کتاب صفات الهی

کتاب صفات الهی (Philosophy of religion: an anthology) نوشته لوئیس پویمن و ترجمه رضا الهی منش است و از سوی انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شده است. این کتاب بخشی از مباحث فلسفه‌ی دین را گرد آورده و بر سه صفت بحث‌برانگیز خداوند تمرکز دارد: سرمدیت، علم مطلق و قدرت مطلق. متن کتاب فقط به طرح دیدگاه‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه استدلال‌های موافق و مخالف را کنار هم می‌گذارد و زمینه‌ی سنجش آن‌ها را فراهم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صفات الهی

کتاب صفات الهی، نوشته‌ی لوئیس پویمن، به یکی از مباحث مهم فلسفه‌ی دین می‌پردازد: معنای صفاتی مانند سرمدیت، علم مطلق و قدرت مطلق خداوند و پرسش‌های فلسفی پیرامون آن‌ها. نویسنده نشان می‌دهد که این صفات صرفاً مفاهیمی اعتقادی نیستند، بلکه هر یک مسائل و چالش‌های فلسفی متعددی را به همراه دارند. در این میان، سنت الهیاتی یهودی_مسیحی این اوصاف را برای تمایز خداوند از مخلوقات مهم می‌داند و فیلسوفان و الهی‌دانان درباره‌ی سازگاری، حدود و پیامدهای آن‌ها دیدگاه‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند. مترجم نیز در مقدمه و یادداشت‌های کتاب، این مباحث را از منظر کلام و فلسفه‌ی اسلامی بررسی و می‌کند.

کتاب مجموعه‌ای از مقاله‌ها و مقدمه‌های توضیحی است و در سه فصل اصلی تنظیم شده است. فصل نخست به مفهوم سرمدیت اختصاص دارد و تلقی زمانی و فرازمانی از این صفت را بررسی می‌کند. در این بخش، استدلال‌های مربوط به خدای فرازمان و همچنین چالش‌های ارتباط چنین خدایی با جهان، تاریخ و افعال زمانی مطرح می‌شود.

فصل دوم به علم مطلق الهی و مسئله‌ی اختیار انسان می‌پردازد و سازگاری یا ناسازگاری علم پیشین خداوند با آزادی انسان را از خلال دیدگاه‌های فیلسوفانی مانند نلسون پایک، پلانتینگا و آگوستین بررسی می‌کند. فصل سوم نیز قدرت مطلق خداوند را موضوع بحث قرار می‌دهد و مسائلی مانند امکان انجام امور محال، مسئله‌ی سنگ و رابطه‌ی قدرت الهی با گناه را بررسی می‌کند.

در مجموع، صفات الهی از لوئیس پویمن گفت‌وگویی میان سنت فلسفه‌ی دین غربی و دیدگاه‌های انتقادی مترجم در حوزه‌ی کلام و فلسفه‌ی اسلامی است؛ گفت‌وگویی که هم به تحلیل مفاهیم و استدلال‌های فلسفی می‌پردازد و هم تفاوت مبانی الهیاتی در این دو سنت را مورد توجه قرار می‌دهد.

خلاصه کتاب صفات الهی

کتاب صفات الهی در سه محور اصلی به بررسی مهم‌ترین صفات خداوند می‌پردازد. محور نخست به سرمدیت خداوند اختصاص دارد و این پرسش را بررسی می‌کند که آیا خداوند بیرون از زمان قرار دارد یا در امتداد زمان حضور دارد.

محور دوم به علم مطلق الهی و اختیار انسان می‌پردازد و دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی رابطه‌ی علم پیشین خداوند با آزادی انسان را بررسی می‌کند؛ از جمله این پرسش که آیا علم پیشین الهی می‌تواند اختیار انسان را محدود کند یا خیر.

محور سوم نیز قدرت مطلق خداوند را موضوع بحث قرار می‌دهد و پرسش‌هایی درباره‌ی حدود قدرت الهی، نسبت آن با امور محال منطقی و امکان گناه‌کردن خداوند مطرح می‌کند. کتاب در هر یک از این بخش‌ها، استدلال‌ها و دیدگاه‌های مختلف را ارائه می‌دهد و زمینه را برای بررسی، نقد و مقایسه‌ی آن‌ها فراهم می‌کند.

چرا باید کتاب صفات الهی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب صفات الهی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سه مسئله‌ی مهم خداشناسی را در قالب بحث‌های دقیق فلسفی کنار هم قرار می‌دهد: سرمدیت، علم مطلق و قدرت مطلق.
• خواننده با استدلال‌های موافق و مخالف درباره‌ی نسبت علم پیشین الهی و اختیار انسان آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد که هر تعریف از صفات الهی چه پیامدهایی برای فهم خدا، جهان و انسان دارد.
• یادداشت‌ها و نقدهای مترجم، امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌های فلسفه‌ی دین غربی با سنت کلامی و فلسفی اسلامی را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب صفات الهی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب صفات الهی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه و الهیات که می‌خواهند با مناقشه‌های اصلی صفات الهی آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت علم پیشین خداوند و اختیار انسان سؤال دارند.
• کسانی که می‌خواهند بحث قدرت مطلق و اشکالات مشهور مربوط به آن را دقیق‌تر دنبال کنند.
• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی دین غربی که مایل‌اند این مباحث را در کنار نقدهای برخاسته از سنت اسلامی بخوانند.
• مخاطبانی که از متن‌های استدلالی و مقایسه‌ی دیدگاه‌های مختلف لذت می‌برند.