کتاب دین و نوسازی

کتاب دین و نوسازی (بررسی تطبیقی نسبت میان دین و مدرنیزاسیون در ایران و مالزی) نوشته نسیم نعمتی زاده است و این کتاب را نشر نقد فرهنگ منتشر کرده است. این اثر با تمرکز بر نظریه‌های جامعه‌شناسی دین، به واکاوی چگونگی تعامل نهادهای دینی و شریعت با جریان‌های تجدد در دو بستر تاریخی متفاوت می‌پردازد و تمایز کارکردی سازمان روحانیت را در مسیر توسعه بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دین و نوسازی

کتاب دین و نوسازی نوشته نسیم نعمتی زاده اثری در حوزه جامعه‌شناسی سیاسی و جامعه‌شناسی دین است که به بررسی تطبیقی دو تجربه تاریخی متفاوت در جهان اسلام می‌پردازد. نویسنده در این اثر تلاش کرده است نسبت متقابل میان آموزه‌ها و نهادهای دینی را با فرایند مدرنیزاسیون در دو کشور ایران و مالزی واکاوی کند. این کتاب در پنج فصل تنظیم شده است؛ در فصل اول تحت عنوان «مدخل بحث» به طرح مسئله و ضرورت انجام مطالعه تطبیقی میان دو جامعه پرداخته شده است. فصل دوم به «مطالعات نظری»، بررسی آرای متفکرانی چون ماکس وبر، کلیفورد گیرتز و وینستون دیویس، و معرفی مفاهیمی چون دیالکتیک دین و نوسازی و رویکرد تفاضلی اختصاص دارد. در فصل‌های بعدی نیز روش تحقیق، دوره‌های تاریخی قاجار و پهلوی در ایران و دوران استعمار، استقلال و نخست‌وزیری ماهاتیر محمد در مالزی ارزیابی شده و پیامدهای عملکرد سازمان‌های دینی در مواجهه با تجدد تحلیل شده است.
این کتاب نشان می‌دهد که تقابل یا همراهی با نوسازی امر ذاتی دین نیست، بلکه به ساختار شریعت و میزان پیوستگی دستگاه دینی با قدرت و منافع مستقر بازمی‌گردد. نویسنده با مقایسه شرایط درون‌زای تحولات در غرب و تجربه‌های برون‌زا در خاورمیانه و جنوب شرقی آسیا، سطوح خرد، میانه و کلان حضور دین را تفکیک می‌کند. در این مسیر، خواننده درمی‌یابد که چرا کشوری مسلمان مانند مالزی توانسته است از مسیر نوسازی اقتصادی و هماهنگی نسبی نیروهای دینی گام‌های بلندی بردارد، در حالی که در ایران معاصر، ایستادگی نهادهای سنتی در برابر تغییرات مدرن فرازونشیب‌های عمیق‌تری را رقم زده است.

خلاصه کتاب دین و نوسازی

کتاب دین و نوسازی بر این ایده مرکزی استوار است که نوع مواجهه دین با نوسازی امری یکدست، تک‌بعدی یا یک‌سره مثبت و منفی نیست، بلکه بر پایه یک «رویکرد تفاضلی» شکل می‌گیرد. بر این اساس، هر اندازه شریعت در یک مذهب فربه‌تر و دستگاه روحانیت سازمان‌یافته‌تر باشد، احتمال شکل‌گیری سدهای محکم در برابر مظاهر تجدد افزایش می‌یابد. نویسنده تشریح می‌کند که در سطح خرد، افراد و فعالان مذهبی می‌توانند پیشگام آموزش نوین و تغییرات اجتماعی باشند، اما در سطح کلان، تصلب ساختارها و نهادهای سنتی به مانعی در برابر نوآوری‌ها تبدیل می‌شود. مقایسه تحولات ایران و مالزی روشن می‌سازد که سازمان‌دهی مجدد اندیشه دینی و همسویی تدریجی با الزامات جهان مدرن، شرط پایه‌ای برای دستیابی به توسعه پایدار است.

چرا باید کتاب دین و نوسازی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دین و نوسازی (بررسی تطبیقی نسبت میان دین و مدرنیزاسیون در ایران و مالزی) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چارچوبی تحلیلی و جامعه‌شناختی برای فهم علل تفاوت روند توسعه در دو جامعه مسلمان ارائه می‌دهد.
• این کتاب به خواننده کمک می‌کند کارکرد سطوح گوناگون نهاد دین اعم از خرد، میانه و کلان را در برابر پدیده‌های نوین دقیق‌تر دریابد.
• این کتاب به مخاطب امکان می‌دهد با تکیه بر اسناد و شواهد تاریخی، نقش ساختار فقه و روحانیت را در سرنوشت مدرنیزاسیون ارزیابی کند.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که در پی تحلیل‌های واقع‌بینانه درباره چرایی پیشرفت یا کندی فرایند نوسازی در جهان اسلام هستند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دین و نوسازی (بررسی تطبیقی نسبت میان دین و مدرنیزاسیون در ایران و مالزی) به این افراد پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و مطالعات آسیا و خاورمیانه.
• علاقه‌مندان به پژوهش‌های تطبیقی در زمینه توسعه، تجدد و تاریخ معاصر ایران.
• کسانی که می‌خواهند درباره نحوه تعامل شریعت با نهادهای نوین مانند نظام آموزش و سازوکارهای قانون‌گذاری بیشتر بدانند.
• پژوهشگرانی که دغدغه بررسی موانع فرهنگی و ساختاری توسعه در جوامع در حال گذار را دارند.

بخشی از کتاب دین و نوسازی

«شادروان رشدیه روز جمعه پنجم رمضان ۱۲۷۶ قمری، در تبریز چشم بجهان گشود. چون بسن رشد رسید به مکتبخانه‌اش سپردند. آخوند مکتب‌دار هوش و ذکاوت رشدیه را بیش از سایر شاگردان دیده، توجه خاصی بوی داشت و در ماههای اول خلیفه مکتب‌خانه‌اش کرد. [...] شیخ مکتب‌دار تاچه پایه سواد داشت خدا می‌داند، اما بسیار بیرحم بود و طفلان را سخت می‌آزرد و بی‌محابا میزد. رشدیه دریافته بود که شاگرد بیچاره درس را نفهمیده است یا آخوند نتوانسته است بفهماند، چوبش را بچه‌ها می‌خورند؛ و حقیقتش اینست که این آخوند راه یاد دادن را بدست نیاورده است تا طفل را رهبری کند. از این‌رو شاگرد و آخوند هردو در عذاب بودند، و بچه‌ها بزور رونویسی بی‌حساب و تمرین و مداومت فراوان و حفظ نقش کلمات، بعد از مدتها توفیق خواندن و نوشتن را پیدا می‌کردند. این موضوع از همان اول توجه رشدیه را جلب کرده، دریافت که همه عیب‌ها از نقص اصول تعلیم، با بدی راه آموزش است. در رفع این نقیصه آنچه بنظرش می‌رسید و بفکرش می‌آمد عمل می‌کرد و سخت می‌کوشید، اما تنها استعداد خدادادی کافی نبود، تجربه و آزمایشهای فراوان لازم داشت.»