کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند

کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند نوشته مایکل گنهارت، درباره‌ی رنجی است که ناسزا، تمسخر و حرف‌های تحقیرآمیز در کودکان ایجاد می‌کنند. این کتاب و ترجمه بی‌تا حسینی، موقعیت‌هایی را مطرح می‌کند که در آن‌ها شوخی یا تکرار یک واژه ممکن است به آزردن دیگری بینجامد. انتشارات مهرسا این کتاب را منتشر کرده است. توجه به هر سه گروهِ کودک آزاردهنده، کودک آزاردیده و شاهدان اتفاق، نکته‌ی محوری این کتاب است؛ همگی برای برخورد مناسب با چنین موقعیت‌هایی به کمک نیاز دارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند

کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند، اثر مایکل گنهارت، موضوع بدزبانی را از مسیر شناخت درد و احساسات بررسی می‌کند. نویسنده ابتدا دردهای آشنای جسمی را کنار رنج شنیدن حرف بد می‌گذارد تا آزردگی ناشی از کلمات برای کودک ملموس شود. موضوع فقط ناسزاگفتن نیست؛ خنداندن جمع به قیمت ناراحتی دیگری، مسخره‌کردن تفاوت‌ها و تکرار حرف‌هایی که معنایشان درست شناخته نشده نیز در همین محدوده قرار می‌گیرند. متن میان قصد گوینده و تأثیر حرف او تفاوت می‌گذارد: کسی ممکن است قصد رنجاندن نداشته باشد، اما دیگری همچنان آسیب ببیند. این کتاب شخصیت محوری و ماجرای واحدی ندارد؛ موقعیت‌های کوتاه، پرسش‌ها و پیشنهادهای رفتاری، مسیر آشنایی کودک با مسئله را شکل می‌دهند. تصویرگری ویوانا گاروفولی نیز در کنار متن قرار گرفته است. توجه نویسنده به واکنش جمع، موضوع را از برخورد میان دو کودک فراتر می‌برد و مسئولیت شاهدان را هم مطرح می‌کند.
کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند دو بخش اصلی دارد: متن خطاب به کودکان و یادداشتی برای پدران، مادران و مربیان. بخش نخست، موضوع‌هایی مانند آرام‌ماندن، تلافی‌نکردن، حفظ احساس ارزشمندی، بیان اعتراض و حمایت از دیگران را دربر می‌گیرد. عنوان‌هایی مانند «خودت باش!»، «حامی باش!» و «مهربان باش!» جهت این پیشنهادها را نشان می‌دهند. متن، سکوت را همیشه پاسخ مناسب نمی‌داند و توضیح می‌دهد که بی‌تفاوتی گاهی ممکن است پذیرش حرف آزاردهنده تلقی شود. یادداشت پایانی نیز موقعیت را از دید بزرگسالان بررسی کرده است: زمانی که کودک هدف آزار قرار گرفته، زمانی که والد شاهد اتفاق است و زمانی که خود کودک دیگران را می‌رنجاند. نویسنده در این بخش، شنیدن احساسات کودک، پرسیدن علت رفتار و الگوبودن بزرگسال را مطرح می‌کند. چنین ترکیبی، امکان گفت‌وگوی مشترک درباره‌ی مرز شوخی و تحقیر را فراهم می‌آورد؛ گفت‌وگویی که قرار نیست صرفاً به ممنوع‌کردن چند واژه محدود بماند.

خلاصه کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند

کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند از یک مقایسه آغاز می‌شود: همان‌طور که نیش زنبور یا ماندن دست لای در درد دارد، شنیدن حرف بد هم می‌تواند دردناک باشد. کودکان گاهی برای خنداندن دیگران، جلب توجه یا خالی‌کردن ناراحتی خود، کلماتی آزاردهنده به کار می‌برند. پیام اصلی این کتاب، شناخت اثر این رفتار و انتخاب پاسخی است که رنج را بیشتر نکند. کودک آزاردیده می‌تواند اعتراضش را بیان کند و حرف تحقیرآمیز را تعریف درستی از خودش نداند. شاهدان نیز می‌توانند از او حمایت کنند. یادداشت بزرگسالان، این بحث را با توجه به احساسات کودک و بررسی علت بدزبانی ادامه می‌دهد؛ تغییری که به تمرین و همراهی نیاز دارد.

چرا باید کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت میان نیت شوخی‌کردن و اثر آزاردهنده‌ی کلمات را روشن می‌کند.
• نقش شاهدان را در حمایت از کودک آزاردیده نشان می‌دهد.
• فرصتی برای گفت‌وگو درباره‌ی اعتراض بدون تلافی فراهم می‌کند.
• یادداشت پایانی، شیوه‌ی برخورد بزرگسالان با بدزبانی کودک را بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آآآخ! وقتی کلمه ها آزارمان می دهند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کودکانی که با تمسخر یا ناسزا روبه‌رو می‌شوند.
• والدینی که دغدغه‌ی بدزبانی فرزندشان را دارند.
• مربیانی که می‌خواهند درباره‌ی آزار کلامی و حمایت از همسالان گفت‌وگو کنند.