کتاب روبرتو روسلینی

کتاب روبرتو روسلینی (بدن‌های در حال سقوط) نوشته پیتر بوندانلا، مسیر فیلم‌سازی هنرمندی را بررسی می‌کند که نسبتش با واقعیت، سیاست و سینما همواره موضوع بحث بوده است. نویسنده با بررسی هفت فیلم، نشان می‌دهد که شناخت روسلینی تنها از دریچه‌ی نئورئالیسم کافی نیست؛ تجربه‌های آغازین، همکاری با اینگرید برگمان و روی‌آوردن به تلویزیون نیز در فهم آثار او نقش دارند. رضا خلیلی مترجم این کتاب است و مقاله‌ای از ژاک رانسیر را نیز به مجموعه افزوده است. نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روبرتو روسلینی

کتاب روبرتو روسلینی نوشته پیتر بوندانلا، پژوهشی در نقد و تاریخ سینماست که پرسش اصلی‌اش را پیرامون معنای رئالیسم در آثار این فیلم‌ساز شکل داده است. بوندانلا روسلینی را صاحب شیوه‌ای ثابت نمی‌بیند؛ او تغییرات کارگردان را از تجربه‌های سینمایی در دوره‌ی فاشیسم تا فیلم‌های تلویزیونی دنبال می‌کند. بحث آغازین، روسلینی و رئالیسم: مسیر یک دوره‌ی کاری، زمینه‌ی ورود به بررسی هفت فیلم منتخب را فراهم می‌کند. مردی با صلیب، رم شهر بی‌دفاع، پاییزا، ماشینی برای کشتن آدم‌های بد، سفر به ایتالیا، ژنرال دلارووره و به قدرت رسیدن لویی چهاردهم محورهای این بررسی‌اند. نویسنده به‌جای مرور یکسان همه‌ی ساخته‌ها، نمونه‌هایی را انتخاب کرده که تغییرات سبک کارگردان را آشکار می‌کنند. یکی از موضوعات مهم، بازبینی تصور گسست کامل نئورئالیسم از سینمای پیش از جنگ است. بوندانلا سابقه‌ی استفاده از بازیگران غیرحرفه‌ای، مکان‌های واقعی و فنون مستند را بررسی کرده است تا رابطه‌ی تجربه‌های پیشین با آثار پس از جنگ روشن‌تر شود. این بحث، بررسی امکانات حرفه‌ای صنعت سینما را نیز دربرمی‌گیرد و شکل‌گیری یک جریان هنری را جدا از زمینه‌های تولیدش توضیح نمی‌دهد.
کتاب روبرتو روسلینی علاوه‌بر تحلیل فیلم‌ها، زمینه‌ای برای سنجیدن تعبیرهای منتقدان فراهم می‌کند. بوندانلا میان گفته‌های فیلم‌ساز درباره‌ی حقیقت، انتخاب‌های هنری او و برداشت‌های جریان‌های نقد تفاوت می‌گذارد. توجه به همکاری با اینگرید برگمان نیز از همین منظر اهمیت دارد: این آثار، بحث واقعیت را از نمایش مناسبات اجتماعی فراتر می‌برند و مسئله‌ی نگاه دوربین را برجسته می‌کنند. مقاله‌ی افزوده‌شده‌ی ژاک رانسیر، بدن‌های در حال سقوط: فیزیکِ روسلینی، بحث را به حرکت بدن‌ها، ژست‌ها، آزادی و نسبت امر مادی با امر معنوی می‌کشاند. عنوان‌هایی مانند صبح در رم. پینا، دو مسیر. میشل و ایرن و خانه‌ی ماهیگیر، کارین، مسیر این خوانش را مشخص می‌کنند. مقدمه‌ی مترجم نیز داوری‌های انتقادی خود را درباره‌ی کارگردان مطرح کرده است. حضور این صداهای متمایز، مطالعه را به مواجهه با چند تفسیر بدل می‌کند؛ تفسیرهایی که باید نسبت هریک را با فیلم‌ها و استدلال‌هایشان سنجید.

خلاصه کتاب روبرتو روسلینی

کتاب روبرتو روسلینی این ایده را دنبال می‌کند که رئالیسم سینمایی را نمی‌توان به مجموعه‌ای از نشانه‌های ثابت، مانند حضور نابازیگر یا فیلم‌برداری در خیابان، محدود کرد. بوندانلا ابتدا زمینه‌ی حرفه‌ای شکل‌گیری آثار کارگردان را شرح می‌دهد و پیوند برخی شگردهای نئورئالیستی با سینمای دوره‌ی فاشیسم را بررسی می‌کند. تحلیل فیلم‌های منتخب سپس تغییر معنای حقیقت را در کار روسلینی دنبال می‌کند: از بازنمایی جنگ و زندگی جمعی تا تجربه‌هایی که نگاه، مواجهه و کشف را در مرکز قرار می‌دهند. حرکت به‌سوی تلویزیون و فیلم‌های آموزشی نیز بخشی از همین مسیر است. رانسیر در مقاله‌ی خود، مسئله را از زاویه‌ی دیگری پیش می‌برد و نشان می‌دهد چگونه حرکت یک دست، تغییر جهت نگاه یا جابه‌جایی بدن می‌تواند محل برخورد آزادی، ایمان و آفرینش هنری باشد.

چرا باید کتاب روبرتو روسلینی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روبرتو روسلینی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بررسی هفت فیلم منتخب، تغییرات شیوه‌ی فیلم‌سازی روسلینی را قابل‌پیگیری می‌کند.
• بحث خاستگاه‌های نئورئالیسم، تصور جدایی کامل این جریان از گذشته را به پرسش می‌کشد.
• تحلیل ژست و حرکت در مقاله‌ی رانسیر، جزئیات تصویر را موضوع تأمل قرار می‌دهد.
• حضور تفسیرهای متفاوت، امکان مقایسه‌ی استدلال‌های منتقدان را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب روبرتو روسلینی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سینمای ایتالیا و خاستگاه‌های نئورئالیسم.
• دانشجویان سینما که رابطه‌ی تاریخ تولید و سبک فیلم را بررسی می‌کنند.
• خوانندگان نقد فیلم که به بحث‌های زیبایی‌شناختی درباره‌ی بدن، آزادی و تصویر علاقه دارند.

بخشی از کتاب روبرتو روسلینی

«این کتاب فقط به هفت فیلم روسلینی می‌پردازد، فیلم‌هایی که به‌اعتقاد من، در آینده برای تعیین نبوغ روسلینی به آن‌ها رجوع خواهند کرد؛ آثاری که - بی‌توجه به مبنای ایدئولوژیک منتقدی که آثار روسلینی را نقد می‌کند - به‌درد تشریح سیر تکوینیِ سبک سینمایی او می‌خورند. هرچند این مجموعهٔ تازهٔ انتشارات کمبریج] دربارهٔ کارگردان‌های بزرگ مجال مناسبی برای جدل‌های سینمایی نیست ولی من تلاش کرده‌ام در بخش یادداشت‌ها بگویم تعدادی از منتقدین، به‌خصوص آن‌هایی که در آغاز به کایه دو سینما و بعد از آن به اسکرین و پیروان مارکسیست‌شان در ایالات متحده وابسته بودند، در بحث‌های جدلی با مخالفان روشنفکر یا آکادمیک خود، چگونه آثار روسلینی را بد تفسیر کرده‌اند. دیدگاه خودِ من در این کتاب آشکار است، اما کوشش کرده‌ام همهٔ این دیدگاه‌های انتقادی را در پرتوی بی‌غرضی و انصاف ارائه کنم.
اما تمرکز کتاب من روی سینمای روسلینی است نه روی منتقدین روسلینی. از آنجاکه قالب این مجموعهٔ تازه امکان بررسی جامع و فیلم‌به‌فیلم را نمی‌دهد، در هر فصلْ تاکیدات خود را با دقت انتخاب کرده‌ام تا در جایی‌که امکان تحلیل عمیق یک مسئله وجود ندارد حداقل وجود آن مسئله را خاطر نشان کرده و خواننده را به اندیشهٔ بیشتر دربارهٔ آن ترغیب کرده باشم. فکر می‌کنم سبک کتابْ خوانندهٔ فرهیخته را راضی می‌کند و سطح اندیشگانی کتاب هم نمی‌گذارد متخصصان آکادمیک و دانشجویان مأیوس شوند.»