کتاب داستان کیهان

کتاب داستان کیهان (به زبان ساده برای نوجوانان)، نوشته هیوبرت ریوز و ترجمه محمدعلی کارگر شورکی، توسط نشر سنجاق منتشر شده است. این کتاب در قالب گفت‌وگو میان پدربزرگی آگاه و نوجوانی پرسشگر، به سراغ پرسش‌هایی درباره‌ی جهان می‌رود: جهان چقدر گسترده است؟ ستاره‌ها چه ارتباطی با زندگی ما دارند؟ آیا تماشای آسمان شب در واقع به معنای دیدن گذشته است؟ نویسنده مفاهیم اخترشناسی و کیهان‌شناسی را با مثال‌های ساده و ملموس توضیح می‌دهد و خواننده را قدم‌به‌قدم با چگونگی شکل‌گیری شناخت انسان از کیهان آشنا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داستان کیهان اثر هیوبرت ریوز

کتاب داستان کیهان، نوشته‌ی هیوبرت ریوز، دانسته‌هایی درباره‌ی آسمان، ستاره‌ها، کهکشان‌ها و تاریخ جهان را در قالب گفت‌وگویی میان پدربزرگ و نوه روایت می‌کند. داستان با تماشای آسمان شب آغاز می‌شود؛ تجربه‌ای ساده که نوجوان را با پرسش‌هایی درباره‌ی فاصله‌ی ستاره‌ها، سن خورشید، انبساط جهان و احتمال وجود حیات در نقاط دیگر کیهان روبه‌رو می‌کند. نویسنده به ارائه‌ی اطلاعات علمی بسنده نمی‌کند و به مسیر رسیدن انسان به این شناخت‌ها نیز می‌پردازد؛ او نشان می‌دهد که مشاهده، اندازه‌گیری و مقایسه به شکل‌گیری برداشت ما از جهان کمک کرده‌اند.

فصل‌های کتاب هرکدام به یکی از پرسش‌های مهم درباره‌ی کیهان اختصاص دارند؛ از فاصله‌ی ستاره‌ها و ترکیب آن‌ها گرفته تا منبع انرژی خورشید، انبساط جهان، سن کیهان و احتمال وجود حیات در جایی دیگر. هیوبرت ریوز برای توضیح مفاهیمی مانند سال نوری، واکنش‌های هسته‌ای، مرگ ستاره‌ها و مهبانگ از مثال‌هایی مانند پژواک صدا، خمیر کشمشی، جنگل بلوط و چرخه‌ی شکل‌گیری اتم‌ها کمک می‌گیرد. یکی از نکته‌های مهم کتاب توجه به پیوند میان زندگی انسان و تاریخ کیهان است. ماده‌ای که بدن ما را تشکیل می‌دهد حاصل فرایندهایی است که در ستاره‌ها رخ داده‌ است، بنابراین شناخت کیهان می‌تواند به درک عمیق‌تر از منشأ خودمان نیز کمک کند.

خلاصه کتاب داستان کیهان

کتاب داستان کیهان با گفت‌وگویی شبانه زیر آسمان پرستاره آغاز می‌شود. این گفت‌وگو به‌تدریج به مجموعه‌ای از پرسش‌های اساسی درباره‌ی جهان می‌رسد. هیوبرت ریوز توضیح می‌دهد که فاصله‌ی ستاره‌ها چگونه اندازه‌گیری می‌شود، نور چگونه اطلاعاتی را از گذشته‌ی اجرام آسمانی به ما می‌رساند و خورشید و دیگر ستاره‌ها از چه موادی تشکیل شده‌اند. سپس موضوع‌هایی مانند تولد و مرگ ستاره‌ها، شکل‌گیری اتم‌ها و منظومه‌ها، انبساط جهان و شواهد مربوط به مهبانگ بررسی می‌شوند.

کتاب داستان کیهان در ادامه، به سن کیهان و احتمال وجود حیات در سیاره‌های دیگر می‌پردازد. در تمام این مباحث، یک نکته اهمیت ویژه‌ای دارد: علم مجموعه‌ای از پاسخ‌های قطعی و ازپیش‌آماده نیست، بلکه با پرسش‌کردن، مشاهده و آزمودن شکل می‌گیرد. کتاب از همین مسیر تلاش می‌کند نوجوانان را با شیوه‌ی نگاه علمی به جهان آشنا کند و جایگاه انسان را در پهنه‌ی کیهان به پرسش بگیرد.

چرا باید کتاب داستان کیهان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب داستان کیهان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پرسش‌های اساسی درباره‌ی ستاره‌ها، خورشید، کهکشان‌ها و تاریخ جهان را در قالب داستانی پیوسته مطرح می‌کند.
• خواننده درمی‌یابد که شناخت علمی کیهان حاصل مشاهده، اندازه‌گیری، مقایسه و استدلال است، نه صرفاً حفظ‌کردن مجموعه‌ای از اطلاعات.
• مفاهیمی مانند سال نوری، انبساط جهان و چرخه‌ی زندگی ستاره‌ها با مثال‌هایی ساده توضیح داده می‌شوند.
• این کتاب ارتباط میان تاریخ کیهان و زندگی روی زمین را بررسی می‌کند و به منشأ عناصر سازنده‌ی موجودات زنده می‌پردازد.
• موضوع‌هایی مانند مهبانگ، سن جهان و احتمال وجود حیات فرازمینی می‌توانند ذهن خواننده را با پرسش‌هایی روبه‌رو کنند که هنوز پاسخی قطعی برای آن‌ها وجود ندارد.

خواندن کتاب داستان کیهان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب داستان کیهان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• نوجوانانی که می‌خواهند با مفاهیم و پرسش‌های اصلی اخترشناسی آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به کیهان‌شناسی که ترجیح می‌دهند مفاهیم علمی را در قالب گفت‌وگویی ساده و قابل‌فهم دنبال کنند.
• کسانی که می‌خواهند ارتباط میان پیدایش ستاره‌ها، شکل‌گیری اتم‌ها و پیدایش زندگی روی زمین را بهتر بشناسند.
• خوانندگانی که کتاب‌های علمی مبتنی‌بر پرسش و گفت‌وگو را می‌پسندند.
• والدین و مربیانی که به‌دنبال کتابی برای آشناکردن نوجوانان با موضوع‌هایی مانند ستاره‌ها، مهبانگ و تاریخ کیهان هستند.

درباره هیوبرت ریوز

هیوبرت ریوز، اخترفیزیک‌دان فرانسوی‌‌ـ‌کانادایی و مروج علم، در ۱۳ ژوئیه‌ی ۱۹۳۲ در مونترال به دنیا آمد و دوران کودکی خود را در کبک گذراند. او در سال ۱۹۵۳ مدرک کارشناسی فیزیک را از دانشگاه مونترال گرفت. ریوز در سال ۱۹۵۶ از دانشگاه مک‌گیل مدرک کارشناسی ارشد گرفت و پایان‌نامه‌ی خود را درباره‌ی شکل‌گیری پوزیترونیوم در هیدروژن و هلیوم نوشت. او در سال ۱۹۶۰ نیز دکترای خود را از دانشگاه کرنل دریافت کرد.

ریوز پس از پایان تحصیلات دانشگاهی، فعالیت علمی و آموزشی خود را ادامه داد. او از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۴ در دانشگاه مونترال به تدریس فیزیک پرداخت و در همین دوره به‌عنوان مشاور با ناسا همکاری کرد. در سال ۱۹۶۵ به مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه (CNRS) پیوست و به مقام مدیر پژوهش رسید.

ریوز در کنار فعالیت‌های دانشگاهی و پژوهشی، بخش مهمی از زندگی حرفه‌ای خود را به توضیح علم برای عموم اختصاص داد. حضور در برنامه‌های تلویزیونی و تلاش برای بیان ساده‌ی مفاهیم علمی، به‌ویژه در حوزه‌ی اخترفیزیک و کیهان‌شناسی، او را به چهره‌ای شناخته‌شده در زمینه‌ی ترویج علم تبدیل کرد. بسیاری از آثار او نیز با همین رویکرد نوشته شده‌اند و تلاش می‌کنند مفاهیم پیچیده‌ی مربوط به جهان و ساختار کیهان را برای مخاطبان غیرمتخصص قابل‌فهم کنند.

هیوبرت ریوز در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۳، در ۹۱سالگی درگذشت.