کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل

کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل نوشته رامین حبیب نژاد، جلد دوم مجموعه‌ی مطالعات صهیونیسم است. نویسنده زمینه‌های اجتماعی و سیاسی شکل‌گیری اسرائیل را به تاریخ یهودیان در اروپا، مهاجرت به فلسطین و مناسبات قدرت پیوند داده است. انتشارات ضامن آهو این کتاب را منتشر کرده است. بحث اصلی از چرایی پیدایش اندیشه‌ی تشکیل یک کشور آغاز می‌شود و به سازمان‌دهی مهاجرت، توافق‌های سیاسی و چالش‌های پس از استقرار می‌رسد. متن، دیدگاهی مخالف صهیونیسم دارد و برخی ادعاهای مناقشه‌برانگیز را نیز مطرح می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل

کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل، حاصل تحقیق و تألیف رامین حبیب نژاد، مسئله‌ی تشکیل اسرائیل را در چهار فصل بررسی می‌کند. فصل اول، چرایی تشکیل اسرائیل، شامل مطالبی درباره‌ی تاریخ یهودیان در اروپا، گتوها و موضوعاتی است که نویسنده ذیل عنوان جنایات یهود گرد آورده است. گتو در متن صرفاً یک محله نیست؛ نویسنده محدودیت سکونت، جدایی اجتماعی، مناسبات اقتصادی و نقش این محیط‌ها در شکل‌گیری همبستگی جمعی را نیز بررسی کرده است. فصل دوم، چگونگی تشکیل اسرائیل، از طرح‌های اولیه‌ی تشکیل کشور به سیاست تملک اراضی، پیمان سایکس پیکو، اعلامیه‌ی بالفور و کنفرانس‌های صلح پاریس می‌رسد. امواج مهاجرت یهودیان به فلسطین و ارکان آژانس یهود نیز در همین فصل جای گرفته‌اند. نویسنده از این مسیر، ارتباط میان اندیشه‌ی سیاسی، انتقال جمعیت و ایجاد نهادهای اداره‌کننده را توضیح می‌دهد. مقدمه نیز منابع مورد استفاده، از جمله آثار عبدالوهاب المسیری، عبدالله شهبازی، عجاج نویهض، روژه گارودی و اکرم زعیتر را معرفی کرده است.
کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل در فصل سوم، موضوعات مرتبط با نازیسم، اردوگاه‌ها، دادگاه نورنبرگ و هولوکاست را مطرح می‌کند. فصل چهارم، چالش‌های پس از استقرار، جنگ‌های اعراب و اسرائیل، پیمان کمپ دیوید، انتفاضه‌های فلسطین و توافق‌های مادرید و اسلو را در بر می‌گیرد. دامنه‌ی بحث بنابراین به تأسیس اسرائیل محدود نمی‌ماند و پیامدهای سیاسی و نظامی را نیز شامل می‌شود. نویسنده در مقدمه بر پرهیز از تعصب تأکید کرده است؛ بااین‌حال، بخش ارائه‌شده حاوی تعمیم‌های منفی درباره‌ی یهودیان، خلط یهودیت و صهیونیسم و ادعاهای انکارگرایانه درباره‌ی هولوکاست است. این موارد باید به‌عنوان مواضع نویسنده شناخته شوند، نه واقعیت‌های تاریخی تأییدشده. متن میان گزارش رویدادها، نقل‌قول از منابع و داوری‌های سیاسی حرکت می‌کند. تجربه‌ی مطالعه‌ی این کتاب بیش از هر چیز، آشنایی با یک تفسیر مشخص و مخالفت‌محور از مسئله‌ی اسرائیل است؛ تفسیری که ارزیابی ادعاهایش به تفکیک شواهد تاریخی از پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک نیاز دارد.

خلاصه کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل

نویسنده بحث را از موقعیت یهودیان در اروپا و محدودیت‌های زندگی در گتوها آغاز می‌کند. او انزوای اجتماعی و فشارهای مذهبی و اقتصادی را از زمینه‌های گرایش به تشکیل سرزمینی مستقل می‌داند. کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل سپس مسیر تبدیل این اندیشه به برنامه‌ای سیاسی را از خلال مهاجرت، تملک زمین، حمایت دولت‌های اروپایی و فعالیت آژانس یهود دنبال می‌کند. بخش‌های بعدی، جنگ جهانی دوم و سپس منازعات اعراب و اسرائیل و توافق‌های سیاسی را در همین چارچوب قرار می‌دهند. دغدغه‌ی محوری، توضیح پیوند میان جمعیت، زمین و قدرت سیاسی است. بااین‌حال، برخی استدلال‌ها به تعمیم‌های تبعیض‌آمیز درباره‌ی یهودیان و ادعاهای انکارگرایانه تکیه دارند و نباید هم‌ارز گزارش تاریخی معتبر تلقی شوند.

چرا باید کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل را بخوانیم؟

• این کتاب موضوع مهاجرت، تملک اراضی و نهادسازی را در یک مسیر تاریخی دنبال می‌کند.
• فهرست مباحث، زمینه‌ی آشنایی با توافق‌ها و سازمان‌های مطرح در مسئله‌ی فلسطین را فراهم می‌کند.
• متن برای بررسی شیوه‌ی پیوندزدن تاریخ و مواضع سیاسی، نمونه‌ای مشخص در اختیار خواننده قرار می‌دهد.
• مطالعه‌ی انتقادی این کتاب به تشخیص تفاوت گزارش رویداد، تفسیر و تعمیم تبعیض‌آمیز کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به تاریخ مسئله‌ی فلسطین که می‌خواهند با یک تفسیر مخالف صهیونیسم آشنا شوند.
• پژوهشگران گفتمان سیاسی که نحوه‌ی بازنمایی یهودیت و اسرائیل را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که به ارزیابی انتقادی منابع و تشخیص پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک در نوشته‌های تاریخی علاقه دارند.