کتاب به جز این خاطرات

کتاب به جز این خاطرات روایت رسول براهنی از زندگی، تحصیل و فعالیت‌های آموزشی اوست؛ خاطراتی که در گفت‌وگو با بهرنگ خانبابایی و اکبر رضوانیه شکل گرفته‌اند. براهنی از خانه و محله آغاز می‌کند و به کلاس درس، معلمی و مدیریت مدرسه می‌رسد. تجربه‌های شخصی او، مناسبات خانواده، تفاوت‌های اجتماعی و شیوه‌های تربیتی را نیز پیش چشم می‌گذارند. بهرنگ خانبابایی ترجمه این کتاب را بر عهده داشته و انتشارات موغام این کتاب را منتشر کرده است. پرسش‌های مصاحبه‌کنندگان گاهی خاطره‌ای آشنا را به موضوعی برای بررسی آموزش و زندگی شهری تبدیل می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب به جز این خاطرات

کتاب به جز این خاطرات بخشی از طرح زمینه‌ی تاریخ شفاهی تبریز است که زندگی رسول براهنی را در پیوند با محیط اجتماعی و فرهنگی پیرامونش ثبت کرده است. محور اصلی این کتاب، آموزش است؛ اما مدرسه در این گفت‌وگوها جزیره‌ای جدا از جامعه نیست. وضعیت اقتصادی خانواده‌ها، اقتدار مدیران، باورهای مذهبی و امکانات محله‌ها بر تجربه‌ی تحصیل اثر می‌گذارند. براهنی هم از جایگاه دانش‌آموز سخن می‌گوید و هم تجربه‌ی آموزگاری و مدیریت را به میان می‌آورد. این جابه‌جایی جایگاه، امکان مقایسه‌ی برداشت کودک از مدرسه با داوری بزرگ‌سالی را فراهم می‌کند. پرسش‌های مصاحبه‌کنندگان نیز فقط برای یادآوری نام‌ها نیستند؛ گاهی تعمیم‌های رایج درباره‌ی معلمان قدیمی را به پرسش می‌کشند یا راوی را به توضیح زمینه‌ی یک اتفاق فرامی‌خوانند. خاطرات، آمیزه‌ای از سختی معیشت، شوخی، انضباط و برخوردهای نابرابرند. راوی در بازگویی گذشته، رفتار خودش را نیز از نقد کنار نمی‌گذارد و خطاهایش را پنهان نمی‌کند.
کتاب به جز این خاطرات پس از سال‌شمار، مقدمه‌ی ناشر، روش‌شناسی و مقدمه، مسیر زندگی را در ۱۲ بخش گفت‌وگو دنبال می‌کند. «کودکی»، «شروع تحصیل»، «دانشسرا و معلمی»، «تدریس در دبیرستان‌ها» و «دبیرستان فردوسی تبریز» از عنوان‌های این مسیرند. بخش‌هایی درباره‌ی مدیریت و سایر سمت‌ها، مطلبی درباره‌ی اسماعیل شایا و پیوست‌ها نیز در فهرست آمده‌اند. گفت‌وگوها عمدتاً تلفنی انجام شده‌اند. توضیحات آغازین، حدود کار تاریخ شفاهی را روشن کرده‌اند: خاطره، جایگزین بی‌چون‌وچرای سند نیست و روایت افراد ممکن است با یکدیگر تفاوت داشته باشد. مقدمه نیز نقش پرسشگر و حافظه را در شکل‌گرفتن متن بررسی می‌کند. بنابراین خواننده هم زندگی یک فرهنگی را دنبال می‌کند و هم با ملاحظات ثبت چنین زندگی‌ای آشنا می‌شود. جزئیاتی مانند تهیه‌ی کتاب‌های دست‌دوم، دریافت جداگانه‌ی هزینه‌ی سوخت مدرسه و شرایط کلاس‌های روستایی، تصویری از زندگی روزمره می‌سازند که موضوع آموزش را از سطح مقررات و عنوان‌های اداری فراتر می‌برد.

خلاصه کتاب به جز این خاطرات

کتاب به جز این خاطرات از کودکی رسول براهنی در خانواده‌ای مذهبی و کم‌برخوردار آغاز می‌شود؛ خانواده‌ای که والدین بی‌سوادش برای درس‌خواندن فرزندان اهمیت زیادی قائل بودند. خاطرات مدرسه، تفاوت رفتار معلمان و تأثیر موقعیت مالی خانواده‌ها بر برخوردهای آموزشی را آشکار می‌کنند. راوی سپس از ادامه‌ی تحصیل و خدمت در سپاه دانش می‌گوید. او در روستای بارزیل، یک اتاق مدرسه را محل زندگی خود می‌کند و در اتاق دیگر به دانش‌آموزان چند پایه درس می‌دهد؛ کودکانی که کار روزانه، فرصت آموزششان را محدود کرده است. یکی از محورهای مهم خاطرات، بازنگری در تنبیه است. براهنی هم رنج تنبیه‌شدن را به یاد می‌آورد و هم مسئولیت رفتار نادرست خودش با یک شاگرد را می‌پذیرد. مسیر گفت‌وگوها به تجربه‌های تدریس، مدیریت دبیرستان و مسئولیت‌های آموزشی ادامه پیدا می‌کند.

چرا باید کتاب به جز این خاطرات را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب به جز این خاطرات را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• خاطرات، شرایط تحصیل در مدرسه‌های تبریز و آموزش در یک روستا را کنار هم قرار می‌دهند.
• تجربه‌ی راوی، فرصتی برای اندیشیدن به تنبیه، تبعیض و مسئولیت معلم فراهم می‌کند.
• مقدمه و روش‌شناسی، نقش حافظه و پرسشگر را در ثبت تاریخ شفاهی توضیح می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب به جز این خاطرات به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی تبریز و خاطرات فرهنگیان.
• معلمان و دانشجویان علوم تربیتی که به رابطه‌ی قدرت و آموزش توجه دارند.
• خوانندگان تاریخ شفاهی که به پیوند تجربه‌ی شخصی و زندگی اجتماعی علاقه‌مندند.