کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر

کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر نوشته علی محمد اسدیان فرد و محمدحسن صادقی است و انتشارات کاریز خیال آن را منتشر کرده است. این کتاب یکی از پرسش‌های مهم حقوقی امروز را مطرح می‌کند؛ وقتی یک سامانه‌ی هوشمند خسارتی ایجاد می‌کند، مسئولیت بر عهده‌ی چه کسی است؟ نویسندگان با تکیه‌ بر قواعد مسئولیت مدنی در حقوق ایران و مقایسه با چند نظام حقوقی دیگر، مسئله‌ی انتساب زیان، نقش طراح و تولیدکننده و شیوه‌ی جبران خسارت را بررسی کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر

کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر نوشته علی محمد اسدیان فرد و محمدحسن صادقی، به برخورد حقوق خصوصی با فناوری‌ای می‌پردازد که تصمیم‌گیری را از سطح ابزارهای معمولی فراتر برده است. محور اصلی اثر این است که قواعد کلاسیک مسئولیت مدنی، وقتی با سامانه‌هایی روبه‌رو می‌شوند که از داده می‌آموزند، رفتارشان همیشه شفاف نیست و گاه بدون دخالت مستقیم انسان عمل می‌کنند، با چه دشواری‌هایی مواجه می‌شوند. متن از همان ابتدا روشن می‌کند که مسئله فقط تعریف هوش مصنوعی نیست، بلکه تعیین جایگاه حقوقی آن، سنجش میزان خودمختاری سامانه و تشخیص نسبت میان فعل زیان‌بار و اشخاص دخیل در طراحی، تولید، بهره‌برداری و نگهداری آن نیز اهمیت دارد.

کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر در دو بخش اصلی تنظیم شده است. بخش نخست به مبانی نظری و مفهومی اختصاص دارد و فصل‌هایی مانند مفهوم و تعریف هوش مصنوعی، تمایز آن با نرم‌افزارهای سنتی، انواع و کارکردهای هوش مصنوعی، ارکان مسئولیت مدنی، مسئولیت مبتنی بر تقصیر و مسئولیت مبتنی بر خطر را در بر می‌گیرد. در این بخش، علی محمد اسدیان فرد و محمدحسن صادقی نشان می‌دهند که ویژگی‌هایی مانند یادگیری ماشین، عدم شفافیت، تصمیم‌گیری آماری و پیش‌بینی‌ناپذیری رفتار، چرا تحلیل حقوقی را پیچیده می‌کنند.

بخش دوم به حقوق ایران و مطالعه‌ی تطبیقی می‌رسد و از ظرفیت قواعدی مانند لاضرر، اتلاف و تسبیب برای تحلیل این موضوع استفاده می‌کند. سپس مسئولیت تولیدکننده، برنامه‌نویس، بهره‌بردار و مالک سیستم بررسی می‌شود و در ادامه، شیوه‌های جبران خسارت مادی و معنوی و نیز مسئولیت تضامنی مطرح می‌شود. مقایسه با حقوق اتحادیه‌ی اروپا، آمریکا، فرانسه و آلمان هم به متن بُعدی کاربردی‌تر داده است، چون نشان می‌دهد که هر نظام حقوقی برای مسئله‌ی انتساب و جبران خسارت چه پاسخی طرح می‌کند.

خلاصه کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر

کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر از این پرسش آغاز می‌کند که اگر یک سامانه‌ی هوشمند باعث زیان شود، آیا باید آن را صرفاً ابزار دانست یا باید مسئولیت را میان اشخاص مختلفی که در شکل‌گیری و استفاده از آن نقش دارند، تقسیم کرد. علی محمد اسدیان فرد و محمدحسن صادقی ابتدا ماهیت فنی و حقوقی هوش مصنوعی را توضیح می‌دهند و تفاوت آن را با نرم‌افزارهای سنتی نشان می‌دهند. سپس به‌سراغ مبانی مسئولیت مدنی در حقوق ایران می‌روند و ظرفیت قواعد عمومی و فقهی را برای حل این مسئله می‌سنجند. در ادامه، نقش تولیدکننده، برنامه‌نویس، مالک و بهره‌بردار بررسی می‌شود و با مطالعه‌ی تطبیقی، راه‌های جبران خسارت و الگوهای قابل استفاده برای حقوق ایران مطرح می‌شود.

چرا باید این کتاب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان فناوری هوشمند و قواعد مسئولیت مدنی را به‌صورت دقیق و مسئله‌محور بررسی می‌کند.
• خواننده با تفاوت هوش مصنوعی و نرم‌افزارهای سنتی آشنا می‌شود و می‌فهمد که چرا این تفاوت در تحلیل حقوقی مهم است.
• این اثر نقش اشخاص مختلف مانند تولیدکننده، برنامه‌نویس، مالک و بهره‌بردار را در وقوع زیان از هم تفکیک می‌کند.
• این کتاب ظرفیت قواعد حقوق ایران مانند اتلاف، تسبیب و لاضرر را در مواجهه با خسارات ناشی از هوش مصنوعی نشان می‌دهد.
• مطالعه‌ی تطبیقی با حقوق اتحادیه‌ی اروپا، آمریکا، فرانسه و آلمان امکان مقایسه‌ی راه‌حل‌ها را فراهم می‌کند.
• بحث جبران خسارت مادی، معنوی و مسئولیت تضامنی، کتاب را برای پژوهش‌های حقوق فناوری و دعاوی نوپدید مفید می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران و تطبیق با نظام های حقوقی دیگر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران حقوق که می‌خواهند نسبت میان هوش مصنوعی و مسئولیت مدنی را دقیق‌تر بررسی کنند.
• حقوقدانانی که با سؤالات تازه‌ی مربوط به انتساب زیان و جبران خسارت در فناوری‌های نو روبه‌رو هستند.
• مخاطبانی که به حقوق فناوری، حقوق خصوصی و مباحث نوپدید در نظام حقوقی ایران علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با دیدی تطبیقی، پاسخ چند نظام حقوقی به خسارات ناشی از هوش مصنوعی را بشناسند.
• پژوهشگرانی که در مورد جایگاه تولیدکننده، برنامه‌نویس، مالک و بهره‌بردار در زنجیره‌ی مسئولیت سؤال دارند.