کتاب پتک

کتاب پتک نوشته حامد مهراندیش، مجموعه‌ای از دو نمایش‌نامه است که در فضایی شهری و پرتنش پیش می‌روند و موضوعاتی همچون خانواده، فشار اقتصادی، مهاجرت، ترس، بی‌ثباتی و فروریختن تکیه‌گاه‌های عاطفی را در موقعیت‌هایی فشرده و ملموس نشان می‌دهد. در یکی از نمایش‌نامه‌ها اسباب‌کشی، پرونده‌ی قضایی و شب چهارشنبه‌سوری به هم گره می‌خورند و در دیگری یک جمع تئاتری در دل تمرین و گفت‌وگو با بحرانی ناگهانی روبه‌رو می‌شود. این مجموعه را نشر کارنامک منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پتک

کتاب پتک نوشته‌ی حامد مهراندیش دو نمایش‌نامه را در کنار هم قرار داده است؛ دو متنی که هر کدام از دل یک موقعیت محدود و روزمره شروع می‌شوند اما خیلی زود لایه‌های سنگین‌تری از اضطراب، بن‌بست و فرسودگی را آشکار می‌کنند. نمایش‌نامه‌ی اول در فضای یک خانه‌ی در آستانه‌ی اسباب‌کشی می‌گذرد؛ جایی که اعضای یک خانواده همزمان با نگرانی‌های مالی، بیماری مادر، پرونده‌ی قضایی و تصمیم‌های معلقی مثل رفتن یا ماندن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. زمان وقوع ماجرا و همنشینی آن با صدای ترقه‌ها و خاموشی و آشفتگی بیرون، فشار صحنه را بیشتر می‌کند و خانه را به نقطه‌ای تبدیل می‌سازد که گذشته و آینده در آن به‌هم می‌رسند.

نمایش‌نامه‌ی دوم از فضای خانوادگی فاصله می‌گیرد و به جمعی از جوانان تئاتری می‌رسد که در زیرزمینی در حال تمرین مرگ یزدگرد هستند. این جابه‌جایی فقط تغییر مکان نیست؛ متن دوم نشان می‌دهد ناامنی، تردید و فروپاشی فقط در خانه و خانواده رخ نمی‌دهد و در جمع دوستان، رابطه‌های عاطفی و رؤیاهای هنری هم حضور دارد. گفت‌وگوها در هر دو نمایش‌نامه نقش اصلی را در پیشبرد تنش دارند. شخصیت‌ها مدام حرف می‌زنند، پنهان می‌کنند، طعنه می‌زنند، امید می‌بندند و ناگهان با خبری روبه‌رو می‌شوند که تعادل جمع را به‌هم می‌زند. حامد مهراندیش از همین رفت‌وبرگشت‌های کلامی برای ساختن ریتم استفاده کرده است.

کتاب پتک از نظر فضا به‌شدت وابسته به جزئیات صحنه است؛ تلویزیون روشن، کارتن‌های جمع‌شده، نور شمع، تماس‌های تلفنی، پرده‌ی نمایش، قطع برق و صداهای بیرون فقط عناصر تزئینی نیستند و هر کدام بخشی از فشار درونی شخصیت‌ها را به صحنه می‌آورند. آنچه این دو متن را به هم نزدیک می‌کند، تمرکز بر آدم‌هایی است که زیر بار اتفاقات بزرگ‌تر از توان‌شان ایستاده‌اند و می‌کوشند در لحظه‌ای بحرانی، چیزی از زندگی خود را نگه دارند.

خلاصه نمایشنامه پتک

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب پتک شامل دو نمایش‌نامه است. در متن اول، یک خانواده در روزی پرتنش مشغول جمع‌کردن وسایل خانه و آماده‌شدن برای جابه‌جایی است. همزمان، مشکل باربری، بیماری مادر، اختلاف میان اعضای خانواده، مهاجرت احتمالی بهاره و پرونده‌ی سنگین بهروز فضای خانه را متشنج‌تر می‌کند. هر گفت‌وگو بخشی از فشار پنهان این خانواده را آشکار می‌کند تا جایی که یک تماس تلفنی همه‌چیز را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند.

در نمایش دوم، چند جوان در شب یلدا برای تمرین یک اجرا دور هم جمع شده‌اند. بحث درباره‌ی اجرا، مهاجرت، رابطه‌ها و آینده ادامه دارد تا اینکه غیبت مینا و ویدیویی که او می‌فرستد، جمع را از حال‌وهوای تمرین بیرون می‌کشد و به دل بحرانی مبهم و نگران‌کننده می‌برد.

چرا باید کتاب پتک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پتک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب دو موقعیت فشرده و محدود را به صحنه‌هایی پرتنش تبدیل می‌کند که از دل گفت‌وگو پیش می‌روند.
• خواندن آن به درک دقیق‌تر فشار همزمان مسائل اقتصادی، خانوادگی و قضایی در زندگی شخصیت‌ها کمک می‌کند.
• نمایش‌نامه‌ی اول تصویری روشن از فرسایش یک خانواده در لحظه‌ی جابه‌جایی و بحران ارائه می‌دهد.
• نمایش‌نامه‌ی دوم دغدغه‌های نسل جوان، تئاتر، مهاجرت و ناامنی را در یک جمع دوستانه در کنار هم می‌گذارد.
• خواننده می‌تواند از خلال دیالوگ‌ها با شیوه‌ی شکل‌گیری تنش در متن و رابطه‌ی میان سکوت، خبر و واکنش آشنا شود.

خواندن کتاب پتک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پتک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌های فارسی که بر تنش خانوادگی و اجتماعی تکیه دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های شخصیت‌محور در فضاهای بسته و پراضطراب علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند بازتاب مسئله‌هایی مثل مهاجرت، بحران مالی و ناامنی را در قالب نمایش‌نامه ببینند.
• دانشجویان و فعالان تئاتر که می‌خواهند نمونه‌ای از پیشبرد درام از راه گفت‌وگو و موقعیت را بخوانند.
• مخاطبانی که از متن‌هایی با فضای شهری، جمعی و مبتنی بر کشمکش‌های روزمره لذت می‌برند.

جوایز و افتخارات کتاب پتک

• برنده‌ی تقدیرِ بهترین نمایش‌نامه در جشنواره‌ی تئاتر اردیبهشت (سال ۱۴۰۴)