کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه

کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه تدوین گروه علمی موسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش، مجموعه‌ای از متن قوانین آغازین ایران پس از مشروطه است. این مجموعه، قانون‌گذاری را از تنظیم مناسبات قدرت تا اداره‌ی شهر، ثبت اسناد، تجارت و رسیدگی قضایی دنبال کرده است. انتشارات چتر دانش این کتاب را منتشر کرده است تا زمینه‌ی آشنایی با شیوه‌ی تدوین مقررات و اصطلاحات حقوقی آن دوره فراهم شود. نکته‌ی مهم، ماهیت تاریخی مجموعه است؛ قوانین گردآمده در این کتاب برای شناخت گذشته‌ی حقوق ایران ارائه شده‌اند، نه استناد به مقررات جاری. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه

کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه حاصل تدوین گروه علمی موسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش است و متن مقررات را در مرکز مطالعه قرار می‌دهد. موضوع اصلی این مجموعه، صورت‌بندی حقوقی نهادها و مناسباتی است که پس از مشروطه در قالب قانون تعریف شدند. مجلس، وزارتخانه، محکمه، اداره‌ی ثبت و انجمن بلدیه در این مجموعه هریک جایگاهی مشخص دارند. خواننده از خلال عنوان‌ها و مواد قانونی می‌تواند ببیند قانون‌گذار چه موضوعاتی را نیازمند تعیین حدود، تشریفات و مسئولیت دانسته است. این کتاب به‌جای بازگویی رویدادهای سیاسی، امکان بررسی متن‌هایی را فراهم می‌کند که وظایف دستگاه‌ها، حقوق اشخاص و شیوه‌ی رسیدگی به اختلاف‌ها را تعیین کرده‌اند. مقدمه‌ی ناشر نیز هدف بازنشر را آشنایی با چگونگی نگارش نخستین قوانین و ادبیات حقوقی آن دوره معرفی کرده است. توضیح واژه‌ها در پاورقی‌های قانون اساسی، معنای شماری از تعبیرهای قدیمی، مانند «مناط»، «استیذان» و «معاذیر» را روشن می‌کند.
کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه در نه بخش تنظیم شده است. بخش نخست، فرمان مشروطیت، قانون اساسی و متمم قانون اساسی را دربر می‌گیرد. بخش‌های بعدی به قانون بلدیه، ثبت اسناد و سجل احوال، مجازات عمومی، تجارت و محاکم تجارت اختصاص دارند. اصول محاکمات حقوقی، محاکمات جزایی، تشکیلات عدلیه و حکمیت و مقررات مطبوعات نیز موضوع بخش‌های دیگر هستند. این تقسیم‌بندی، تفاوت میان تعیین حقوق، سازمان‌دهی نهادها و تنظیم فرایند دادرسی را نشان می‌دهد. برای نمونه، عنوان‌های مربوط به تجارت از دفاتر تجارتی و شرکت‌ها تا برات، ورشکستگی و حقوق طلبکاران امتداد دارند. مباحث محاکمات حقوقی نیز موضوعاتی چون دلایل، احکام غیابی، اعتراض شخص ثالث و اجرای حکم را دربر گرفته‌اند. کنارهم‌آمدن این حوزه‌ها، فرصتی برای شناخت گستره‌ی قانون‌گذاری فراهم می‌کند؛ گستره‌ای که هم اداره‌ی امور عمومی را شامل می‌شود و هم روابط مالی و اختلاف‌های اشخاص را. ناشر تصریح کرده است که قوانین مندرج در مجموعه منسوخ شده‌اند؛ بنابراین ارزش مطالعه‌ی این کتاب در شناخت پیشینه‌ی حقوقی و مقایسه‌ی مفاهیم و نهادهاست.

خلاصه کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه

کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه تصویری از موضوعات اصلی قانون‌گذاری پس از مشروطه به دست می‌دهد. قانون اساسی، نحوه‌ی تشکیل مجلس، حدود اختیارات نمایندگان، نظارت بر امور مالی و پاسخ‌گویی وزیران را مشخص کرده است. متمم، حقوق ملت و تقسیم قوای مملکت را مطرح می‌کند و موضوعاتی مانند امنیت جان و مال، حرمت مسکن و شرایط قانونی مجازات را دربر می‌گیرد. قوانین دیگر، این تنظیم حقوقی را در حوزه‌های شهری، اداری، اقتصادی و قضایی دنبال می‌کنند. مجموعه نشان می‌دهد که تعیین یک حق یا تکلیف، به مقرراتی درباره‌ی نهاد مسئول، شیوه‌ی رسیدگی، امکان اعتراض و اجرای تصمیم نیز نیاز دارد. متن‌ها از این جهت، اسنادی برای شناخت پیوند میان حقوق اشخاص و سازمان حکومت هستند.

چرا باید کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• متن قوانین حوزه‌های گوناگون را برای مطالعه‌ی تاریخی کنار هم قرار داده است.
• امکان بررسی جایگاه مجلس و مسئولیت وزیران را فراهم می‌کند.
• پیشینه‌ی تشریفات دادرسی و سازمان دادگاه‌ها را نشان می‌دهد.
• پاورقی‌ها معنای شماری از اصطلاحات قدیمی حقوقی را توضیح می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نخستین قوانین ایران پس از عصر مشروطه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق علاقه‌مند به پیشینه‌ی قانون‌گذاری ایران.
• پژوهشگران تاریخ مشروطه و نهادهای حکومتی.
• خوانندگان علاقه‌مند به تحول اصطلاحات حقوقی.
• پژوهشگران دادرسی که متون تاریخی محاکمات را بررسی می‌کنند.