کتاب دین و نوسازی

کتاب دین و نوسازی (بررسی تطبیقی نسبت میان دین و مدرنیزاسیون در ایران و مالزی) نوشته نسیم نعمتی زاده است و نشر نقد فرهنگ در سال ۱۳۹۷ آن را منتشر کرده است. این اثر با تکیه بر نظریه‌های جامعه‌شناسی دین، رابطه‌ی نهادهای دینی و شریعت با جریان‌های تجدد را در دو بستر تاریخی ایران و مالزی بررسی می‌کند و نقش سازمان روحانیت را در روند نوسازی و توسعه به بحث می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دین و نوسازی اثر نسیم نعمتی زاده

کتاب دین و نوسازی اثری در حوزه‌ی جامعه‌شناسی دین و جامعه‌شناسی سیاسی است که تجربه‌ی ایران و مالزی را در مواجهه با نوسازی و تجدد با یکدیگر مقایسه می‌کند. نسیم نعمتی زاده در این پژوهش، به رابطه‌ی میان آموزه‌ها و نهادهای دینی و فرایند مدرنیزاسیون در این دو کشور می‌پردازد و عوامل مؤثر بر تفاوت مسیر نوسازی آن‌ها را بررسی می‌کند.

کتاب دین و نوسازی در پنج فصل، با مقدمه و زیر نظر حسن محدثی، تنظیم شده است. فصل نخست با عنوان مدخل بحث، به طرح مسئله و توضیح ضرورت مطالعه‌ی تطبیقی این دو کشور اختصاص دارد. در فصل دوم با عنوان مطالعات نظری، دیدگاه‌های متفکرانی مانند ماکس وبر، کلیفورد گیرتز و وینستون دیویس بررسی می‌شود و مفاهیمی مانند دیالکتیک دین و نوسازی و رویکرد تفاضلی توضیح داده می‌شوند. در فصل‌های بعدی، روش تحقیق تشریح می‌شود و تحولات تاریخی ایران در دوره‌های قاجار و پهلوی و تحولات مالزی در دوره‌های استعمار، استقلال و نخست‌وزیری ماهاتیر محمد مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه نیز پیامدهای عملکرد نهادهای دینی در مواجهه با تجدد تحلیل می‌شود.

نسیم نعمتی زاده در این کتاب، رابطه‌ی دین و نوسازی را با توجه به ساختار شریعت و جایگاه نهادهای دینی در جامعه بررسی می‌کند. او برای تحلیل این رابطه، تحولات درونی جوامع غربی را در کنار تجربه‌ی نوسازی در خاورمیانه و جنوب‌شرقی آسیا قرار می‌دهد و نقش دین را در سه سطح خرد، میانه و کلان بررسی می‌کند. مقایسه‌ی ایران و مالزی نیز نشان می‌دهد که ساختار نهادهای دینی و نوع تعامل آن‌ها با تحولات اجتماعی و اقتصادی چگونه می‌تواند بر روند نوسازی اثر بگذارد.

خلاصه کتاب دین و نوسازی

کتاب دین و نوسازی بر این دیدگاه استوار است که رابطه‌ی دین و نوسازی را باید با توجه به شرایط تاریخی و اجتماعی هر جامعه بررسی کرد. نویسنده با استفاده از رویکرد تفاضلی، نقش شریعت و سازمان روحانیت را در شکل‌گیری نگرش‌های متفاوت به تجدد تحلیل می‌کند. از نظر او، میزان گستردگی احکام شریعت و نحوه‌ی سازمان‌یافتگی نهاد روحانیت می‌تواند بر نوع مواجهه‌ی جامعه با تغییرات جدید اثر بگذارد.

نسیم نعمتی زاده در سطح خرد به نقش افراد و کنشگران مذهبی در حوزه‌هایی مانند آموزش و تغییرات اجتماعی می‌پردازد و در سطح کلان، تأثیر ساختارها و نهادهای دینی را بر روند نوسازی بررسی می‌کند. مقایسه‌ی تجربه‌ی ایران و مالزی نیز بخش مهمی از کتاب را تشکیل می‌دهد. این مقایسه به بررسی تفاوت‌های تاریخی و اجتماعی دو کشور و تأثیر جایگاه نهادهای دینی بر مسیر نوسازی آن‌ها اختصاص دارد.

چرا باید کتاب دین و نوسازی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دین و نوسازی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب با مقایسه‌ی تجربه‌ی ایران و مالزی، چهارچوبی جامعه‌شناختی برای بررسی رابطه‌ی دین، تجدد و توسعه ارائه می‌دهد.
• این اثر نقش دین و نهادهای دینی را در سطوح مختلف جامعه بررسی می‌کند و به تفاوت کارکرد آن‌ها در روند نوسازی می‌پردازد.
• این کتاب با نگاهی تطبیقی و با استفاده از شواهد تاریخی، جایگاه شریعت و سازمان روحانیت را در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران و مالزی بررسی می‌کند.
• این اثر برای کسانی که به مسائل مربوط به دین، تجدد، توسعه و تحولات جوامع مسلمان علاقه دارند، مناسب است.

خواندن کتاب دین و نوسازی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دین و نوسازی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران جامعه‌شناسی، علوم سیاسی، مطالعات خاورمیانه و مطالعات آسیا.
• علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران و پژوهش‌های تطبیقی درباره‌ی توسعه و تجدد.
• کسانی که به رابطه‌ی میان شریعت، نهادهای دینی و فرایندهای نوسازی علاقه‌مندند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی عوامل فرهنگی، اجتماعی و نهادی مؤثر بر روند توسعه در جوامع در حال گذار مطالعه می‌کنند.

بخشی از کتاب دین و نوسازی

«در آغاز قرن جدید میلادی، ده‌ها کشور وجود داشته‌اند که موقعیت‌ بالقوه‌شان بسیار کم‌تر از ایران بوده است، اما در مسیر توسعه قرار گرفته ‌و دراین راه گام‌های مهمی برداشته‌اند. بنابراین، مطالعهٔ تطبیقی ایران با سایر کشورها برای فهم روند تغییرات بسیار مفید است. یکی از مهم‌ترین نتایج مطالعات تطبیقی شفافیت زیاد نتایج این مطالعات در ترسیم نقاط قوت و ضعف پدیده است. امروزه مطالعهٔ تطبیقی نوسازی در ایران از آن جهت اهمیت بیش‌تری پیدا کرده که ایران در دو دههٔ گذشته با وجود اقتدارملی و استقلال سیاسی و فرهنگی، درمسیر یک توسعه همه‌جانبه و پایدار به‌خوبی پیش نرفته است، شاخص‌های اقتصادی حکایت از آن دارد که حتی به‌اندازهٔ دیگران توسعه نیافته است. کشورهای زیادی از پایین جداول طبقه‌بندی اقتصادی جهان خود را بالا کشیده گوی سبقت را از ایران ربوده‌اند و جایگاه معتبرتری برای خود درتوسعهٔ جهانی به‌دست آورده‌اند، نه تنها به‌لحاظ اقتصادی رشد کرده‌اند بلکه به‌لحاظ وجاهت بین‌المللی و موقعیت سیاسی و فرهنگی نیز موقعیت برتری به‌دست آورده‌اند. در مطالعهٔ تطبیقی به شکل کلاسیک، آن‌گونه که از مطالعات تاریخی (تطبیقی ماکس وبر اقتباس می‌شود، برای یافتن ریشه‌های اصلی پدیده‌های امروزین باید به سراغ تاریخ رفت و با مطالعهٔ تطبیقی تحولات در جوامع مورد نظر، روندها را از لابلای اوراق تاریخ استخراج کرد و از مقایسه روندها نتایج مورد نظر را گرفت. اگر قرار باشد به سراغ مطالعهٔ تطبیقیتاریخی برویم کار انتخاب کشور قابل مقایسه با ایران نسبتاً آسان است، زیرا کشورهای قابل مقایسه با ایران درفرایند تاریخ بسیار محدودند.»