کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی

کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی، تدوین گروه علمی موسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش، دو متن قانونی را درباره‌ی آزادی مطبوعات و حدود نظارت بر محتوای منتشرشده در کنار هم قرار داده است. این مجموعه نشان می‌دهد قانون‌گذار چگونه مسئولیت نویسنده، مدیر روزنامه، چاپخانه و فروشنده را تعریف کرده است. انتشارات چتر دانش این کتاب را برای آشنایی با پیشینه‌ی تدوین قوانین حقوقی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی

کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی، حاصل تدوین گروه علمی موسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش، مجموعه‌ای از مقررات تاریخی درباره‌ی انتشار کتاب، روزنامه، مجله و اعلان است. ناشر در سخن آغازین، هدف بازنشر این قوانین را آشنایی جامعه‌ی حقوقی با شیوه‌ی قانون‌نویسی و نگرش قانون‌گذاران عهد مشروطه معرفی کرده است. همین مقدمه تصریح می‌کند که قوانین گردآمده منسوخ شده‌اند؛ بنابراین موضوع این مجموعه، شناخت پیشینه‌ی حقوق مطبوعات است، نه تعیین مقررات لازم‌الاجرا. متن نخست ۵۲ ماده در شش فصل دارد: «چاپخانه و کتابفروش»، «طبع کتب»، «روزنامجات مقرره»، «اعلانات»، «حدود تقصیر نسبت به جماعت» و «محاکمه». متن دوم نیز در دو ماده، نظارت بر مطالب مرتبط با دین و مذهب را توضیح داده است. ترتیب مواد، مسیر تولید تا توزیع نوشته را دنبال می‌کند و مسئولیت اشخاص دخیل در هر مرحله را پیش می‌کشد.
کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی، آزادی انتشار را در کنار مجموعه‌ای از ممنوعیت‌ها، تعهدات و مجازات‌ها نشان می‌دهد. موضوعاتی مانند درج مشخصات چاپخانه، شرایط مدیر مسئول، فرستادن نسخه‌های مطبوعات به نهادهای تعیین‌شده و پاسخ‌گویی به مطالب انتقادی در مواد مختلف آمده‌اند. دامنه‌ی مقررات به اعلان‌های دیواری، روزنامه‌های خارجی و فروشندگان دوره‌گرد نیز می‌رسد. بخش‌های مربوط به محاکمه و توقیف، نقش اداره‌ی انطباعات، نظمیه و عدلیه را روشن می‌کنند. واژگانی مانند «طبع»، «جراید»، «تظلم» و «سیاسات» نیز بخشی از تجربه‌ی مطالعه‌اند. توضیحات پاورقی به شناخت معنای اصطلاحات کمک می‌کنند. کنارهم‌آمدن این جزئیات، امکان بررسی رابطه‌ی مطبوعات با حقوق اشخاص، اقتدار دولت، ملاحظات مذهبی و امنیت عمومی را فراهم کرده است. خواننده در این مجموعه با متن مواد قانونی روبه‌رو می‌شود و می‌تواند شیوه‌ی بیان تکلیف، تخلف و مجازات را در نمونه‌ای از قانون‌نویسی مشروطه دنبال کند.

خلاصه کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی

کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی، مقررات فعالیت مطبوعاتی را از شناسایی عوامل انتشار تا رسیدگی به تخلفات گرد آورده است. قانون نخست، آزادی طبع را همراه با حدود قانونی مطرح می‌کند. مواد بعدی، وظایف مدیر مسئول، حق پاسخ اشخاص و ادارات، ممنوعیت انتشار برخی مطالب و شرایط توقیف را شرح می‌دهند. مسئولیت انتشار نیز تنها به نویسنده محدود نیست و بسته به شرایط، دیگر عوامل را دربرمی‌گیرد. قانون نظارت مطبوعات، بررسی پیش از انتشار مطالب دینی نزد ناظر شرعیات و نحوه‌ی برخورد با تخلف از این الزام را بیان کرده است. محور مشترک دو متن، تعریف حدود آزادی انتشار و تعیین مرجع تشخیص و رسیدگی به تخلف است.

چرا باید کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مطالعه‌ی متن مقررات تاریخی آزادی انتشار و محدودیت‌های مطبوعات.
• شناخت تقسیم مسئولیت میان نویسنده، مدیر روزنامه و عوامل توزیع.
• آشنایی با اصطلاحات حقوقی مشروطه به کمک توضیحات پاورقی.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نخستین قانون مطبوعات ایران مصوب ۱۲۸۶ شمسی به انضمام قانون راجع به نظارت مطبوعات مصوب ۱۳۰۱ شمسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق علاقه‌مند به پیشینه‌ی قانون‌گذاری.
• پژوهشگران تاریخ مطبوعات و مشروطه.
• علاقه‌مندان به بررسی تاریخی آزادی بیان و نظارت بر انتشار.