کتاب در مسیر الفبا

کتاب در مسیر الفبا (In the path of the alphabet) نوشته فرانسیس دلاوان پیج جرمین و ترجمه پدرام حکیم زاده است. این کتاب تاریخ شکل‌گیری نوشتار را از تصویرهای ابتدایی و نشانه‌های اندیشه‌نگار تا هجاها و حروف دنبال می‌کند و در این مسیر به هیروگلیف مصری، خط میخی، زبان‌های باستانی و نقش صامت‌ها در پیدایش الفبا می‌رسد. موضوع اصلی اثر فقط معرفی چند خط کهن نیست، بلکه نشان می‌دهد نوشتن چگونه از ثبت تصویر به ثبت صدا تبدیل شد. نشر شهر پدرام این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در مسیر الفبا

کتاب در مسیر الفبا (روایتی تاریخی از آغازهای باستانی و تکامل از الفبای مدرن) نوشته‌ی فرانسیس دلاوان پیج جرمین، روایتی تاریخی درباره‌ی پیدایش و دگرگونی نظام‌های نوشتاری است. نویسنده از همان فصل‌های آغازین سراغ این پرسش می‌رود که انسان چگونه از تصویرکردن اشیا به ثبت صداها رسید و چه مراحلی را پشت‌سر گذاشت تا الفبای امروزی شکل بگیرد. مسیر بحث از هیروگلیف مصری و سنگ روزتا آغاز می‌شود و بعد به کتیبه‌های خط میخی، رمزگشایی نام‌های سلطنتی، نقش زبان قبطی و کوشش پژوهشگرانی می‌رسد که توانستند نشانه‌های خاموش را دوباره خوانا کنند. فضای اثر بیشتر بر پایه‌ی تاریخ زبان، باستان‌شناسی و بررسی نشانه‌ها شکل گرفته است و از دل نمونه‌های گوناگون نشان می‌دهد که نوشتار از ابتدا پدیده‌ای یکدست و ساده نبوده است.

کتاب در مسیر الفبا فقط به معرفی چند خط باستانی بسنده نمی‌کند و در فصل‌هایی مانند آواشناسی، هجاگرایی، کتابخانه‌های باستانی، میدان کلدانی، تأثیر بین‌النهرین، مشارکت‌های بابلی و نامه‌های تل العمارنه دامنه‌ی بحث را گسترده‌تر می‌کند. فرانسیس دلاوان پیج جرمین توضیح می‌دهد که ایدئوگرام، آوانگار، هجا و حرف هرکدام چه جایگاهی در تاریخ نوشتن داشته‌اند و چرا بعضی تمدن‌ها در مرحله‌ای خاص از این فرایند متوقف شدند. 

بخش‌هایی از اثر به مقایسه‌ی سنت‌های چینی، کلدانی، بابلی و مصری اختصاص دارد و از خلال آن‌ها پیوند زبان، دین، دانش نجوم، کتابخانه‌ها و قدرت سیاسی دیده می‌شود. فصل پایانی نیز با پرداختن به الفبای پروتو-مدیک و اشاره به زرتشت و حضرت محمد (ص)، دامنه‌ی تاریخی کتاب را به لایه‌های فرهنگی و دینی نزدیک می‌کند و نشان می‌دهد که بحث الفبا در این کتاب فقط یک موضوع فنی نیست، بلکه به حافظه‌ی تمدن‌ها گره خورده است.

خلاصه کتاب در مسیر الفبا

کتاب در مسیر الفبا تاریخ نوشتار را از نخستین نشانه‌های تصویری تا شکل‌گیری الفبا دنبال می‌کند. اثر ابتدا توضیح می‌دهد که انسان برای ثبت معنا از تصویر و نماد استفاده می‌کرد و بعد به‌تدریج به ثبت صدا و هجا رسید، سپس با نمونه‌هایی از هیروگلیف مصری، خط میخی و نظام نوشتاری چینی نشان می‌دهد که هر تمدن چگونه مسئله‌ی نوشتن را حل کرده است. بخش مهمی از کتاب به رمزگشایی کتیبه‌ها، نقش صامت‌ها در ساده‌شدن نوشتار، کتابخانه‌های باستانی و تبادل فرهنگی میان مصر، بین‌النهرین، بابل و سرزمین‌های پیرامون می‌پردازد. موضوع اصلی اثر این است که الفبا نتیجه‌ی یک جهش ناگهانی نیست، بلکه حاصل دگرگونی‌های طولانی در زبان، نشانه و اندیشه است.

چرا باید کتاب در مسیر الفبا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب در مسیر الفبا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب روند تبدیل تصویر، نماد، هجا و صدا به الفبا را به‌صورت تاریخی کنار هم می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند رابطه‌ی زبان، نوشتار و شکل‌گیری تمدن‌های باستانی را دقیق‌تر درک کند.
• کتاب حاضر نمونه‌های مشخصی از هیروگلیف، خط میخی، نوشتار چینی و اسناد باستانی را در بحث خود وارد می‌کند.
• بخش‌های مربوط به سنگ روزتا، کتیبه‌های سه‌زبانه و نامه‌های تل العمارنه نشان می‌دهند رمزگشایی خط‌ها چگونه انجام شده است.
• این اثر برای شناخت نقش کتابخانه‌ها، کاتبان و سنت‌های دینی و سیاسی در گسترش نوشتار مفید است.
• این کتاب کمک می‌کند تفاوت میان اندیشه‌نگار، آوانگار، هجا و حرف به‌صورت روشن‌تر فهمیده شود.

خواندن کتاب در مسیر الفبا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب در مسیر الفبا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ زبان و پیدایش نظام‌های نوشتاری.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌های الفبا و مسیر شکل‌گیری آن بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که به تمدن‌های مصر، بابل، آشور، ایران باستان و چین علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی خط، کتیبه، زبان‌های کهن و تاریخ کتاب کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند میان نوشتار، دین، سیاست و دانش باستانی را بهتر بشناسند.