کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی

کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی (ناگفته‌ها و شگفتانه‌ها) نوشته عباس خامه یار است که انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است. این کتاب به رابطۀ جمهوری اسلامی ایران با اخوان‌المسلمین و دگرگونی‌های جهان عرب می‌پردازد و نشان می‌دهد خیزش‌های عربی چگونه معادلات فکری، سیاسی و منطقه‌ای را تغییر داده‌اند. نویسنده باتکیه‌بر مشاهدات میدانی، گفت‌وگو با چهره‌های اثرگذار و بررسی ریشه‌های تاریخی، تصویری از همگرایی‌ها، اختلاف‌ها و پیچیدگی‌های این مناسبات ترسیم کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی

کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی نوشته عباس خامه یار به یکی از گره‌های مهم سیاست و اندیشه در جهان اسلام می‌پردازد: نسبت ایران با اخوان‌المسلمین و جایگاه این رابطه در متن خیزش‌های عربی. نویسنده بحث را از زمینه‌های تاریخی آغاز می‌کند؛ از فروپاشی عثمانی، سایکس - پیکو و مسئلۀ فلسطین تا شکل‌گیری جریان‌های اسلام‌گرا و پیدایش اخوان. به‌این‌ترتیب، کتاب فقط به یک دورۀ خاص محدود نمی‌ماند و تلاش می‌کند نشان دهد تحولات سیاسی منطقه بدون شناخت ریشه‌های فکری و تاریخی آن‌ها قابل فهم نیست.
کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی در ادامه به بهار عربی، به‌ویژه تحولات مصر، می‌رسد و نقش بازیگران مختلف را در این میدان بررسی می‌کند. در این مسیر، اخوان‌المسلمین نه فقط به‌عنوان یک تشکیلات سیاسی، بلکه به‌عنوان جریانی با فرازونشیب‌های فکری، تجربه‌ی حکمرانی، بحران هویتی و چالش بازسازی معرفی می‌شود. نویسنده به نقش جوانان، رسانه‌های دیجیتال، رقابت قدرت‌های منطقه‌ای، مسئلۀ سوریه، محور مقاومت و ایدۀ تقریب مذاهب هم پرداخته است. فضای این کتاب بیشتر تحلیلی و مستند است و از خلال آن می‌توان با لایه‌های پنهان‌تر رابطۀ ایران و اخوان، نقاط اشتراک و افتراق دو طرف و اثر رخدادهای منطقه‌ای بر این مناسبات آشنا شد.
کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی همچنین از تجربه‌ها و گفت‌وگوهای مستقیم نویسنده با نخبگان جهان اسلام بهره می‌گیرد و به همین دلیل، فقط بر گزارش رویدادها تکیه ندارد. آن کتاب سؤالاتی مهم را پیش می‌کشد: اسلام‌گرایی پس از ورود به قدرت چه تغییری می‌کند، اخوان پس از شکست‌ها و فشارها چه مسیری پیش رو دارد و ایران در برابر این دگرگونی‌ها با چه فرصت‌ها و موانعی روبه‌رو است. همین پرسش‌ها به اثر حال‌وهوایی پژوهشی و درعین‌حال مسئله‌محور داده‌اند.

خلاصه کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی

کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی روندی تاریخی و تحلیلی را دنبال می‌کند تا رابطۀ ایران و اخوان‌المسلمین را در بستر تحولات جهان عرب توضیح دهد. نویسنده ابتدا از فروپاشی نظم قدیم در جهان اسلام، شکل‌گیری ملی‌گرایی‌ها، مسئلۀ فلسطین و پیدایش اخوان‌المسلمین شروع می‌کند. سپس به تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر جریان‌های اسلام‌گرا و شکل‌گیری دوره‌هایی از همگرایی و واگرایی میان ایران و اخوان می‌رسد.
بخش مهمی از کتاب به خیزش‌های عربی اختصاص دارد؛ جایی که نقش جوانان، رسانه‌های اجتماعی، اعتراض‌های مردمی و ورود اخوان به عرصۀ قدرت بررسی می‌شود. در ادامه، کتاب نشان می‌دهد که تجربه‌ی مصر، بحران سوریه و رقابت بازیگران منطقه‌ای چگونه هم بر سرنوشت اخوان اثر گذاشتند و هم رابطۀ آن با ایران را وارد مرحلۀ تازه‌ای کردند.

چرا باید کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطۀ ایران و اخوان‌المسلمین را در یک چهارچوب تاریخی و سیاسی کنار هم می‌گذارد و تصویر پراکنده‌ای ارائه نمی‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند ریشه‌های فکری و سیاسی خیزش‌های عربی را فراتر از خبرها و روایت‌های کوتاه دنبال کند.
• این اثر نقش مصر، سوریه، فلسطین، ترکیه، قطر و عربستان را در تغییر موازنۀ منطقه‌ای کنار مسئلۀ اخوان بررسی می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد تجربه‌ی ورود اسلام‌گرایان به قدرت چه پرسش‌ها و بحران‌هایی را پیش کشیده است.
• مطالعۀ آن برای فهم پیوند میان رسانه‌های دیجیتال، نسل جوان و اعتراض‌های سیاسی در جهان عرب مفید است.
• این کتاب از گفت‌وگوها و مشاهدات میدانی نویسنده بهره برده و فقط به نقل روایت‌های کلی بسنده نکرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سیاست خاورمیانه که می‌خواهند ریشه‌ها و پیامدهای خیزش‌های عربی را دقیق‌تر بشناسند.
• خوانندگانی که دربارۀ رابطۀ ایران با جریان‌های اسلام‌گرای اهل سنت پرسش دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، مطالعات منطقه‌ای و اندیشۀ سیاسی اسلام.
• کسانی که می‌خواهند نقش اخوان‌المسلمین را در تحولات مصر و جهان عرب بهتر درک کنند.
• مخاطبانی که به بررسی پیوند میان تحولات میدانی، رسانه‌های اجتماعی و دگرگونی‌های سیاسی علاقه دارند.

بخشی از کتاب ایران، اخوان و خیزش های عربی

«تحولات موسوم به «بهار عربی» نقطۀ عطفی در تاریخ معاصر جهان عرب و خاورمیانه به‌شمار می‌آید؛ تحولاتی که نه‌تنها نظم سیاسی حاکم بر بسیاری از کشورهای عربی را درنوردید، بلکه شکاف‌های عمیق اجتماعی، اقتصادی و هویتی را نیز آشکار ساخت. ازآنجاکه بررسی تطورات فکری و راهبردی جریان اخوان‌المسلمین بدون شناخت دقیق زمینه‌های پیدایش بهار عربی ناقص خواهد بود، این بخش از پژوهش، تلاش دارد با تبیینی چندلایه و تحلیلی، به بازشناسی ریشه‌های نظری و عملی این خیزش‌ها بپردازد و بستر مناسبی برای تحلیل جایگاه و عملکرد اسلام‌گرایان در بخش‌های بعدی کتاب فراهم آورد.
در نگاه نخست، بهار عربی واکنشی به مجموعه‌ای از بحران‌های انباشته در کشورهای عربی بود؛ ساختارهای استبدادی که دهه‌ها بر منابع و ارادۀ عمومی مسلط بودند، اقتصادهای رانتی و وابسته به قدرت‌های خارجی، گسست میان نسل حاکم و جوانان تکنولوژیک، و نیز تداوم اشغال و تحقیر ملت‌های عرب، به‌ویژه در مسئلۀ فلسطین؛ اما در لایه‌های عمیق‌تر، این تحولات را باید نشانه‌ای از تلاقی یک بحران تمدنی با فرصت‌های فن‌آورانه دانست، بحرانی که زوال مشروعیت سیاسی و فروپاشی نظم اخلاقی در نظام‌های مستقر را آشکار ساخت و فرصت‌هایی را برای بازآفرینی نظم سیاسی فراهم کرد.»