کتاب حکمرانی سایبری

کتاب حکمرانی سایبری (آینده حکمرانی در فضای مجازی)، نوشته لوسی کادلتسووا و ترجمه محمدسجاد باقی، به یکی از موضوعات مهم در حوزه‌ی سیاست و فناوری می‌پردازد: دولت‌ها چگونه می‌توانند در فضایی که مرزهای جغرافیایی در آن کم‌رنگ شده‌ است، اقتدار و حاکمیت خود را اعمال کنند؟ نشر سنجاق در سال ۱۴۰۵ این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده با مرور تحول تاریخی مفهوم حاکمیت و بررسی نمونه‌هایی از استونی، هلند، ترکیه و ایالات متحده، نشان می‌دهد که فضای مجازی به عرصه‌ای برای قانون‌گذاری، اعمال قدرت، مذاکره و رقابت میان دولت‌ها و دیگر بازیگران تبدیل شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حکمرانی سایبری اثر لوسی کادلتسووا

کتاب حکمرانی سایبری (Cyber sovereignty: the future of governance in cyberspace)، نوشته‌ی لوسی کادلتسووا، به این پرسش اساسی می‌پردازد که حاکمیت دولت در فضای مجازی چه معنایی پیدا می‌کند و این مفهوم با الگوهای کلاسیک حاکمیت چه تفاوتی دارد. نویسنده بحث خود را با بررسی دو تصور متفاوت درباره‌ی فضای سایبری آغاز می‌کند: دیدگاهی که در سال‌های نخست شکل‌گیری اینترنت این فضا را قلمرویی مستقل از دولت‌ها می‌دانست و دیدگاهی که در آن دولت‌ها به‌تدریج ابزارهای حقوقی، فنی و سیاسی خود را برای حضور و اعمال قدرت در این حوزه گسترش داده‌اند. در ادامه، کتاب به رابطه‌ی میان اقتدار، کنترل، قلمرو، داده و بازیگران غیردولتی می‌پردازد و نشان می‌دهد که هریک از این عوامل چه نقشی در شکل‌گیری حاکمیت سایبری دارند.

کتاب حکمرانی سایبری در هفت فصل‌، سیر تحول مفهوم حاکمیت را از ریشه‌های تاریخی آن تا دوره‌ی جهانی‌شدن دنبال می‌کند و سپس این چهارچوب نظری را به فضای سایبری پیوند می‌دهد. فضای سایبری مجموعه‌ای از لایه‌های به‌هم‌پیوسته، از زیرساخت‌های فیزیکی و کد گرفته تا مقررات و داده، را در بر می‌گیرد. لوسی کادلتسووا دامنه‌ی بحث را به موضوعاتی مانند تنظیم‌گری اینترنت، هنجارهای بین‌المللی، حفاظت از زیرساخت‌های ملی و نقش شرکت‌های خصوصی گسترش می‌دهد. او برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، الگوی چهارگانه‌ای از حاکمیت را مطرح می‌کند و آن را در مطالعه‌ی موردی استونی، هلند، ترکیه و ایالات متحده به کار می‌گیرد.

کتاب حکمرانی سایبری از یک سو به مباحث نظری حاکمیت می‌پردازد و از سوی دیگر با بررسی نمونه‌های مشخص، شیوه‌های اعمال و بازتعریف حاکمیت دولت‌ها در فضای مجازی را بررسی می‌کند. کتاب در این مسیر به رابطه و گاه تنش میان ارزش‌های دموکراتیک، امنیت ملی، کنترل اینترنت و همکاری دولت‌ها با بخش خصوصی نیز توجه دارد. لوسی کادلتسووا فضای سایبری را مرحله‌ای تازه در تحول مفهوم حاکمیت می‌داند؛ مرحله‌ای که در آن قانون، فناوری و سیاست بیش از گذشته در ارتباط با یکدیگر قرار می‌گیرند.

خلاصه کتاب حکمرانی سایبری

کتاب حکمرانی سایبری بحث خود را با این دیدگاه آغاز می‌کند که دولت‌ها در فضای مجازی نیز به‌دنبال حفظ و بازتعریف اقتدار خود هستند. لوسی کادلتسووا ابتدا تحول تاریخی مفهوم حاکمیت را از دوره‌های کلاسیک تا جهان معاصر بررسی می‌کند و سپس توضیح می‌دهد که ویژگی‌های فضای سایبری، از جمله فرامرزی‌بودن، وابستگی به زیرساخت‌های فنی و حضور گسترده‌ی بازیگران غیردولتی، شیوه‌های اعمال حاکمیت را دستخوش تغییر کرده است.

کتاب حکمرانی سایبری در ادامه، با بررسی چند نمونه‌ی مشخص نشان می‌دهد که حاکمیت سایبری حوزه‌های گوناگونی مانند قانون‌گذاری، مذاکره‌ی بین‌المللی، حفاظت از داده‌ها، سیاست‌های مربوط به دسترسی به اینترنت و مدیریت زنجیره‌ی تأمین فناوری را در بر می‌گیرد. دغدغه‌ی اصلی اثر بررسی این مسئله است که چگونه دولت‌ها در مواجهه با ویژگی‌های فضای مجازی، ابزارها و شیوه‌های اعمال حاکمیت خود را تغییر می‌دهند.

چرا باید کتاب حکمرانی سایبری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حکمرانی سایبری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی میان مفهوم کلاسیک حاکمیت و مسائل جدید فضای مجازی را بررسی می‌کند و به درک بهتر تغییرات این مفهوم در عصر دیجیتال کمک می‌کند.
• این کتاب چهار الگوی متفاوت اعمال حاکمیت در فضای سایبری را معرفی می‌کند و ویژگی‌های هریک را توضیح می‌دهد.
• این کتاب با بررسی نمونه‌های استونی، هلند، ترکیه و ایالات متحده، مباحث نظری را به تجربه‌های واقعی دولت‌ها پیوند می‌دهد.
• این کتاب ارتباط میان امنیت سایبری، تنظیم‌گری اینترنت و حاکمیت بر داده‌ها را بررسی می‌کند.
• این اثر نقش دولت‌ها، شرکت‌های خصوصی و نهادهای بین‌المللی را در شکل‌گیری و اجرای سیاست‌های فضای سایبری بررسی می‌کند.
• این کتاب به خواننده کمک می‌کند تا تفاوت میان اقتدار حقوقی و کنترل فنی را در حوزه‌ی حکمرانی سایبری درک کند.

خواندن کتاب حکمرانی سایبری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب حکمرانی سایبری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، روابط بین‌الملل و مطالعات حکمرانی که به بررسی رابطه‌ی دولت و فضای مجازی علاقه‌مندند.
• علاقه‌مندان به سیاست‌گذاری فناوری که درباره‌ی تنظیم‌گری اینترنت، حاکمیت داده و زیرساخت‌های دیجیتال مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند مفهوم حاکمیت را در پیوند با فناوری‌های دیجیتال و فراتر از مرزهای جغرافیایی بررسی کنند.
• کسانی که به مطالعه‌ی نمونه‌های واقعی از سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری دولت‌ها در حوزه‌ی سایبری علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش دولت‌ها، شرکت‌های فناوری و دیگر بازیگران غیردولتی را در شکل‌گیری حکمرانی سایبری بهتر بشناسند.

درباره لوسی کادلتسووا

لوسی کادلتسووا پژوهشگر حوزه‌ی امنیت سایبری و روابط میان دولت‌ها و فضای مجازی است. او پژوهشگر پسادکتری در مرکز پژوهش صلح پراگ و همکار ارشد شرکت سایب‌اکسر تکنولوژیز است. کادلتسووا دکترای خود را از دانشگاه چارلز در پراگ دریافت کرده و در رشته‌ی صلح و امنیت بین‌المللی از دپارتمان مطالعات جنگ در کینگز کالج لندن مدرک کارشناسی ارشد گرفته است. او پیش‌تر با بورسیه‌ی فولبرایت به‌عنوان پژوهشگر مهمان در مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست فعالیت کرده و در مرکز ملی امنیت سایبری جمهوری چک نیز مشغول به کار بوده است.

حوزه‌ی اصلی پژوهش‌های کادلتسووا امنیت سایبری و به‌ویژه شیوه‌ی رفتار و رویکرد دولت‌ها در فضای مجازی به‌عنوان عرصه‌ای تازه برای اعمال قدرت و نفوذ است. از آثار پژوهشی او می‌توان به مقاله‌هایی درباره‌ی مسئولیت دولت‌ها در عصر سایبری، امنیت سایبری جمهوری چک و تهدید باج‌افزارها برای زیرساخت‌های حیاتی اشاره کرد. او همچنین در سال ۲۰۲۴ کتاب حکمرانی سایبری را منتشر کرد که در آن مفهوم حاکمیت در فضای سایبری و شیوه‌های اعمال اقتدار دولت‌ها در این حوزه را بررسی می‌کند.

بخشی از کتاب حکمرانی سایبری

«حاکمیت دولت ایده‌ای پساقرون‌وسطایی است. تحت این پرچم، مقامات سیاسی و مذهبی اروپا تلاش کردند از سلطه پاپ و امپراتوری رهایی یابند و استقلال خود را از این قدرت‌ها و همچنین از یکدیگر برقرار کنند. سیاست قدرت در قرون وسطی ساختاری متنوع، پراکنده و تقریباً آشوبناک از لایه‌های متقابل وابسته به اقتدار را نشان می‌داد. اگرچه اقتدار سلطنتی وجود داشت که توسط پادشاهان و ملکه‌ها تجسم می‌یافت، اما لایه‌های سیاسی و الهیاتی بالاتر و پایین‌تر نیز وجود داشتند که به طور قابل‌توجهی اقتدار سلطنتی را محدود می‌کردند. کلیسای کاتولیک روم و پاپ در رأس آن، مقامات سیاسی-الهیاتی بودند که بر پادشاهان و ملکه‌های قرون وسطی سلطه داشتند. در زیر پادشاه، یا حتی گاهی در سطحی برابر با او، مقامات معنوی و دنیوی مانند اسقف‌های اعظم و کاردینال‌ها بودند که نفوذ مذهبی و سیاسی قابل‌توجهی داشتند.»