کتاب متون نظم و نثر عربی

کتاب متون نظم و نثر عربی نوشته هدایت الله تقی زاده و ستاره مشایخی، پیوند ادبیات فارسی و عربی را مبنای آشنایی با شعر، نثر و متون دینی قرار داده است. نویسندگان فهم متن عربی را به شناخت واژگان محدود نکرده‌اند؛ نقش دستور، بلاغت و زمینه‌ی تاریخی نیز در ترجمه و تحلیل متن بررسی شده است. انتشارات دارالهدایه این کتاب را منتشر کرده است. محتوای این کتاب برای درس دانشگاهی دانشجومعلمان ادبیات فارسی تنظیم شده و نمونه‌هایی از قرآن، نهج‌البلاغه و آثار شاعران و نویسندگان عرب را در بر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب متون نظم و نثر عربی

کتاب متون نظم و نثر عربی حاصل کار هدایت الله تقی زاده و ستاره مشایخی است و هدف اصلی این کتاب، تقویت توانایی فهم، ترجمه و تحلیل متن‌های عربی در میان دانشجومعلمان رشته‌ی آموزش زبان و ادبیات فارسی است. نویسندگان پیوند تاریخی دو ادبیات را نقطه‌ی آغاز قرار داده‌اند؛ زیرا شناخت عبارت‌های عربی، شعرهای ملمع و ارجاعات دینی در آثار فارسی، به دانشی فراتر از معادل‌یابی واژه‌ها نیاز دارد. محتوای چهار فصل این کتاب مطابق سرفصل درس دانشگاه فرهنگیان تنظیم شده است. فصل نخست، مروری بر تاریخ ادبیات عرب، از تحول معنای «ادب» آغاز می‌شود و ویژگی‌های دوره‌های جاهلی، اسلامی، اموی، عباسی، فترت و نهضت را توضیح می‌دهد. این مرور، تحولات شعر و نثر را در ارتباط با شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بررسی کرده است. هدف‌های یادگیری نیز شناخت شاعران، مقایسه‌ی ویژگی‌های سبکی و بررسی نقش ایرانیان در گسترش ادبیات عرب را شامل می‌شوند.
کتاب متون نظم و نثر عربی در فصل دوم، ترجمه متون دینی، سوره‌های علق و قلم و خطبه‌هایی از نهج‌البلاغه را موضوع مطالعه قرار می‌دهد. اعراب واژگان، نقش‌های نحوی و پرسش‌های مربوط به مفاهیم و صنایع بلاغی، اجزای این مطالعه هستند. فصل سوم به ترجمه‌ی ادعیه و احادیث اختصاص دارد و دعای ۲۴ صحیفه‌ی سجادیه و دعای کمیل در فهرست مطالب آمده‌اند. فصل چهارم، ترجمه متون ادبی عربی، دامنه‌ی متنوع‌تری دارد: شعر امرؤالقیس و خنساء، آثار متنبی و ابوتمام، نوشته‌های ابن مقفع و مقامات حریری در کنار شعر و نثر معاصر قرار گرفته‌اند. نام‌هایی مانند نازک الملائکه، نزار قبانی، طه حسین و جبران خلیل جبران نیز در این بخش دیده می‌شوند. بررسی اشعار عربی سعدی، مولانا و حافظ و عبارت‌های عربی رایج در فارسی، ارتباط مطالب با رشته‌ی ادبیات فارسی را روشن‌تر می‌کند. درس‌ها هدف‌های کلی، جزئی و رفتاری دارند و فعالیت‌های یادگیری و منابع مطالعه‌ی بیشتر، مسیر پیگیری موضوعات را مشخص کرده‌اند. مقدمه همچنین از رمزینه‌هایی برای دسترسی به محتوای تکمیلی صوتی و متنی خبر می‌دهد. نویسندگان مقایسه و ارزیابی ترجمه‌های مختلف یک متن واحد را نیز از توانایی‌های مورد انتظار دانشجویان دانسته‌اند؛ بنابراین ترجمه در این مجموعه، هم تمرین شناخت زبان است و هم موضوع سنجش و داوری ادبی.

خلاصه کتاب متون نظم و نثر عربی

کتاب متون نظم و نثر عربی بر این ایده استوار است که ترجمه‌ی دقیق، حاصل کنار هم قراردادن شناخت واژگان، دستور، بلاغت و پیشینه‌ی متن است. مسیر مطالب از توضیح دگرگونی مفهوم ادب و معرفی دوره‌های ادبی آغاز می‌شود. دانشجو سپس سراغ متن‌هایی می‌رود که هرکدام نیاز متفاوتی را پیش می‌کشند: آیات قرآن به دقت در نقش کلمات نیاز دارند، خطبه‌ها زمینه‌ی تاریخی و تصویرهای بلاغی را مطرح می‌کنند و شعرها شناخت مضمون و شیوه‌ی بیان شاعر را می‌طلبند. تمرین‌ها از ترجمه فراتر می‌روند و سؤال‌هایی درباره‌ی مفهوم، ویژگی‌های ادبی و مقایسه‌ی دوره‌ها طرح می‌کنند. دغدغه‌ی محوری این کتاب، پرورش توانایی خواندن سنجیده‌ی متن عربی و انتقال معنای متن به فارسی، همراه با توجه به ظرافت‌های ادبی است. بررسی مأثورات عربی در فارسی نیز نشان می‌دهد که این توانایی چگونه در فهم آثار فارسی به کار می‌آید.

چرا باید کتاب متون نظم و نثر عربی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب متون نظم و نثر عربی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تاریخ ادبیات، زمینه‌ی شناخت تفاوت مضمون‌ها و شیوه‌های بیان را فراهم می‌کند.
• تحلیل صرفی، نحوی و بلاغی، ترجمه را به بررسی دقیق اجزای متن پیوند می‌دهد.
• نمونه‌های عربی آثار فارسی، به فهم ارجاعات و شعرهای ملمع کمک می‌کنند.
• فعالیت‌ها و منابع هر درس، امکان تمرین و پیگیری مستقل موضوعات را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب متون نظم و نثر عربی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجومعلمان ادبیات فارسی که درس متون عربی را می‌گذرانند.
• دانشجویان علاقه‌مند به ترجمه و تحلیل شعر و نثر عربی.
• خوانندگانی که برای فهم عبارت‌های عربی متون فارسی به مطالعه‌ی دستور و بلاغت نیاز دارند.