کتاب دختری در قاب پنجره

کتاب دختری در قاب پنجره نوشته تورج عاطف، داستان الیناز است؛ دختری که علاقه‌اش به شعر در خانه بهانه‌ای برای بدگمانی و محدودیت می‌شود. الیناز در بزرگ‌سالی، هنگام معاشرت با فرزندانش، بارها به خاطرات نوجوانی بازمی‌گردد. این رفت‌وبرگشت‌ها نشان می‌دهند که تجربه‌ی تحقیر چگونه بر نگاه یک مادر به تربیت فرزندانش اثر می‌گذارد. شعرهای فروغ فرخزاد نیز در بیان احساسات او جای مهمی دارند. نشر سبزان این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دختری در قاب پنجره

کتاب دختری در قاب پنجره نوشته تورج عاطف، رمانی اجتماعی درباره‌ی حق انتخاب، مناسبات قدرت در خانه و فاصله‌ی میان مراقبت و سلطه است. الیناز، راوی اول‌شخص، نوجوانی خود را از جایگاه زنی به یاد می‌آورد که حالا مادر شده است. روایت میان خانه‌ی پدری و زندگی او کنار فرزندانش جابه‌جا می‌شود. همین تقابل، امکان مقایسه‌ی دو شیوه‌ی برخورد با فرزند را فراهم کرده است: یکی بر اطاعت و ترس از قضاوت دیگران استوار است و دیگری می‌کوشد جایی برای پرسیدن، مخالفت و ابراز علاقه باقی بگذارد. پدر الیناز زمانی به ادبیات علاقه داشته اما اکنون شعرخواندن دخترش را بی‌فایده و حتی تهدیدکننده می‌بیند. مادر نیز زیر فشار ارزش‌گذاری خویشاوندان بر داشتن فرزند پسر زندگی کرده است. این زمینه‌ها، فضای خانه را فراتر از چند مشاجره‌ی معمول نشان می‌دهند. مقایسه‌ی مداوم دو خواهر، نگرانی درباره‌ی آبرو و وابسته‌کردن تصمیم‌های دختران به رضایت دیگران، بخش مهمی از مناسبات این خانه را شکل داده‌اند. روایت، پیامد این رفتارها را از خلال ترس، خشم و احساس تنهایی الیناز بازتاب می‌دهد.
شعر در کتاب دختری در قاب پنجره فقط موضوع علاقه‌ی شخصیت اصلی نیست؛ الیناز بسیاری از رنج‌ها و آرزوهایش را در سطرهای فروغ فرخزاد بازمی‌شناسد. نقل شعرها در لحظه‌های تنهایی یا گفت‌وگو با معلم ادبیات، میان تجربه‌ی شخصی او و صدای زنی شاعر پیوند برقرار می‌کند. خانم مجدآبادی، معلم ادبیات، و خاله مریم دو چهره‌ی حامی در برابر فضای محدودکننده‌ی خانه‌اند اما حمایت هریک شکل متفاوتی دارد. معلم برای ادامه‌ی ارتباط شاگردش با شعر چاره می‌اندیشد و خاله، باورهای رایج درباره‌ی تحصیل، ازدواج و زندگی زنان را به پرسش می‌گیرد. گفت‌وگوهای فراوان، لحن محاوره‌ای شخصیت‌ها و تک‌گویی‌های عاطفی راوی، بخش عمده‌ی روایت را پیش می‌برند. تکرار یک عبارت در پایان صحنه‌ای و آغاز صحنه‌ی بعد نیز گاهی پل میان گذشته و حال می‌شود. پیشگفتار، ایمان، امید و عشق را کنار هم قرار داده است؛ متن داستان نیز معنای دوست‌داشتن را در نسبت با احترام، شنیدن خواسته‌های دیگری و پرهیز از تحمیل محک می‌زند.

خلاصه داستان دختری در قاب پنجره

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
الیناز پس از شرکت در جلسه‌ی شعر مدرسه دیر به خانه می‌رسد. مادرش توضیح او را نمی‌پذیرد و علاقه‌اش به ادبیات را با سوءظن پاسخ می‌دهد. پدر نیز شرکت در کلاس شعر را ممنوع می‌کند. الیناز در مدرسه از معلم ادبیاتش حمایت می‌گیرد اما فشار خانه به موضوع درس و کتاب محدود نمی‌ماند. خانواده تصمیم می‌گیرد او را به ازدواج جواد، یکی از بستگان، درآورد؛ تصمیمی که با خواسته‌ی دختر برای ادامه‌ی تحصیل ناسازگار است. او برای شنیده‌شدن اعتراضش به خاله، مادربزرگ و دوستش پناه می‌برد. خاطرات این روزها در ذهن الیناز بزرگ‌سال، هنگام گفت‌وگو با نازبانو و آرمان، دوباره زنده می‌شوند. او حالا در مقام مادر با این سؤال روبه‌روست که چگونه می‌توان فرزندان را دوست داشت اما اختیار زندگی‌شان را تصاحب نکرد.

چرا باید کتاب دختری در قاب پنجره را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دختری در قاب پنجره را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تقابل نوجوانی و مادری راوی، اثر خاطرات آزاردهنده بر تربیت فرزند را نشان می‌دهد.
• حضور شعرهای فروغ، رابطه‌ی ادبیات و بیان رنج شخصی را ملموس می‌کند.
• گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، تفاوت حمایت از فرزند و تصمیم‌گرفتن به‌جای او را به پرسش می‌کشند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دختری در قاب پنجره به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های اجتماعی درباره‌ی محدودیت‌های زندگی دختران.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی والدین و فرزندان توجه دارند.
• دوستداران داستان‌هایی که شعر در تجربه‌های شخصیت اصلی نقش دارد.
• مخاطبان روایت‌های زنانه درباره‌ی حق انتخاب و ازدواج تحمیلی.

بخشی از کتاب دختری در قاب پنجره

«هر چقدر که سعی کرده بودم، باز دیر به خانه رسیدم و این را از نگاه مامان می‌خواندم که روی کاناپه هال نشسته بود و عصبانی می‌پرسید:
ـ الیناز کجا بودی تا حالا؟ هیچ میدونی ساعت چنده؟ چار و نیم بعدازظهره!! نگفتی من و بابات چی میکشیم؟
با ترس گفتم:
ـ بابا که هنوز مغازه‌س ...
و مامان بی‌توجه به جواب من، باز می‌گفت:
ـ حالا مغازه است. بذار شب بیاد خونه ببینم باز هم بلبل زبونی میکنی؟ یه آشی برات بپزم! آخه تو خجالت نمیکشی؟ حیا نمیکنی؟ تا این موقع روز تو خیابونا چی کار میکردی؟ خدایا منو مرگ بده تا از دست این دختره راحت بشم!!
ـ آخه مامان، من که به تو گفته بودم امروز تو مدرسه جلسه شعر آزاده ...
مامان، باز پرید وسط حرفم، فریاد زد:
ـ شعر آزاد! شعر آزاد! آخه دختر، شعر و شاعری هم شده کار؟ این همه شاعر اومدند. کدومشون عاقبت به خیر شدند که تو بشی؟
بدون آنکه به حرفهای مامان توجهی بکنم، جواب دادم:
ـ مامان، امروز روز فروغ بود. آه چقدر این زن محشره:
«گوش کن
و این منم
زنی تنها
در آستانهٔ فصلی سرد»
مامان گفت:
ـ زن! تنها من بدبختم. فصل سرد هم تنهام، فصل گرما هم تنهام. آخه کی با من بود؟ آخه ببین بچه پونزده ساله چه حرفها که میزنه؟ حداقل از خواهرت یاد بگیر ببین چقدر عاقله!!
چشمم به خواهرم پریناز افتاد که گوشه اتاق ایستاده بود و لبخند پرمعنایی گوشه لبانش بود.»