کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله

کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله نوشته مهری ترقی، آموزش این درس در دوره‌ی متوسطه‌ی اول را از زاویه‌ی پرسشگری، ارزیابی شواهد و تصمیم‌گیری بررسی می‌کند. موضوع اصلی این کتاب، تبدیل مطالب تاریخی، جغرافیایی و مدنی به موقعیت‌هایی برای اندیشیدن و حل چالش‌های واقعی است. نویسنده رابطه‌ی رشد ذهنی نوجوانان با شیوه‌های یادگیری را توضیح داده است و نقش معلم را فراتر از انتقال اطلاعات تعریف می‌کند. انتشارات کاریز خیال این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله

کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله بر این پرسش متمرکز است که کلاس مطالعات اجتماعی چگونه می‌تواند محل تمرین قضاوت سنجیده و مشارکت اجتماعی باشد. مهری ترقی، پیوند تاریخ، جغرافیا، اقتصاد و مباحث مدنی را فرصتی برای شناخت ارتباط میان پدیده‌ها می‌داند. نویسنده آموزش حافظه‌محور را در برابر یادگیری مبتنی بر کاوش قرار داده است؛ در شیوه‌ی دوم، دانش‌آموز درباره‌ی اعتبار اطلاعات سؤال می‌پرسد، علت‌ها را بررسی می‌کند و پیامدهای تصمیم‌ها را می‌سنجد. بحث رشد نوجوان نیز جایگاه مشخصی در این توضیح دارد. توانایی تفکر انتزاعی، بازبینی استدلال‌های خود، استقلال‌طلبی و اهمیت گروه همسالان، همگی در انتخاب فعالیت‌های کلاسی اثر می‌گذارند. متن، پرسشگری نوجوان را صرفاً نشانه‌ی مخالفت نمی‌بیند و ظرفیت این ویژگی را برای گفت‌وگوی مستدل بررسی می‌کند. توجه به انصاف، پذیرش اشتباه و شنیدن دیدگاه مخالف نیز نشان می‌دهد که پرورش تفکر فقط به آموختن چند فن استدلال محدود نیست.
کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله چهار فصل دارد: «مبانی تفکر انتقادی و حل مسئله در آموزش مطالعات اجتماعی»، «ظرفیت‌های محتوایی مطالعات اجتماعی برای پرورش تفکر»، «روش‌های تدریس تفکرمحور» و «طراحی فعالیت‌های یادگیری و ارزشیابی مهارت‌های تفکر». فصل نخست، اهداف درس و ویژگی‌های شناختی و اجتماعی نوجوانان را به تعریف مهارت‌های تفکر پیوند می‌دهد. فصل دوم، ظرفیت موضوعات درسی را بررسی می‌کند؛ تاریخ بستری برای مقایسه‌ی اسناد و شناخت روابط علت و معلولی است و جغرافیا زمینه‌ای برای مشاهده‌ی میدانی، خواندن نقشه و تفسیر داده‌ها فراهم می‌آورد. مباحث زندگی اجتماعی نیز مسئولیت‌پذیری، همکاری و حل تعارض را در موقعیت‌های روزمره دنبال می‌کنند. دو فصل دیگر به تدریس و طراحی فعالیت و ارزشیابی اختصاص دارند. جهت‌گیری کلی این کتاب، تغییر نقش معلم از ارائه‌دهنده‌ی پاسخ‌های آماده به راهنمای فرایند اندیشیدن است؛ تغییری که سنجش یادگیری را نیز از بازگویی محفوظات به بررسی عملکرد دانش‌آموز نزدیک می‌کند.

خلاصه کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله

کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله دو توانایی مرتبط را توضیح می‌دهد: تفکر انتقادی برای سنجش ادعاها و حل مسئله برای طراحی اقدام. دانش‌آموز ابتدا باید تفاوت واقعیت و نظر را بشناسد، اعتبار منابع را ارزیابی کند و پیش‌فرض‌های خود را بازبینی کند. فرایند حل مسئله نیز از شناسایی و تعریف چالش آغاز می‌شود و پس از بررسی گزینه‌ها، انتخاب راه‌حل و ارزیابی پیامدها ادامه پیدا می‌کند. مسائل اجتماعی معمولاً پاسخ یگانه ندارند؛ منافع گروه‌ها، محدودیت منابع و ملاحظات اخلاقی بر تصمیم اثر می‌گذارند. پیام اصلی این کتاب، پیوند‌دادن شناخت با مسئولیت است: نوجوان باید هم دلیل قضاوت خود را توضیح دهد و هم سهم خود را در بهبود محیط پیرامون بشناسد.

چرا باید کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت نقد مستدل با عیب‌جویی را روشن می‌کند.
• رابطه‌ی ویژگی‌های نوجوانی با انتخاب فعالیت‌های کلاسی را توضیح می‌دهد.
• ظرفیت نقشه‌ها، اسناد و داده‌ها را برای تمرین استدلال نشان می‌دهد.
• نقش محدودیت منابع و تعارض منافع را در تصمیم‌گیری بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نقش مطالعات اجتماعی در تقویت مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان مطالعات اجتماعی متوسطه‌ی اول که به آموزش پرسش‌محور علاقه دارند.
• دانشجویان آموزش و برنامه‌ریزی درسی که پرورش تفکر نوجوانان را مطالعه می‌کنند.
• پژوهشگران تربیتی علاقه‌مند به یادگیری مشارکتی و تربیت شهروندی.