کتاب خلاقیت

کتاب خلاقیت گردآوری عیسی کاکویی دینکی، شکل‌گیری ایده‌های تازه را به رابطه‌ی میان مهارت‌های فکری، تخصص و انگیزه پیوند می‌دهد. پرسش اصلی این کتاب این است که افراد و سازمان‌ها چگونه می‌توانند ظرفیت ایده‌پردازی را پرورش دهند و اندیشه‌های تازه را به اجرا برسانند. گردآورنده، خلاقیت را امتیازی مخصوص افراد استثنایی نمی‌داند؛ محیط کار، شیوه‌ی مدیریت و فرصت آزمودن ایده‌ها نیز در بروز خلاقیت نقش دارند. انتشارات آفاق پویا این کتاب را منتشر کرده است. مباحث از شناخت موانع فردی تا معرفی فنونی مانند توفان ذهنی و شش کلاه تفکر گسترش می‌یابند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خلاقیت

کتاب خلاقیت حاصل گردآوری عیسی کاکویی دینکی، مجموعه‌ای از تعریف‌ها، دسته‌بندی‌ها و روش‌های پرورش اندیشه‌ی خلاق را کنار هم قرار داده است. موضوع اصلی، نسبت میان توانایی ذهنی انسان و شرایطی است که به پیدایش فکر تازه کمک می‌کنند. متن، خلاقیت را زمینه‌ساز نوآوری معرفی می‌کند و میان تولید ایده و اجرایی‌کردن ایده تفاوت می‌گذارد. سه مؤلفه‌ی مهارت‌های تفکر خلاق، تخصص و انگیزه، مبنای توضیح ظرفیت خلاق افراد هستند. بحث هوش نیز در همین چارچوب مطرح می‌شود: داشتن توانایی ذهنی، به‌تنهایی برای خلاق‌بودن کافی نیست. بخش‌های آغازین، مفهوم و ماهیت خلاقیت، اصول، انواع و مراحل فرایند خلاقیت را توضیح می‌دهند. فرایند پیشنهادی پنج مرحله دارد و از تعریف مسئله تا گردآوری اطلاعات، تولید ایده، آزمودن و ارزیابی نتیجه پیش می‌رود. شیوه‌ی ارائه‌ی مطالب عمدتاً فهرست‌وار است؛ ویژگی‌ها، پیش‌نیازها و موانع در بندهای کوتاه معرفی می‌شوند. این شیوه، امکان مرور جداگانه‌ی موضوعاتی مانند انعطاف‌پذیری، تحمل ابهام و پذیرش انتقاد را فراهم می‌کند.
کتاب خلاقیت در ادامه، موضوع را از سطح فردی به محیط سازمان و جامعه می‌برد. عنوان‌هایی مانند «موانع خلاقیت (فردی)»، «راهکارهای ایجاد و افزایش خلاقیت در کارکنان» و «روش‌ها و فنون خلاقیت و نوآوری» مسیر مباحث را نشان می‌دهند. موانع عمومی در چهار حوزه‌ی محیطی، سازمانی، فرهنگی و فردی دسته‌بندی شده‌اند. متن، فشار برای رسیدن به نتیجه‌ی فوری، ارتباط نامناسب مدیران و کارکنان و برخورد منفی با پدیده‌های تازه را نیز بررسی کرده است. نقش مدیر فقط درخواست ایده نیست؛ تناسب مسئولیت با تخصص، تأمین منابع، اعتماد و دادن آزادی در انتخاب روش انجام کار نیز اهمیت دارند. بخش فنون، ابزارهایی برای موقعیت‌های متفاوت معرفی می‌کند: دلفی برای دریافت نظرها بدون رویارویی مستقیم، استخوان ماهی برای یافتن علت‌های احتمالی مسئله و گروه اسمی برای تصمیم‌گیری جمعی. مباحث اجتماعی نیز رابطه‌ی آرامش، پیوندهای انسانی و تبادل دانش را با بروز خلاقیت مطرح کرده‌اند. دامنه‌ی بحث نشان می‌دهد که پرورش ایده، هم به عادت‌های فکری وابسته است و هم به کیفیت محیطی که افراد در آن کار و زندگی می‌کنند.

خلاصه کتاب خلاقیت

کتاب خلاقیت بر این ایده استوار است که اندیشه‌ی تازه از ترکیب دانش، انعطاف ذهنی و انگیزه شکل می‌گیرد و امکان پرورش دارد. فرد ابتدا باید مسئله را درست بشناسد، اطلاعات گرد آورد و چند امکان متفاوت را بررسی کند. ایده‌ها سپس به آزمون و ارزیابی نیاز دارند تا قابلیت اجرا پیدا کنند. متن، ترس از شکست، وابستگی به عادت و اصرار بر یک پاسخ درست را از موانع این مسیر می‌داند. محیط حمایتی، پذیرش تفاوت‌ها و فرصت مشارکت می‌توانند شرایط مناسب‌تری فراهم کنند. فنون معرفی‌شده نیز کارکرد یکسانی ندارند: پرسش‌های مکرر «چرا؟» به روشن‌شدن مسئله کمک می‌کنند؛ بررسی نکات مثبت، منفی و جالب، قضاوت اولیه را گسترش می‌دهد؛ ارتباط‌دادن موضوعات نامرتبط نیز زمینه‌ی تداعی‌های تازه را می‌سازد. پیام محوری، پیوند میان آمادگی فرد، همکاری جمعی و فراهم‌بودن شرایط اجرای ایده است.

چرا باید کتاب خلاقیت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خلاقیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز میان پیدایش ایده و اجرای نوآوری را روشن می‌کند.
• موانع ذهنی و محدودیت‌های محیط کار را کنار هم بررسی می‌کند.
• فنون متنوعی برای تعریف مسئله، ایده‌پردازی و تصمیم‌گیری گروهی معرفی می‌کند.
• نقش اختیار، منابع و اعتماد مدیران را در پرورش فکر کارکنان توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب خلاقیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیرانی که به مشارکت فکری کارکنان اهمیت می‌دهند.
• اعضای گروه‌های کاری که به‌دنبال روش‌های ایده‌پردازی جمعی هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند موانع تفکر خلاق و شیوه‌های مواجهه با مسئله را بشناسند.