کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی)

کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی) با تدوین موسی رحیمی، محمدمهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری، موضوع صلاحیت دادگاه‌های کیفری، شیوه‌ی رسیدگی و اعتراض به آرا را بررسی می‌کند. پرسش محوری این مجموعه، تشخیص مرجع صالح و شناخت قواعدی است که مسیر یک پرونده‌ی کیفری را تعیین می‌کنند. تدوین‌کنندگان، مواد قانونی را در کنار دیدگاه‌های حقوق‌دانان، آرای قضایی و نظریه‌های مشورتی قرار داده‌اند تا ارتباط مقررات با مسائل رسیدگی روشن شود. انتشارات چتر دانش این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی)

کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی) چهاردهمین جلد از مجموعه‌ی ۲۰ جلدی گفته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری است. موسی رحیمی همراه با محمدمهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری، مطالب این جلد را در سه بخش اصلی تنظیم کرده‌اند: «تشکیلات و صلاحیت در دادگاه‌های کیفری بدوی»، «نحوه رسیدگی در دادگاه‌های کیفری بدوی» و «واخواهی و اعتراض به آراء». این سه بخش درمجموع ۱۲ فصل دارند. بخش نخست، دادگاه‌های کیفری دو و یک، دادگاه انقلاب، دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه بخش را معرفی می‌کند. بخش دوم، قواعد رسیدگی در دادگاه‌های کیفری دو و یک و دادگاه اطفال و نوجوانان را دربر می‌گیرد. بخش سوم نیز به واخواهی، تجدیدنظرخواهی، فرجام‌خواهی و اعاده‌ی دادرسی اختصاص دارد. تدوین‌کنندگان، شرح مقررات را به نقل متن قانون محدود نکرده‌اند. دیدگاه‌های حقوقی، منابع فقهی، آرای وحدت رویه، آرای شعب دادگاه‌ها و نظریه‌های مشورتی نیز در توضیح مسائل حضور دارند. ارجاع به قوانین مرتبط، امکان دنبال‌کردن پیوند میان موضوعات را فراهم کرده است.
کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی) بحث صلاحیت را از چند جهت باز می‌کند: نوع دادگاه، محل وقوع جرم و وضعیت شخص متهم. این تفکیک نشان می‌دهد که تشخیص دادگاه صالح، همیشه با دانستن عنوان اتهام پایان نمی‌یابد. تعدد جرم، مشارکت چند متهم یا سمت اداری یکی از آنان می‌تواند بررسی قواعد دیگری را ضروری کند. نمونه‌های مطرح‌شده درباره‌ی مزاحمت تلفنی، برداشت متقلبانه از حساب بانکی و صدور چک بلامحل، نقش محل تحقق جرم یا نتیجه‌ی آن را در تعیین مرجع رسیدگی نشان می‌دهند. موضوعات بخش رسیدگی نیز فقط به ترتیب اقدامات دادگاه محدود نیستند؛ حق همراه‌داشتن وکیل، مطالعه‌ی پرونده، تهیه‌ی تصویر از اوراق و اصل علنی‌بودن محاکمه، جایگاه مشخصی دارند. مقدمه‌ی تدوین‌کنندگان، اهمیت آیین دادرسی کیفری را در پیوند میان کشف حقیقت، اجرای عدالت و حفظ کرامت اشخاص توضیح داده است. مجموعه‌ی این مباحث، تصویری از دادگاه کیفری به دست می‌دهد که در آن، صلاحیت مرجع، حقوق طرفین و تشریفات رسیدگی از یکدیگر جدا نیستند.

خلاصه کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی)

محور اصلی کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی)، شناخت مسیر قانونی رسیدگی کیفری از تعیین دادگاه صالح تا بررسی امکان اعتراض به رأی است. بحث با تفکیک صلاحیت ذاتی، محلی و شخصی آغاز می‌شود. سپس وضعیت‌هایی مانند ارتکاب چند جرم در حوزه‌های قضایی مختلف، رسیدگی به اتهام شرکا و معاونان و قواعد مربوط به اطفال و نوجوانان مطرح می‌شوند. مباحث رسیدگی، حقوق طرفین و وظایف دادگاه را در کنار تشریفات شروع محاکمه، صدور رأی و ابلاغ آن قرار می‌دهند. بخش پایانی، شرایط و شیوه‌های بازبینی تصمیم قضایی را از مسیر واخواهی، تجدیدنظرخواهی، فرجام‌خواهی و اعاده‌ی دادرسی دنبال می‌کند. ایده‌ی اصلی این مجموعه آن است که فهم مقررات محاکم، به خواندن مواد قانونی در ارتباط با تفسیرهای حقوقی و تصمیم‌های قضایی نیاز دارد.

چرا باید کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مواد قانونی در کنار آرای قضایی و نظریه‌های مشورتی بررسی شده‌اند.
• تفکیک انواع صلاحیت، شناخت علت ارجاع پرونده به دادگاه‌های مختلف را آسان‌تر می‌کند.
• حقوق دفاعی طرفین در کنار تشریفات محاکمه مطرح شده‌اند.
• شیوه‌های اعتراض به رأی، از واخواهی تا اعاده‌ی دادرسی، در بخش مستقلی آمده‌اند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب محاکم (دکترین و رویه قضایی) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که مباحث آیین دادرسی کیفری را مطالعه می‌کنند.
• وکلایی که به بررسی صلاحیت دادگاه‌ها و شیوه‌های اعتراض نیاز دارند.
• پژوهشگران حقوق کیفری که رابطه‌ی قانون، دکترین و رویه‌ی قضایی را دنبال می‌کنند.