کتاب زمان‌ بندی بهره‌ برداری جنگل از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی

کتاب زمان بندی بهره برداری جنگل (از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی) نوشته‌ی پیت بتینگر، مسئله‌ی انتخاب زمان و مکان فعالیت‌های مدیریتی جنگل را بررسی می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که بهترین تصمیم برای هر توده‌ی درختی لزوماً بهترین برنامه برای کل جنگل نیست؛ زیرا تداوم تولید چوب، حفظ زیستگاه‌ها و دستیابی به اهداف اقتصادی ممکن است به انتخاب‌های متفاوتی نیاز داشته باشند. مقداد جورغلامی این کتاب را ترجمه کرده و انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است. موضوع اصلی کتاب، شناخت روش‌های ریاضی و اکتشافی برای تدوین برنامه‌های شدنی و ارزیابی پیامدهای مدیریتی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خریداری و دانلود کنید.

درباره کتاب زمان‌ بندی بهره‌ برداری جنگل از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی

کتاب زمان بندی بهره برداری جنگل (از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی)، نوشته‌ی پیت بتینگر، زمان‌بندی برداشت را بخشی از تصمیم‌گیری درباره‌ی مدیریت منابع جنگلی معرفی می‌کند. مسئله فقط تعیین نوبت قطع درختان نیست؛ برنامه‌ریز باید رابطه‌ی میان تولید چوب، درآمد، هزینه، زیستگاه حیات‌وحش و دیگر کارکردهای جنگل را نیز در نظر بگیرد. نویسنده با تکیه بر تجربه‌ی برنامه‌ریزی، تدریس و مشاوره، به مؤلفه‌هایی می‌پردازد که در تدوین مدل‌های مدیریتی نقش دارند؛ از جمله داده‌های آماربرداری، ویژگی‌های جغرافیایی و سیاست‌های مدیریتی. بحث کتاب به مقیاس‌های گوناگون مدیریت جنگل مربوط می‌شود؛ از توده‌ی درختی تا کل جنگل و سیمای سرزمین. نمونه‌ی جنگل فرضی پلانترزویل نیز برای توضیح چگونگی ارزیابی برنامه‌های مدیریتی به کار می‌رود. این نمونه توجه خواننده را به تفاوت میان مطلوب‌بودن نتیجه‌ی یک مدل و امکان اجرای آن در شرایط واقعی جلب می‌کند؛ زیرا مدل‌ها نمی‌توانند همه‌ی روابط و رخدادهای پیش‌بینی‌نشده را بازتاب دهند.
این کتاب در ۱۲ فصل، روش‌های مختلف برنامه‌ریزی و حل مسائل زمان‌بندی برداشت را معرفی می‌کند. از جمله‌ی موضوعات فصل‌ها می‌توان به برنامه‌ریزی خطی، برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط، برنامه‌ریزی آرمانی، جست‌وجوی دودویی، تپه‌نوردی، جست‌وجوی تصادفی، پذیرش آستانه‌ای، تبرید شبیه‌سازی‌شده، جست‌وجوی ممنوعه و الگوریتم ژنتیک اشاره کرد. مثال‌ها، نمودارهای فرایند و کاربردهای هر روش، مباحث ریاضی را به مسائل مدیریت جنگل پیوند می‌دهند. فصل پایانی معیارهایی مانند کارایی پردازش، جامع‌نگری، شدنی‌بودن، بهینگی و قانونی‌بودن را برای ارزیابی و انتخاب روش بررسی می‌کند. فصل‌ها همچنین شامل خلاصه، پیام اصلی، پرسش‌ها و منابع هستند و آزمونی پایانی برای استفاده‌ی درسی در کتاب آمده است. پیشگفتار مترجم نیز به تعارض میان تولید و حفاظت و ضرورت تأمین هم‌زمان خدمات گوناگون جنگل می‌پردازد. این کتاب برای آشنایی با روش‌های برنامه‌ریزی و ملاحظات مربوط به اجرای تصمیم‌های مدیریتی منبعی آموزشی فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب زمان‌ بندی بهره‌ برداری جنگل از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی

برنامه‌ریزی برداشت جنگل باید فعالیت‌های مدیریتی را در زمان و مکان مناسب تخصیص دهد؛ اما اهداف مختلف همیشه همسو نیستند. کتاب زمان بندی بهره برداری جنگل (از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی) توضیح می‌دهد که برنامه‌ریزی خطی برای مسائلی با روابط خطی مناسب است. برنامه‌ریزی عدد صحیح، تصمیم‌های گسسته‌ای مانند برداشت یا عدم برداشت یک توده را مدل‌سازی می‌کند. برنامه‌ریزی آرمانی نیز انحراف از اهداف چندگانه را وارد محاسبات می‌کند. روش‌های اکتشافی فضای راه‌حل را با قواعد متفاوت جست‌وجو می‌کنند؛ برخی فقط تغییرات بهبودیافته را می‌پذیرند و برخی امکان پذیرش موقت نتایج ضعیف‌تر را دارند. انتخاب روش باید با پیچیدگی مسئله، داده‌ها، زمان و نیروی انسانی تناسب داشته باشد. نتیجه‌ی بهینه‌ی ریاضی به‌تنهایی کافی نیست؛ برنامه باید شدنی باشد و محدودیت‌های اجرای واقعی را نیز در نظر بگیرد.

چرا باید کتاب زمان‌ بندی بهره‌ برداری جنگل از برنامه ریزی خطی تا جست و جوی اکتشافی را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی روش‌های دقیق و اکتشافی، معیارهایی برای انتخاب روش حل مسئله‌ی زمان‌بندی برداشت فراهم می‌کند.
• بحث اهداف چندگانه، تعارض‌های احتمالی میان درآمد، تولید چوب و حفظ زیستگاه‌ها را روشن می‌کند.
• مثال‌های مدیریتی تفاوت میان بهینگی در سطح توده و کل جنگل را نشان می‌دهند.
• بررسی شدنی‌بودن و قانونی‌بودن، ارزیابی برنامه را از سنجش مقدار تابع هدف فراتر می‌برد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• این کتاب برای دانشجویان جنگلداری و مهندسی جنگل که روش‌های کمّی برنامه‌ریزی برداشت را مطالعه می‌کنند، مناسب است.
• این کتاب به کارشناسان و مدیران جنگل که مسئول تخصیص فعالیت‌ها و ارزیابی برنامه‌های مدیریتی هستند، پیشنهاد می‌شود.
• خواندن این کتاب برای پژوهشگران تحقیق در عملیات که به کاربرد بهینه‌سازی در منابع طبیعی علاقه دارند، مناسب است.
• این کتاب برای سیاست‌گذاران منابع طبیعی که پیامدهای گزینه‌های مدیریتی را بررسی می‌کنند، کاربرد دارد.