فعالیت دارند.
• مدیران مراکز اطلاع‌رسانی که به برنامه‌ریزی خدمات و ارزیابی کیفیت نیاز دارند.