کتاب حرکت دائمی

کتاب حرکت دائمی (۲۰ آهنگ مفید برای تار و سه‌تار) نوشته کیوان ساکت، ویراسته آرمین محمدحسین زاده و مجموعه‌ای آموزشی برای نوازندگان تار و سه‌تار است که بر تقویت مضراب، انگشت‌گذاری، خواندن نت و آشنایی عملی با فضاهای دستگاهی تکیه دارد. این اثر شامل فهرستی از تمرین‌ها و قطعه‌ها و نیز توضیحاتی درباره‌ی شیوه‌ی اجرا، نشانه‌ها، کوک و خاستگاه بعضی فرم‌ها است. کتاب حاضر را نشر سنجاق منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حرکت دائمی اثر کیوان ساکت

کتاب حرکت دائمی (۲۰ آهنگ مفید برای تار و سه‌تار)، به قلم کیوان ساکت، دفتری فشرده و هدفمند برای تمرین نوازندگی است که از دل تجربه‌ی عملی در آموزش و اجرا شکل گرفته است. هدف اصلی این کتاب بالابردن توان تکنیکی نوازنده در کنار حفظ پیوند با فضای موسیقی ایرانی است. تمرین‌های این اثر که موجب گرم‌شدن دست و تکرار الگوهای مکانیکی هستند، در مایه‌ها و گوشه‌های آشنای گوناگونی قرار گرفته‌اند تا هنرجو همزمان با حرکت دست، گوش خود را نیز پرورش دهد. نشانه‌های اجرایی مانند دراب، ناله، تکیه، گزش و ریز نیز در اثر حاضر توضیح داده شده‌اند.

کتاب حرکت دائمی اثر کیوان ساکت در چند بخش تنظیم تشکیل شده است؛ معرفی نشانه‌های به‌کاررفته، راهنمای کوک، توضیحاتی درباره‌ی تندا و سپس تمرین‌ها و قطعه‌هایی در فضاهای مختلف. در میان عنوان‌های ان کتاب می‌توان اشاره کرد به به افق، بیات اصفهان، پروانه‌ی اصفهان، پرده‌ی عشاق یک و دو، بیات ترک، چهارگاه یک تا پنج، تمرین‌های روزانه، ماهور یک تا چهار، پروانه‌ی دشتی، گردش اصفهان و پروانه‌ی همایون.

بعضی قطعه‌ها با عنوان تارانتلا یا پروانه در این کتاب آمده‌اند و در کنار نت‌نویسی، توضیحاتی کوتاه درباره‌ی شیوه‌ی نواختن یا منشأ آن‌ها نیز دیده می‌شود. کیوان ساکت در بخش‌هایی از کتاب به الگوهای مضرابی، امکان اجرای یک تمرین با حالت‌های متفاوت و حتی تمرین یک قطعه با کرن و بمل اشاره کرده است. کتاب حرکت دائمی هم برای کار روزانه مناسب است و هم برای دقیق‌ترشدن در ظرافت‌های اجرایی تار و سه‌تار.

خلاصه کتاب حرکت دائمی

حرکت دائمی مجموعه‌ای از ۲۰ تمرین و قطعه‌ی آموزشی است که برای تقویت مهارت‌های اصلی نوازندگی طراحی شده‌اند. این اثر از توضیح نشانه‌های اجرایی و راهنمای کوک آغاز می‌شود و سپس با تمرین‌هایی در مایه‌هایی مانند بیات اصفهان، بیات ترک، چهارگاه، ماهور، دشتی و همایون ادامه پیدا می‌کند. تمرکز در هر بخش بر روی موضوعی مشخص است؛ از مضراب پروانه و چهارمضراب تا تریل، سنکپ، پرش اکتاو، انگشت‌گذاری و خواندن نت در کلید فا. این کتاب در کنار تمرین تکنیک، گوش نوازنده را هم درگیر فضاهای دستگاهی می‌کند و به همین دلیل یک دفتر خشکِ تمرین نیست.

چرا باید کتاب حرکت دائمی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حرکت دائمی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تمرین‌هایی برای تقویت مضراب، انگشت‌گذاری و چابکی دست در تار و سه‌تار را ارائه کرده است.
• هنرجویان و نوازندگان با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند تکنیک را در دل مایه‌ها و گوشه‌های موسیقی ایرانی تمرین کند.
• توضیح نشانه‌های اجرایی مانند دراب، ناله، تکیه، گزش و ریز، درک دقیق‌تری از شیوه‌ی اجرا به دست می‌دهد.
• وجود تمرین‌هایی در بیات اصفهان، چهارگاه، ماهور، دشتی و همایون، دامنه‌ی کار را از یک فضای محدود فراتر می‌برد.
• اشاره به کوک، تندا و حالت‌های مختلف اجرای بعضی تمرین‌ها، کتاب را به منبعی مناسب برای تمرین روزانه تبدیل می‌کند.
• بعضی قطعه‌ها علاوه‌بر جنبه‌ی آموزشی، حال‌وهوای اجرایی دارند و تمرین را از یکنواختی بیرون می‌آورند.

خواندن کتاب حرکت دائمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب حرکت دائمی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• هنرجویان و نوازندگان تار و سه‌تار که می‌خواهند تمرین‌های روزانه‌ی هدفمندتری داشته باشند.
• نوازندگانی که به تقویت مضراب، تریل، سنکپ، پرش اکتاو و انگشت‌گذاری نیاز دارند.
• هنرجویانی که می‌خواهند تمرین تکنیک را در پیوند با دستگاه‌ها و گوشه‌های موسیقی ایرانی پیش ببرند.
• مدرسانی که به‌دنبال قطعه‌ها و تمرین‌های کوتاه برای کار آموزشی با هنرجویان هستند.
• نوازندگانی که می‌خواهند در کنار نت‌خوانی، با نشانه‌های اجرایی و شیوه‌های مختلف نواختن آشنا شوند.

درباره کیوان ساکت

کیوان ساکت، استاد دانشگاه و آهنگساز و نوازنده‌ی سرشناس تار و سه‌تار، ۱۴ تیر ۱۳۴۰ در خانواده‌ای اهل فرهنگ در مشهد متولد شد. علاقه‌ی او به دنیای هنر از دوران خردسالی و با پشتیبانی خانواده ریشه گرفت. این هنرمند ایرانی علاوه‌بر موسیقی، هنر نقاشی را هم دنبال کرد و شیوه‌های طراحی، آبرنگ و رنگ‌وروغن را نزد اساتید برجسته‌ی این هنر آموخت. او پس از فراگیری مقدمات موسیقی در کارگاه موسیقی کودکان و نوجوانان مشهد و بهره‌مندی از استادان مطرح این حوزه، جایگاه خود را در عرصه‌ی موسیقی استوار ساخت و قدم‌به‌قدم به دامنه‌ی فعالیت‌های خویش وسعت داد.

این استاد موسیقی در سال ۱۳۶۹ به‌عنوان نوازنده و تک‌نواز به عضویت گروه «عارف» درآمد. این پیوند هنری، آفرینش و اجرای قطعات ماندگاری را در موسیقی اصیل ایرانی به همراه داشت. او در سال ۱۳۷۵ «گروه وزیری» را بنیان نهاد و کنسرت‌های فراوانی را همراه با این گروه به اجرا درآورد؛ سپس «ارکستر بزرگ کیوان ساکت» را با همراهی بیش از ۶۰ نوازنده و خواننده شکل داد که نتیجه‌ی آن برگزاری اجراهای متنوع در شهرهای گوناگون ایران، ازجمله تهران و مشهد، بود.

کارنامه‌ی حرفه‌ای کیوان ساکت از اجراهای متعدد در صحنه‌های داخلی و خارجی انباشته است. از اتفاقات شاخص در زندگی اجتماعی او، کناره‌گیری از شرکت در جشنواره‌ی موسیقی فجر در دی‌ماه ۱۳۹۸ به یادبود و همدردی با خانواده‌های سوگوار فاجعه‌ی سقوط هواپیمای اوکراینی بود که انعکاس گسترده‌ای در رسانه‌ها یافت. او آلبوم‌های متعددی را در قالب‌های تک‌نوازی، ارکسترال و باکلام منتشر کرده است، برنامه‌سازی به سبک مجموعه‌ی تاریخی «گل‌های جاویدان» را در کارنامه‌ی خویش دارد و به قصد واکاوی و تحلیل ردیف‌های سنتی ایران، مجموعه برنامه‌های آموزشی و تحلیلی «قول و غزل» را به مرحله‌ی تولید رسانده است.

حضور این هنرمند در عرصه‌ی تدریس و آموزش بسیار پررنگ بوده است؛ کیوان ساکت نگارش بیش از ده جلد کتاب آموزشی و تخصصی را برای سازهای تار و سه‌تار به انجام رسانده است. در این میان مجموعه‌ی چندجلدی «بیایید تار و سه تار بنوازیم» از بنیادی‌ترین متون آموزشی او به شمار می‌رود و تدوین ردیف کاربردی موسیقی ملی ایران به‌همراه انتشار کتاب‌های نت، تمرین‌ها و اتودهای ملهم از موسیقی ایرانی و کلاسیک جهان، گواهی بر نقش اثرگذار او در حوزه‌ی پژوهش و آموزش است.

فیلم مستندی درباره‌ی زندگی و دستاوردهای هنری این استاد موسیقی در سال ۱۳۹۴ به‌کارگردانی مجتبی سعادت ساخته شد تا نشان دهد کیوان ساکت با فعالیت مستمر در چهار جبهه‌ی اجرا، تدریس، پژوهش و آهنگسازیْ سهم به‌سزایی در ارتقای موسیقی اصیل ایرانی داشته است. کیوان ساکت آثار مکتوبی چون «ده تمرین ۱۰ اتود»، «با موج تا کرانه» (شامل نت‌های برگزیده‌ی آلبوم‌های شرق اندوه و شبی با خورشید)، «حرکت دائمی» (دربرگیرنده‌ی ۲۰ اتود) و «چرخ نیلوفری» (شامل ۲۰ تمرین کاربردی) را برای علاقه‌مندان به یادگار گذاشته است. کتاب «در سایه سار بید» (پانزده چهارمضراب برای تار و سه‌تار) از دیگر آثار مکتوب این نویسنده محسوب می‌شود.