کتاب بازی های مفهومی

کتاب بازی های مفهومی (فعالیت های فکری برای دانش آموزان) نوشته کلینتون گلدینگ، مجموعه‌ای از بازی‌ها برای بررسی مفاهیمی است که در گفت‌وگوهای روزمره آشنا به نظر می‌رسند، اما تعریف دقیقشان آسان نیست. دانش‌آموزان در این فعالیت‌ها نمونه‌های مختلف را دسته‌بندی می‌کنند، دلیل می‌آورند و تعریف‌های خود را دوباره می‌سنجند. روح الله کریمی و مریم محمودزاده این کتاب را ترجمه کرده‌اند و انتشارات جمهوری آن را منتشر کرده است. نکته‌ی محوری این کتاب، تفاوت میان فکرکردن مستقل و حدس‌زدن پاسخ موردنظر معلم است؛ معلم باید زمینه‌ی کاوش را فراهم کند، نه اینکه نتیجه را از پیش تعیین کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازی های مفهومی

کتاب بازی های مفهومی (فعالیت های فکری برای دانش آموزان) اثر کلینتون گلدینگ، بررسی مفاهیم را به فعالیتی گروهی در کلاس تبدیل می‌کند. نویسنده از این موضوع آغاز کرده است که انسان‌ها جهان را به‌کمک مفاهیم توصیف می‌کنند، اما معنای بسیاری از همین مفاهیم را کمتر می‌آزمایند. عدالت، مسئولیت، فرهنگ و شناخت، هم در زندگی روزمره حضور دارند و هم محل اختلاف‌نظرند. بازی مفهومی برای آشکارکردن همین اختلاف‌ها طراحی شده است. دانش‌آموزان کارت‌های حاوی نمونه‌ها را در دسته‌های مشخص قرار می‌دهند و درباره‌ی انتخابشان استدلال می‌کنند. دسته‌ی موارد نامطمئن نیز اهمیت دارد؛ تردید در این فعالیت‌ها کنار گذاشته نمی‌شود، بلکه موضوع بررسی قرار می‌گیرد. نویسنده این شیوه را در پیوند با فلسفه برای کودکان معرفی کرده است. هدف، حفظ‌کردن اصطلاحات فلسفی نیست؛ دانش‌آموزان باید بتوانند معیارهای داوری خود را روشن کنند، دیدگاه دیگران را جدی بگیرند و در صورت روبه‌روشدن با دلیل بهتر، نظرشان را تغییر دهند. فضای مطلوب کلاس نیز محیطی امن برای مخالفت محترمانه است، نه مسابقه‌ای برای پیروزشدن یک دیدگاه.
کتاب بازی های مفهومی (فعالیت های فکری برای دانش آموزان) چهار بخش دارد. بخش نخست، نحوه استفاده از یک بازی مفهومی، آماده‌سازی کارت‌ها، تنظیم کلاس، پیش‌بردن بحث و نقش‌های معلم و دانش‌آموز را توضیح می‌دهد. بخش دوم، بازی‌های مفهومی، راهنمای بررسی ۱۲ مفهوم است؛ موضوع‌هایی مانند هوش، ذهن، علم، هنر و خشونت در این بخش قرار دارند. هر بازی شامل موضوع مورد بررسی، عنوان دسته‌ها، فهرست نمونه‌ها، توضیح نمونه‌ها و پرسش‌ها و فعالیت‌های تکمیلی است. بخش سوم، بسط استفاده از بازی‌های مفهومی، تغییرهایی برای افزایش تنوع و عمق فعالیت‌ها پیشنهاد می‌کند و مباحثی درباره‌ی انواع تعریف و ایجاد تعریف‌های پیچیده‌تر دارد. بخش چهارم نیز کارت‌هایی برای دو مفهوم ذهن و خشونت فراهم کرده است. نویسنده در توضیح اجرای بازی‌ها، میان پیشرفت فکری و رسیدن به پاسخ نهایی تفاوت می‌گذارد. کشف یک پیش‌فرض، پیداکردن ارتباطی تازه یا کنارگذاشتن تعریفی نادقیق نیز می‌تواند نشانه‌ی پیشرفت باشد. این معیار، ارزیابی فعالیت کلاسی را از انتظار برای یک جواب مشترک فراتر می‌برد.

خلاصه کتاب بازی های مفهومی

کتاب بازی های مفهومی (فعالیت های فکری برای دانش آموزان) بر رفت‌وبرگشت میان نمونه‌های مشخص و تعریف‌های کلی استوار است. دانش‌آموزان ابتدا درباره‌ی جای مناسب هر نمونه تصمیم می‌گیرند، سپس معیارهای تصمیم خود را بیان می‌کنند. گروه تعریف‌های پیشنهادی را به‌کمک مثال و مثال نقض می‌آزماید تا روشن شود کدام تعریف بیش‌ازحد گسترده یا محدود است. بحث درباره‌ی شجاعت، برای نمونه، نشان می‌دهد که بی‌ترس‌بودن به‌تنهایی معیار کافی نیست؛ برخی رفتارهای شجاعانه همراه با ترس انجام می‌شوند. معلم در این فرایند پرسش‌هایی مطرح می‌کند که پاسخ مشخصی را القا نکنند. دانش‌آموزان نیز مسئول توضیح نظر، شنیدن استدلال مخالف و بازنگری در داوری خود هستند. پیام اصلی این کتاب، اهمیت ساختن فهم از راه مشارکت و سنجش دلیل‌هاست. نتیجه‌ی ارزشمند یک جلسه ممکن است تعریفی اصلاح‌شده یا سؤالی دقیق‌تر باشد، حتی اگر همه‌ی اعضای کلاس به توافق نرسند.

چرا باید کتاب بازی های مفهومی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بازی های مفهومی (فعالیت های فکری برای دانش آموزان) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• معلمان با شیوه‌ی آماده‌سازی و اجرای بازی‌های بررسی مفهوم آشنا می‌شوند.
• پرسش‌های پیشنهادی، امکان هدایت بحث بدون القای پاسخ را فراهم می‌کنند.
• نمونه‌ها، کاربرد مثال نقض در سنجش تعریف‌ها را نشان می‌دهند.
• معیارهای پیشرفت، ارزیابی گفت‌وگوی کلاسی را از توافق نهایی فراتر می‌برند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بازی های مفهومی (فعالیت های فکری برای دانش آموزان) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمانی که می‌خواهند استدلال دانش‌آموزان را در گفت‌وگوی کلاسی تقویت کنند.
• مربیان فلسفه برای کودکان که به نمونه‌های فعالیت گروهی نیاز دارند.
• تسهیلگرانی که به بررسی مفاهیم از راه دسته‌بندی و پرسشگری علاقه‌مندند.